Chống xâm lăng văn hóa và trách nhiệm của văn nghệ sĩ

Tràn lan sản phẩm văn hóa ngoại lai

Rất dễ dàng có thể tìm thấy những sản phẩm văn hóa mang dấu ấn ngoại lai, không phù hợp với các giá trị văn hoá truyền thống của Việt Nam được lan truyền trên các trang mạng xã hội, ngấm ngầm làm thay đổi nhận thức, cách suy nghĩ, ứng xử của nhiều người. Đơn cử như những bộ phim xuyên tạc sự thật lịch sử, tuyên truyền bịa đặt chủ quyền lãnh thổ quốc gia, xúc phạm đến anh linh các liệt sĩ… song chỉ cần bộ phim ấy có thần tượng của mình đóng vai chính, nhiều bạn trẻ sẵn sàng tung hô, đón xem…

Nhiều bạn trẻ sẵn sàng đứng chờ hàng đêm để được gặp mặt thần tượng tại sân bay, chi cả tháng lương để tham dự một sự kiện có thần tượng tham gia nhưng những người trẻ này lại không hề có một chút kiến thức nào về lịch sử dân tộc và bàng quan với những sự kiện trọng đại của đất nước. Hay những MV sặc mùi “đam mỹ, đồng tính” được chào đón, ca ngợi như siêu phẩm về nghệ thuật, được chia sẻ với lượng tương tác khổng lồ trên mạng xã hội đã tác động không nhỏ đến những hành vi lệch chuẩn, những xu hướng giới tính thiếu lành mạnh…

Thậm chí, đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa, các văn nghệ sĩ có người mang tâm lý, tư tưởng bất mãn đã trở thành mục tiêu thực hiện âm mưu ly gián về nhân tâm, tư tưởng và chia rẽ về tổ chức, lôi kéo họ đi theo các trào lưu tư tưởng văn hóa phương Tây. Họ tiếp tay cho các thế lực thù địch công kích chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh và xuyên tạc, bôi đen chủ nghĩa yêu nước Việt Nam, phủ nhận giá trị của cách mạng, tuyên truyền các giá trị văn hóa ngoại lai và phủ nhận sự lãnh đạo của Đảng đối với văn hóa – văn nghệ.

Không ít văn, nghệ sĩ đã không giữ được sự chuẩn mực và hình ảnh cá nhân, làm từ thiện thiếu minh bạch cùng những scandal đời tư, những phát ngôn tục tĩu, cách hành xử “giang hồ”, tự cho mình là “vùng cấm” cũng khiến dư luận bức xúc. Cá biệt có nhiều trường hợp sử dụng văn hóa – văn nghệ như một công cụ đấu tranh đòi “nhân quyền” một cách phi lí, kích động “tự diễn biến, tự chuyển hóa”.

Từ đó, thay vì sáng tạo nên những tác phẩm phù hợp với thuần phong, mỹ tục thì nhiều sản phẩm lại chạy theo thị hiếu, đề cao yếu tố chiêu trò, đồi truỵ, cốt đạt doanh thu hoặc giải thưởng của nước ngoài. Nhiều tác phẩm đã vấp phải sự phản đối gay gắt bởi các sự kiện bị cắt xén, xuyên tạc lịch sử, xúc phạm lãnh tụ, báng bổ tôn giáo hoặc hạ thấp danh dự, nhân phẩm của người Việt.

Trong giai đoạn hội nhập hiện nay, các thế lực thù địch không muốn Việt Nam phát triển theo đường lối độc lập, tự chủ. Cái họ muốn là Việt Nam từ bỏ quá khứ, từ bỏ bản sắc của mình để “hòa nhập”, “phát triển” theo ý đồ của họ, mà thực chất là “hòa tan” vào văn hóa phương Tây.

Điều đó lý giải vì sao họ ngày càng đẩy mạnh “xâm lăng văn hóa” đối với Việt Nam nhằm tiêm nhiễm văn hóa xấu độc trong nhân dân, lợi dụng các giá trị văn hóa trong nghệ thuật, tôn giáo, tín ngường để làm xói mòn giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Để rồi từ lĩnh vực văn hóa chuyển dần sang chính trị, hình thành ý thức chống đối về chính trị, phản bội lại Đảng, chống lại chế độ XHCN.

Trước những diễn biến phức tạp, đáng báo động của tình trạng trên, Nghị quyết Đại hội XII của Đảng chỉ rõ: “Đấu tranh phê phán, đẩy lùi cái xấu, cái ác, thấp hèn, lạc hậu; chống các quan điểm, hành vi sai trái, tiêu cực ảnh hưởng xấu đến xây dựng nền văn hóa, làm tha hóa con người. Có giải pháp ngăn chặn và đẩy lùi sự xuống cấp về đạo đức xã hội, khắc phục những mặt hạn chế của con người Việt Nam”.

Văn nghệ sĩ khai mở về cái thiện

Ngày 24.11.2021, Hội nghị Văn hóa toàn quốc đã được tổ chức trang trọng dưới sự chủ trì của Ban Bí thư Trung ương Đảng và được kỳ vọng sẽ là một "hội nghị Diên Hồng" để lãnh đạo Đảng, Nhà nước đưa ra những thông điệp quan trọng về văn hóa, cũng như là cơ hội để huy động trí tuệ tập thể của đội ngũ văn nghệ sĩ, hiến kế phát triển văn hóa, đặt cơ sở cho nền văn hóa mới ở Việt Nam.

Đại hội cũng đã chỉ ra những nguy cơ “xâm lăng văn hóa”, đồng thời khẳng định tầm quan trọng của việc chấn hưng văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc, mạnh mẽ, quyết liệt, thể chế hóa những vấn đề thực tiễn trong phát triển văn hóa, con người Việt Nam, để văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực cho sự phát triển kinh tế xã hội.

Hội nghị đặc biệt nhấn mạnh vai trò của đội ngũ văn nghệ sĩ khi khẳng định, đội ngũ các nhà khoa học khai mở cho xã hội về tri thức thì văn nghệ sĩ khai mở về cái thiện, cái đẹp và tình yêu thương. Trong thời bình hay thời chiến, lúc thuận lợi hay khi khó khăn, văn nghệ sĩ luôn đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng sự phát triển đất nước, tạo tâm thế, cảm hứng cho Nhân dân để thực hiện tốt mọi nhiệm vụ, mục tiêu đề ra. Hơn lúc nào hết, văn nghệ sĩ hôm nay cần đến bản lĩnh, nhân cách, khả năng dự cảm, dự báo, góp phần mở đường cho đất nước phát triển, hội nhập sâu rộng với thế giới hiện đại.

Những giai đoạn cách mạng đã qua, lớp lớp các thế hệ văn nghệ sĩ vẫn luôn dấn thân, đồng hành cùng dân tộc trong cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do, thống nhất đất nước, phát huy tinh thần sáng tạo trong công cuộc đổi mới, xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, dân chủ, văn minh.

Lịch sử cách mạng Việt Nam đã cho thấy các văn nghệ sĩ đều có đóng góp đáng ghi nhận vào sự nghiệp chung; mối quan hệ giữa văn nghệ sĩ với Đảng, Nhà nước và Nhân dân ngày càng thêm bền chặt, phù hợp nhịp sống và xã hội hiện đại.

Kể từ khi Cách mạng Tháng Tám thành công, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, các tổ chức, nhóm phái văn nghệ sĩ tiền chiến đã chuyển hóa “nhận đường”. Họ kiên trì, bền bỉ, tích cực đem tài năng phụng sự cách mạng, cùng toàn Đảng, toàn dân tham gia vào cuộc trường kỳ 9 năm kháng chiến chống thực dân Pháp và 20 năm kháng chiến chống đế quốc Mỹ và đã để lại những tác phẩm văn học nghệ thuật đồ sộ, có tầm tư tưởng lớn.

Bước sang thời kỳ đổi mới, trên mọi lĩnh vực văn học nghệ thuật đều trào dâng một khí thế mới và đối mặt với thực tại mới, cuộc sống mới, là sự hòa trộn những tiếng nói hùng tráng thời trận mạc và giọng điệu đa thanh thời dựng xây, kiến tạo, đổi mới.

Những thành tựu, đóng góp quan trọng của các thế hệ văn nghệ sĩ trong những năm qua đã được khẳng định và lưu dấu trong lòng công chúng cả nước. Đồng thời cũng đặt ra nhiều gợi mở, thách thức cho văn học, nghệ thuật trước những vấn đề quan trọng, cấp thiết của đất nước như: xây dựng con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững; bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc; chống xâm lăng văn hóa… Song để làm được điều đó là không hề đơn giản, nhất là trong giai đoạn hiện nay, nhiều văn nghệ sĩ chưa ý thức rõ bổn phận của mình đối với đất nước, chưa tâm huyết học tập, nghiên cứu để nâng cao trình độ.

Cá biệt, còn một số cá nhân, nhóm trí thức, văn nghệ sĩ chưa mạnh dạn, thẳng thắn, ngại bày tỏ chính kiến, thậm chí né tránh hoặc lợi dụng danh nghĩa để đưa ra các ý kiến, quan điểm trái chiều. Đây là điều chúng ta cần suy nghĩ về trách nhiệm xã hội của văn nghệ sĩ, nhất là đòi hỏi thực tiễn về sáng tạo văn học, nghệ thuật của công chúng nhằm tôn vinh, bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc, chống “xâm lăng văn hóa” bằng các sản phẩm văn hóa - văn nghệ có giá trị.