Xây dựng môi trường làm việc không khói thuốc: sáng kiến từ đoàn viên

Trong đời sống lao động hôm nay, thuốc lá vẫn còn len lỏi ở nhiều môi trường làm việc. Công tác phòng, chống tác hại thuốc lá đã và đang trở thành nhiệm vụ quan trọng gắn liền với sức khỏe người lao động, an toàn và năng suất lao động. Nếu như trước đây, công tác tuyên truyền chủ yếu dừng ở việc phổ biến quy định, treo biển “cấm hút thuốc” thì nay, từ chính những đoàn viên, người lao động đã xuất hiện nhiều sáng kiến giản dị nhưng đầy tính nhân văn, góp phần hình thành môi trường làm việc không khói thuốc bền vững, văn minh.

Đoàn viên, người lao động chung tay xây dựng môi trường làm việc không khói thuốc. Ảnh: AI

“Hộp thư sức khỏe”: Những lời nhắn lay động trái tim

Chia sẻ về mô hình “Hộp thư sức khỏe - Gửi lời thương, bỏ thuốc lá” tại Công ty TNHH Viet Power (thuộc LĐLĐ tỉnh Ninh Bình), chị Vũ Thị Lụa cho biết, mô hình này là không chỉ dừng ở quy định cấm hút thuốc, mà khéo léo khơi gợi tình cảm gia đình - yếu tố tác động sâu xa đến nhận thức và hành vi của người lao động.

Mỗi tuần, tại phòng sinh hoạt chung của xưởng lại xuất hiện một “Hộp thư sức khỏe”. Trong hộp có những lá thư tay, những dòng nhắn vội, đôi khi là hình vẽ trẻ thơ hay bức ảnh kỷ niệm. Điều đặc biệt xúc động là những bức thư từ con trẻ gửi cha mẹ. Dòng chữ nguệch ngoạc nhưng chân thành: “Ba ơi, bỏ thuốc để con được ôm ba lâu hơn” hay “Mẹ ơi, thuốc lá làm con lo” đã khiến nhiều công nhân lặng người.

Có người thú nhận: “Chưa bao giờ tôi thấy mình có lỗi với con như lúc đọc bức thư nhỏ để trong hộp”. Những thông điệp giản dị ấy đã làm rung động trái tim, biến lời tuyên truyền khô khan thành động lực sống, thôi thúc cha mẹ từ bỏ thuốc lá để giữ trọn lời hứa với con.

Song song với hoạt động này, công đoàn xưởng còn tổ chức các buổi chia sẻ kinh nghiệm, mời những công nhân từng thành công trong hành trình cai thuốc đứng lên kể lại câu chuyện của chính mình. Từ những cơn thèm thuốc vật vã đến niềm vui khi sức khỏe cải thiện, mỗi trải nghiệm thực tế trở thành minh chứng sống động, truyền thêm nghị lực cho đồng nghiệp. Đặc biệt, sự đồng hành của đội ngũ bác sĩ trong các buổi tư vấn, hướng dẫn cách cai thuốc khoa học đã tiếp thêm “vũ khí” cho người lao động trên con đường thay đổi.

Đồng chí Hà Minh Hưng, đoàn viên Công đoàn cơ sở Hội Văn học - Nghệ thuật tỉnh Lai Châu (cũ) tham gia phần thi năng khiếu tại Hội thi "Tìm hiểu phòng, chống tác hại của thuốc lá" năm 2021. Ảnh: CĐ

Để khích lệ tinh thần, những ai giữ cam kết không hút thuốc sau 3 tháng được công nhận là “Đại sứ sức khỏe” và nhận giấy khen cùng phần quà nhỏ. Chỉ sau 6 tháng triển khai, số công nhân hút thuốc trong khu vực sản xuất giảm hơn 50%. Một kết quả ấn tượng, nhưng quan trọng hơn, mô hình đã gieo mầm niềm tin: bỏ thuốc không phải điều xa vời, chỉ cần quyết tâm và có sự đồng hành, người lao động hoàn toàn làm được.

Trong kế hoạch sắp tới, công đoàn xưởng đề xuất xây dựng “Tủ sách sức khỏe” tại từng tổ sản xuất. Ở đó, công nhân có thể dễ dàng tiếp cận tài liệu, truyện tranh, sách nhỏ về tác hại thuốc lá và lối sống lành mạnh. Đây được kỳ vọng sẽ là “người thầy thầm lặng”, giúp giáo dục lâu dài và lan tỏa thói quen sống khỏe đến từng người lao động.

Nếu như ở xưởng sản xuất, khói thuốc lá thường hiện diện trong những giờ nghỉ ngắn thì ở văn phòng, áp lực công việc căng thẳng đôi khi khiến thuốc lá trở thành chỗ dựa tinh thần sai lầm. Nhận rõ điều này, bộ phận Kế toán của một doanh nghiệp đã đưa ra sáng kiến “Văn phòng không khói thuốc - Bàn làm việc sạch, đầu óc sáng”.

Ngay từ những ngày đầu, toàn thể nhân viên đã ký cam kết không hút thuốc trong giờ làm việc cũng như trong khuôn viên văn phòng. Để bảo đảm tính thực thi, phòng hành chính phối hợp kiểm tra định kỳ, đồng thời biểu dương những cá nhân, nhóm thực hiện tốt. Cách làm này không nặng nề kỷ luật mà thiên về khích lệ, tạo động lực lan tỏa.

Đặc biệt, đơn vị đã thiết lập “Góc thư giãn không khói thuốc” - một không gian nhỏ với bàn trà thảo mộc, chậu cây xanh và tranh ảnh truyền thông về tác hại thuốc lá. Tại đây, nhân viên có thể nghỉ ngơi, trò chuyện, giảm căng thẳng mà không cần đến điếu thuốc. Các khẩu hiệu sáng tạo như “Làm việc tỉnh táo - Không cần khói thuốc” hay “Tài chính sạch - Không thuốc lá độc” được dán ở phòng in, phòng họp nhỏ, khiến thông điệp trở nên gần gũi, nhắc nhở liên tục.

Công đoàn cơ sở Bệnh viện Phổi (Hà Tĩnh) tăng cường các hoạt động truyền thông phòng, chống tác hại thuốc lá trong bệnh viện. Ảnh: CĐ

Không dừng lại ở đó, bộ phận Kế toán còn đề xuất tổ chức các buổi tư vấn sức khỏe định kỳ, mời chuyên gia chia sẻ cách kiểm soát căng thẳng, những liệu pháp thay thế thuốc lá, và đưa tiêu chí “Không hút thuốc nơi làm việc” vào đánh giá nội bộ hàng quý. Với cách làm này, môi trường làm việc không chỉ trong lành hơn mà còn giúp nhân viên duy trì sự tỉnh táo, nâng cao hiệu quả công việc.

“Góc xanh không khói thuốc”: Văn hóa nhắc nhau lịch sự

Theo chị Nguyễn Thị Thu Huyền - Công ty TNHH Viet Power, bộ phận Tổng vụ - Mua bán của doanh nghiệp thường xuyên giao dịch, tiếp xúc nhiều người. Do vậy, tại đây công tác phòng, chống tác hại thuốc lá cũng được coi là nhiệm vụ trọng tâm.

Một trong những sáng kiến nổi bật là mô hình “Góc xanh không khói thuốc”. Ở hành lang, phòng sinh hoạt chung hay các điểm nghỉ giữa giờ, đơn vị bố trí chậu cây xanh, bảng tuyên truyền và khẩu hiệu ngắn gọn, dễ nhớ như: “Làm việc sạch - Sống khỏe - Không khói thuốc”. Không gian xanh mát không chỉ giúp thư giãn mà còn gợi nhắc người lao động về nếp sống lành mạnh.

Công nhân Công ty TNHH Viet Power. Ảnh: CĐ

Ngoài ra, “Tuần lễ nói không với thuốc lá” được tổ chức định kỳ mỗi quý, kết hợp truyền thông qua email, bảng tin, video clip ngắn. Những nhân viên có hành vi tốt trong việc duy trì môi trường không khói thuốc được biểu dương tại các buổi họp phòng ban hàng tháng, tạo động lực thi đua tích cực.

Đặc biệt, Tổng vụ đã đề xuất triển khai ứng dụng theo dõi sức khỏe điện tử gắn với chương trình “30 ngày không thuốc lá”, cho phép nhân viên ghi lại tiến độ, chia sẻ câu chuyện, tạo cộng đồng động viên nhau. Song song đó, nội dung phòng, chống thuốc lá được lồng ghép vào các khóa đào tạo định kỳ, đưa vào quy chế nội bộ, đồng thời xây dựng văn hóa “nhắc nhau lịch sự” khi phát hiện hành vi hút thuốc sai quy định. Điều này không chỉ giúp ngăn ngừa khói thuốc lan tỏa mà còn hình thành nếp sống tập thể, nơi mỗi người đều có trách nhiệm với sức khỏe của mình và cộng đồng.

Niềm tin vào sự thay đổi

“Thuốc lá là một thói quen đã ăn sâu vào máu, vui cũng hút, buồn cũng hút, không vui không buồn cũng hút” - chia sẻ mộc mạc của một công nhân tại xưởng sản xuất của Công ty TNHH MTV ASG Toàn Cầu đã phần nào khái quát thực tế. Ai cũng biết thuốc lá độc hại, nhưng việc bỏ thuốc trong “một sớm một chiều” là vô cùng khó. Chính vì vậy, chỉ khi có môi trường tập thể ủng hộ, có những sáng kiến chạm tới cảm xúc, khích lệ và đồng hành, hành trình bỏ thuốc mới trở nên khả thi.

Những mô hình như “Hộp thư sức khỏe”, “Văn phòng không khói thuốc - Bàn làm việc sạch, đầu óc sáng” hay “Góc xanh không khói thuốc” đã cho thấy, sáng kiến không cần phải lớn lao, mà xuất phát từ nhu cầu và tình cảm thật của người lao động, vẫn có thể tạo ra thay đổi sâu rộng. Đằng sau những con số thống kê ấn tượng - như giảm hơn 50% số ca hút thuốc tại xưởng sau 6 tháng - là những câu chuyện đầy xúc động: một người cha bỏ thuốc để giữ lời hứa với con, một nhân viên kế toán kiên trì từ bỏ thuốc nhờ sự khích lệ tập thể, hay một nhân viên Tổng vụ trở thành “người truyền cảm hứng” cho đồng nghiệp.

Trong thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa, việc xây dựng môi trường làm việc văn minh, an toàn, không khói thuốc không chỉ bảo vệ sức khỏe cho hàng triệu người lao động mà còn góp phần nâng cao năng suất, chất lượng lao động, giảm thiểu chi phí y tế và tăng cường hình ảnh văn hóa doanh nghiệp.

Khi mỗi đoàn viên, người lao động đều tự giác đưa ra sáng kiến, hành động cụ thể, thì công tác phòng, chống tác hại thuốc lá sẽ không còn là khẩu hiệu xa vời mà trở thành nếp sống thường nhật. Và khi đó, mỗi nơi làm việc - từ xưởng sản xuất, văn phòng đến bộ phận giao dịch - sẽ thực sự là một không gian trong lành, an toàn, bền vững cho tất cả.