Công ty nợ BHXH kéo dài, người lao động cần làm gì để bảo vệ quyền lợi?

Nhiều người lao động dù hằng tháng vẫn bị khấu trừ tiền (BHXH) vào lương nhưng khi tra cứu trên ứng dụng VssID lại phát hiện doanh nghiệp chưa đóng hoặc chậm đóng BHXH trong thời gian dài. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến việc chốt sổ BHXH mà còn tác động trực tiếp đến quyền hưởng các chế độ an sinh của người lao động.

Trường hợp của anh Trần Đức Thắng, công nhân đang làm việc tại Nghệ An, là một ví dụ điển hình. Anh làm việc tại Công ty CP 479 Hòa Bình từ tháng 8.2024 đến tháng 2.2026. Dù công ty vẫn khấu trừ tiền BHXH hằng tháng nhưng trên ứng dụng VssID hiển thị doanh nghiệp chậm đóng BHXH tới 1 năm 7 tháng. Sau khi nghỉ việc, anh chưa thể chốt sổ BHXH do công ty còn nợ bảo hiểm kéo dài.

Công ty nợ BHXH kéo dài, người lao động cần làm gì để bảo vệ quyền lợi?

Theo BHXH tỉnh Nghệ An, đến tháng 5.2026, Công ty CP 479 Hòa Bình còn nợ hơn 19,2 tỉ đồng tiền BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp và bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp. Trong đó, tiền lãi do chậm đóng và trốn đóng lên tới hơn 2,15 tỉ đồng. Tính đến thời điểm hiện tại, doanh nghiệp mới chỉ đóng BHXH cho người lao động đến hết tháng 10.2023.

Để bảo vệ quyền lợi của người lao động, thời gian qua BHXH tỉnh Nghệ An đã triển khai nhiều biện pháp như gửi văn bản đôn đốc thường xuyên, làm việc trực tiếp với doanh nghiệp, phối hợp với cơ quan công an, lập nhiều biên bản yêu cầu khắc phục nợ đóng BHXH và công khai tình trạng nợ trên cổng thông tin điện tử.

Bên cạnh đó, cơ quan chức năng cũng đã tiến hành thanh tra chuyên ngành đối với doanh nghiệp này. Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt tối đa 180 triệu đồng, đồng thời buộc công ty phải đóng đủ số tiền BHXH, bảo hiểm thất nghiệp còn thiếu và nộp tiền lãi chậm đóng theo quy định.

Tuy nhiên, việc thu hồi nợ BHXH vẫn gặp nhiều khó khăn do doanh nghiệp không thực hiện đầy đủ các cam kết đã đưa ra. Trước thực tế này, cơ quan BHXH cho rằng ngoài các biện pháp quản lý nhà nước, sự chủ động của người lao động cũng đóng vai trò rất quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của chính mình.

Theo hướng dẫn của BHXH tỉnh Nghệ An, đối với người lao động đã nghỉ việc nhưng doanh nghiệp còn nợ BHXH, trước hết cần kiến nghị, yêu cầu người sử dụng lao động đóng đủ số tiền BHXH bắt buộc liên quan đến cá nhân mình đến thời điểm nghỉ việc. Đây là trách nhiệm của doanh nghiệp theo quy định của pháp luật.

Trường hợp doanh nghiệp không thực hiện, người lao động có thể đề nghị công ty lập hồ sơ gửi cơ quan BHXH để xác nhận quá trình đóng BHXH đến thời điểm doanh nghiệp đã hoàn thành nghĩa vụ đóng. Sau khi cơ quan BHXH thu hồi được khoản nợ còn lại, thời gian tham gia BHXH sẽ được xác nhận bổ sung và các chế độ liên quan sẽ được điều chỉnh theo quy định.

Các chuyên gia lao động khuyến nghị người lao động nên thường xuyên kiểm tra quá trình đóng BHXH trên ứng dụng VssID hoặc cổng thông tin của cơ quan BHXH. Khi phát hiện doanh nghiệp chậm đóng hoặc nợ BHXH kéo dài, cần phản ánh kịp thời với tổ chức công đoàn, cơ quan BHXH hoặc cơ quan chức năng để được hỗ trợ, tránh ảnh hưởng đến quyền lợi về hưu trí, thai sản, ốm đau, thất nghiệp và các chế độ an sinh khác trong tương lai.