84 công đoàn xã, phường mới: “Cánh tay nối dài” của Công đoàn Thủ đô trong kỷ nguyên vươn mình

Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam Ngọ Duy Hiểu và Phó Chủ tịch Thường trực Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội Bùi Huyền Mai trao Quyết định cho các Công đoàn xã, phường. Ảnh: P.Mai.

Những động lực và áp lực từ thực tiễn

Trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, Việt Nam đang chuẩn bị bước vào “kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”. Người lao động ngày càng đa dạng về nghề nghiệp, trình độ, điều kiện sống; quan hệ lao động cũng phức tạp hơn.

Tại Hà Nội, với hơn 10 triệu dân, trong đó có hàng triệu lao động phi chính thức, như: tài xế xe công nghệ, lao động thời vụ,... Họ chưa có tổ chức đại diện chính thức, dễ rơi vào tình trạng không được bảo vệ khi xảy ra tranh chấp hay biến cố.

Mặt khác, như đồng chí Ngọ Duy Hiểu – Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam phân tích: “Một bộ phận người lao động có nguy cơ bị nghèo hóa, không có lương hưu, đời sống tinh thần còn khó khăn. Nhiều chủ sử dụng lao động vẫn chưa tuân thủ đầy đủ pháp luật lao động, còn tình trạng vi phạm Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế. Nếu không có tổ chức công đoàn kịp thời đại diện và can thiệp từ cơ sở, quyền lợi người lao động sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng”.

Chính vì vậy, sự ra đời của Công đoàn xã, phường chính là câu trả lời cho yêu cầu thực tiễn, bảo đảm “không để ai bị bỏ lại phía sau” trong tiến trình phát triển.

Đồng chí Ngọ Duy Hiểu – Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam phát biểu tại hội nghị. Ảnh: P.Mai

Từ thực tiễn đó, sự ra đời của tổ chức Công đoàn xã, phường càng trở nên ý nghĩa. Trước hết, củng cố hệ thống chính trị ở cơ sở, đồng hành cùng Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể khác trong việc giữ vững ổn định xã hội, tạo nên một “vành đai” bảo vệ trực tiếp cho người lao động.

Khác với công đoàn ngành hay công đoàn cấp trên cơ sở thường bao quát phạm vi rộng, Công đoàn xã, phường gắn trực tiếp với nơi người lao động sinh sống, trở thành điểm tựa gần gũi nhất để họ tìm đến khi gặp khó khăn về việc làm, thu nhập, tai nạn lao động hay những tranh chấp dân sinh thường nhật.

Không chỉ dừng lại ở việc chăm lo quyền lợi trước mắt, công đoàn cấp xã, phường còn có vai trò lắng nghe nguyện vọng của người lao động, là kênh phản ánh để cấp ủy, chính quyền và hệ thống công đoàn cấp trên lắng nghe và kịp thời điều chỉnh.

Đây cũng là nơi thực hiện chức năng giám sát xã hội: theo dõi việc chấp hành pháp luật lao động, các chính sách an sinh, phát hiện và ngăn chặn vi phạm ngay từ gốc. Khi tiếng nói của người lao động ở cơ sở được chuyển hóa thành kiến nghị, thành hành động cụ thể, thì niềm tin của họ đối với tổ chức Công đoàn sẽ được bồi đắp một cách bền chặt.

Từ định hướng đến hành động ở cơ sở

Theo kế hoạch của Liên đoàn Lao động TP Hà Nội, trong quý IV/2025, Công đoàn xã, phường tập trung vào bốn nhiệm vụ chính gồm:

- Xây dựng cơ chế hoạt động: phân công nhiệm vụ rõ ràng cho Ban Chấp hành, Ban Thường vụ, Ủy ban kiểm tra công đoàn xã, phường.

- Tổ chức Đại hội Công đoàn xã, phường nhiệm kỳ 2025–2030: đây là bước khởi đầu quan trọng để hợp thức hóa bộ máy.

- Chăm lo Tết Bính Ngọ 2026 cho đoàn viên, người lao động khó khăn, gắn kết quyền lợi thiết thực với hoạt động công đoàn.

- Phát triển đoàn viên, thành lập công đoàn cơ sở mới, đặc biệt từ nhóm lao động phi chính thức.

Những định hướng này nếu chỉ dừng ở văn bản thì khó có sức sống, mà cần được chuyển hóa thành hành động cụ thể ngay tại cơ sở.

Từng có 4 năm giữ cương vị Phó Chủ tịch Công đoàn quận Hai Bà Trưng (cũ), nay được giao trọng trách mới, chị Trần Lưu Quỳnh – Chủ tịch Công đoàn phường Hai Bà Trưng, không giấu được niềm vinh dự xen lẫn áp lực. Công đoàn phường Hai Bà Trưng hiện gồm 155 công đoàn cơ sở với hơn 14.000 đoàn viên – một con số “khổng lồ” ở cấp phường..

Chị Trần Lưu Quỳnh – Chủ tịch Công đoàn phường Hai Bà Trưng nhận quyết định cương vị mới. Ảnh: P.Mai.

Chị Quỳnh tâm sự: “Con số ấy vừa là niềm tự hào, vừa là động lực thôi thúc chúng tôi phải sát sao hơn nữa. Nhiệm vụ không chỉ dừng ở chăm lo đời sống người lao động, mà còn phải giải quyết hài hòa các mối quan hệ lao động trên địa bàn”.

Điều chị ấp ủ nhất chính là mùa Tết sắp tới phải thực sự là cái Tết đặc biệt, cái Tết của sự sẻ chia và đoàn viên. “Tôi mong mỗi người lao động, dù hoàn cảnh thế nào, đều có một cái Tết ấm áp, trọn vẹn”, chị Quỳnh cho biết.

Nhận nhiệm vụ “vừa mới vừa cũ”, trên gương mặt tràn đầy năng lượng của nữ cán bộ không giấu nổi niềm tự hào và xúc động, hăng hái bàn kế hoạch từng hoạt động nhỏ cho đoàn viên, sẵn sàng cho một khởi đầu giàu cảm xúc và trách nhiệm.

Tại hội nghị công bố quyết định thành lập công đoàn xã, phường trên địa bàn TP Hà Nội, đồng chí Ngọ Duy Hiểu – Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, đặt nhiều kỳ vọng vào đội ngũ chủ tịch công đoàn xã, phường mới: “Các đồng chí cần đọc, nghiên cứu kỹ tất cả tài liệu liên quan, tránh tư duy “làm cho có”. Công đoàn là tổ chức chính trị – xã hội, gắn với nhiều công ước quốc tế, nên mọi hoạt động đều phải chuẩn xác, hiệu quả. Với công đoàn xã, nhiệm vụ sẽ ngày càng khó khăn hơn, nhưng cũng vinh quang hơn”.

Đồng chí Ngọ Duy Hiểu cũng nhấn mạnh 3 nhiệm vụ trọng tâm lớn trong thời gian tới, gồm: chuẩn bị tốt cho Đại hội; tập trung chăm lo Tết Bính Ngọ 2026; và giải quyết những vấn đề cơ chế mà chỉ công đoàn mới làm được. Đó cũng là cách để chứng minh hiệu lực, hiệu quả của công cuộc tinh gọn bộ máy.

Có thể nói, việc thành lập công đoàn xã, phường mở ra nhiều triển vọng, khi có thể mở rộng, bao phủ mạng lưới công nhân lao động trên địa bàn, đưa họ vào “vòng tay” công đoàn, từ đó có cơ chế bảo vệ và chăm lo thiết thực. Bên cạnh đó, xây dựng quan hệ lao động hài hòa ngay từ cộng đồng dân cư, hạn chế tranh chấp lớn từ khi còn manh nha.

Qua đó, khẳng định vị thế Công đoàn Việt Nam trong bối cảnh quốc tế cho phép thành lập các tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp. Công đoàn xã, phường sẽ là “tuyến đầu” để giữ vững vai trò đại diện duy nhất ở tầm quốc gia.

Với riêng TP Hà Nội, việc công bố thành lập 84 công đoàn xã, phường không chỉ là bước khởi đầu của một mô hình mới, mà còn là minh chứng cho sự thích ứng của tổ chức Công đoàn Việt Nam trước bối cảnh thời đại.

Công đoàn xã, phường sẽ trở thành “cánh tay nối dài” của Liên đoàn Lao động địa phương, nơi người lao động tìm thấy sự bảo vệ và đồng hành, nơi tiếng nói của họ được lắng nghe và phản ánh.