Doanh nghiệp nợ BHXH: Chốt sổ thế nào để không “trắng tay”?

“Đứt gãy” quyền lợi vì doanh nghiệp chây ì

Theo quy định, trong vòng 14 ngày kể từ khi chấm dứt hợp đồng lao động, doanh nghiệp có trách nhiệm phối hợp với cơ quan BHXH để hoàn tất thủ tục chốt sổ cho người lao động. Tuy nhiên, khi doanh nghiệp chậm đóng hoặc nợ tiền BHXH, quy trình này bị đình trệ.

Hệ quả không chỉ dừng ở việc chưa nhận đủ “tờ rời” sổ BHXH. Người lao động còn không thể nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp, mất nguồn hỗ trợ tài chính trong giai đoạn tìm việc mới. Đồng thời, họ cũng không được cấp thẻ bảo hiểm y tế theo diện hưởng trợ cấp thất nghiệp, buộc phải tự chi trả chi phí khám chữa bệnh nếu phát sinh rủi ro.

Về lâu dài, thời gian tham gia BHXH bị gián đoạn còn ảnh hưởng đến các chế độ quan trọng như ốm đau, thai sản, thậm chí là lương hưu sau này.

Rắc rối kéo dài khi chuyển việc

Khó khăn chưa dừng lại khi người lao động chuyển sang đơn vị mới. Thông thường, doanh nghiệp mới cần căn cứ vào sổ BHXH hoặc dữ liệu đã chốt để làm thủ tục báo tăng lao động. Khi sổ chưa được xác nhận đầy đủ, quá trình tham gia BHXH, BHTN có thể bị gián đoạn về mặt thủ tục.

Nhiều người lao động rơi vào thế bị động khi liên hệ lại doanh nghiệp cũ nhưng không được hợp tác, thậm chí doanh nghiệp đã ngừng hoạt động. Điều này khiến quá trình đóng BHXH bị “khuyết” một giai đoạn, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi tích lũy dài hạn.

Giải pháp: Chốt sổ đến thời điểm đã đóng

Pháp luật hiện hành đã có cơ chế mở nhằm bảo vệ quyền lợi người lao động trong những trường hợp này. Cụ thể, cơ quan BHXH có thể xác nhận quá trình tham gia BHXH đến thời điểm doanh nghiệp đã đóng đủ tiền.

Phần thời gian còn lại do doanh nghiệp chậm đóng sẽ được ghi nhận là “chưa đóng” và sẽ được bổ sung sau khi doanh nghiệp khắc phục nghĩa vụ. Với phần đã được chốt, người lao động vẫn có thể sử dụng để giải quyết các chế độ nếu đủ điều kiện.

Đây là giải pháp quan trọng giúp người lao động không bị “mắc kẹt” hoàn toàn vì lỗi từ phía doanh nghiệp.

Tình trạng doanh nghiệp chậm đóng, nợ BHXH, BHTN không còn là cá biệt, và hệ lụy trực tiếp lại đổ dồn lên người lao động khi nghỉ việc. Ảnh minh họa.

Người lao động cần chủ động làm gì?

Để bảo vệ quyền lợi, người lao động cần thực hiện một số bước cụ thể:

Trước hết, chủ động yêu cầu doanh nghiệp cũ thực hiện thủ tục báo giảm lao động và phối hợp với cơ quan BHXH để chốt sổ đến thời điểm đã đóng đủ. Trường hợp doanh nghiệp chậm trễ, người lao động có thể trực tiếp liên hệ cơ quan BHXH nơi quản lý để được hướng dẫn.

Khi chuyển sang đơn vị mới, người lao động chỉ cần cung cấp mã số BHXH và thông tin về quá trình đã đóng. Việc tham gia BHXH tại đơn vị mới vẫn được thực hiện bình thường, không phụ thuộc vào việc doanh nghiệp cũ còn nợ hay không.

Đối với phần thời gian chưa được đóng, hệ thống sẽ ghi nhận và cập nhật bổ sung khi doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ. Điều này giúp bảo đảm tính liên tục của quá trình tham gia về lâu dài.

Trong trường hợp doanh nghiệp cố tình né tránh, không thực hiện nghĩa vụ, người lao động có quyền khiếu nại, tố cáo hoặc khởi kiện ra tòa án. Theo quy định, người sử dụng lao động phải bồi thường nếu việc chậm đóng BHXH gây thiệt hại đến quyền lợi của người lao động.

Một trong những giải pháp hiệu quả là chủ động theo dõi quá trình đóng BHXH hằng tháng thông qua cổng thông tin của cơ quan BHXH hoặc ứng dụng VssID. Việc kiểm tra thường xuyên giúp người lao động phát hiện sớm tình trạng chậm đóng, từ đó kịp thời yêu cầu doanh nghiệp xử lý.

Trong bối cảnh thị trường lao động còn nhiều biến động, việc nắm rõ quy định và chủ động quản lý dữ liệu BHXH không chỉ giúp người lao động tránh rủi ro trước mắt mà còn bảo vệ vững chắc “tấm lưới an sinh” cho tương lai.

* Nghe Podcast Điểm tin Mặt trận và Đoàn thể ngày 21.4.2026