Người lao động không thể đóng BHXH bắt buộc và tự nguyện cùng lúc

Theo thông tin từ BHXH Việt Nam, Luật BHXH năm 2024 (có hiệu lực từ ngày 1.7.2025) quy định rõ người lao động không được đồng thời tham gia BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện trong cùng khoảng thời gian.

Khoản 4 Điều 2 của Luật quy định, người tham gia BHXH tự nguyện là công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên và không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Điều này đồng nghĩa, khi người lao động đã ký hợp đồng lao động thuộc diện phải đóng BHXH bắt buộc thì sẽ không còn thuộc nhóm được tham gia BHXH tự nguyện.

BHXH tự nguyện được thiết kế chủ yếu dành cho lao động tự do, nông dân, người làm việc không theo hợp đồng lao động hoặc những người đã nghỉ việc nhưng muốn tiếp tục tích lũy thời gian đóng để hưởng lương hưu sau này.

Theo quy định hiện hành, mỗi cá nhân chỉ có một mã số BHXH duy nhất để theo dõi toàn bộ quá trình tham gia và hưởng chế độ. Vì vậy, người lao động không thể cùng lúc đóng hai loại BHXH nhằm tăng thời gian tham gia hoặc nâng mức hưởng.

Dù không được đóng song song, pháp luật cho phép người lao động chuyển đổi linh hoạt giữa hai hình thức tham gia BHXH.

Cụ thể, khi nghỉ việc tại doanh nghiệp và không còn thuộc diện đóng BHXH bắt buộc, người lao động có thể tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện để duy trì quá trình đóng. Ngược lại, khi quay trở lại làm việc theo hợp đồng lao động, người tham gia sẽ chuyển sang BHXH bắt buộc.

Toàn bộ thời gian tham gia ở cả hai hình thức sẽ được cộng dồn để tính hưởng các chế độ BHXH, trong đó có lương hưu và tử tuất.

Luật BHXH năm 2024 (có hiệu lực từ ngày 1.7.2025) quy định rõ người lao động không được đồng thời tham gia BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện trong cùng khoảng thời gian. Ảnh minh họa.

Luật BHXH năm 2024 cũng quy định rõ trường hợp người lao động làm việc cho nhiều doanh nghiệp cùng lúc và đều ký hợp đồng lao động từ đủ 1 tháng trở lên.

Theo khoản 5 Điều 2 của Luật, việc tham gia BHXH bắt buộc sẽ thực hiện theo hợp đồng lao động được giao kết đầu tiên. Các doanh nghiệp còn lại không phải đóng BHXH cho người lao động nhưng có trách nhiệm chi trả thêm một khoản tiền tương đương mức đóng BHXH bắt buộc cùng kỳ trả lương.

Quy định này nhằm tránh việc một người phải đóng BHXH trùng thời gian ở nhiều nơi, đồng thời bảo đảm nguyên tắc công bằng trong hệ thống an sinh xã hội.

Theo khuyến nghị của BHXH Việt Nam, nếu muốn nâng mức hưởng lương hưu hoặc có thêm nguồn tài chính khi về già, người lao động có thể lựa chọn đóng BHXH trên mức tiền lương cao hơn thay vì tham gia đồng thời BHXH tự nguyện.

Ngoài ra, người lao động cũng có thể tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung. Đây là loại hình bảo hiểm tự nguyện hoạt động theo nguyên tắc thị trường, cho phép người lao động và người sử dụng lao động cùng đóng góp vào tài khoản hưu trí cá nhân để tạo thêm nguồn thu nhập ngoài lương hưu từ BHXH bắt buộc.

Hiện nay, Nhà nước cũng đang khuyến khích người dân tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung thông qua các chính sách ưu đãi về thuế, hướng tới đa dạng hóa nguồn an sinh cho người lao động khi nghỉ hưu.

*Nghe Podcast Điểm tin Mặt trận và Đoàn thể ngày 11.5.2026