“Cuộc chiến” không khói thuốc nơi công sở: Khi mệnh lệnh hành chính nhường chỗ cho văn hóa “mềm”

Từ sự "tự giác" đến sức mạnh của "phái đẹp"

Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia có tỷ lệ nam giới hút thuốc cao nhất thế giới. Do đó, việc loại bỏ khói thuốc khỏi công sở không phải chuyện một sớm một chiều, mà là một cuộc vận động bền bỉ về nhận thức.

Tại Công ty Cổ phần Đường bộ Bắc Giang, ông Chu Thanh Hưởng - Chủ tịch Công đoàn cơ sở chọn cách tiếp cận "mưa dầm thấm lâu". Không đao to búa lớn, các bảng cấm hút thuốc xuất hiện từ phòng làm việc đến khu vực công cộng. Cán bộ Công đoàn kiêm luôn vai trò "giám sát viên", thường xuyên nhắc nhở anh em trong các buổi sinh hoạt sáng thứ Sáu hàng tuần.

“Việc làm tuy nhỏ nhưng tạo ra sự yên tâm rất lớn cho người lao động và khách hàng. Chúng tôi không thiên về áp đặt hay xử phạt, mà khơi dậy lòng tự trọng và ý thức giữ gìn môi trường chung của mỗi đoàn viên”, ông Hưởng chia sẻ.

Tọa đàm Phòng chống tác hại của thuốc lá tại Hải Phòng. Ảnh: TCLĐĐT

Một cách làm sáng tạo khác mang lại hiệu quả bất ngờ là sử dụng "quyền lực mềm" của phái nữ. Bà Nguyễn Thị Vân Yến - Chủ tịch Công đoàn Văn phòng Prime Group cho biết, sự hiện diện của lao động nữ, đặc biệt là phụ nữ mang thai, đã trở thành động lực để nam giới tự điều chỉnh hành vi.

“Anh em tự bảo nhau: Hút thuốc thì ra ngoài, tuyệt đối không hút trong phòng. Lời nhắc nhở nhẹ nhàng, khéo léo của chị em phụ nữ thường hiệu quả hơn mệnh lệnh hành chính, bởi nó đánh vào sự đồng cảm và văn hóa ứng xử của phái mạnh”, bà Yến đúc kết.

Đặc thù ngành nghề: Kỷ luật là an toàn

Nếu ở văn phòng, việc cấm thuốc lá là câu chuyện văn hóa, thì tại các đơn vị đặc thù như ngành điện, đó là mệnh lệnh về an toàn. Đại diện Điện lực khu vực Chí Linh nhấn mạnh: Môi trường làm việc không khói thuốc phải được thiết lập từ văn phòng ra tới công trường - nơi tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ cao.

Các chỉ huy trưởng và an toàn vệ sinh viên đóng vai trò then chốt. Việc nhắc nhở lồng ghép trong các buổi kiểm soát an toàn đầu giờ hay giờ giải lao được thực hiện khéo léo để không gây ức chế.

“Thuốc lá là thói quen, cấm đoán cứng nhắc dễ sinh phản ứng ngược. Thay vào đó, giờ giải lao, người chỉ huy tập hợp anh em uống nước, trò chuyện để giảm dần nhu cầu hút thuốc”, vị đại diện này chia sẻ.

Đại diện công đoàn cơ sở phát biểu tại Tọa đàm. Ảnh: TCLĐĐT

Đồng quan điểm, ông Phạm Văn Ghe - Chủ tịch Công đoàn Công ty Điện lực Hải Phòng và ông Nguyễn Khắc Đông - Chủ tịch Công đoàn Đội Điện lực Kiến An)đều cho rằng: "Cấm" là cần thiết, nhưng giúp người lao động "tự nguyện bỏ thuốc" mới là đích đến. Công đoàn không chỉ là người giám sát, mà phải là người đồng hành, giúp người lao động cai thuốc trong thời gian nhanh nhất.

Siết chặt pháp lý, nhân rộng điển hình

Để cuộc vận động đi vào chiều sâu, nhiều công đoàn cơ sở đã đề xuất khen thưởng những cá nhân cai thuốc thành công sau 6 tháng hoặc 1 năm. Đồng thời, với những nơi chưa thể bỏ thuốc ngay, việc bố trí khu vực hút riêng biệt là giải pháp nhân văn, vừa đảm bảo nhu cầu cá nhân, vừa bảo vệ môi trường chung.

Công đoàn cơ sở doanh nghiệp FDI tham gia thực hiện nghiêm quy điịnh của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Ảnh: TCLĐĐT

Tuy nhiên, song hành với giáo dục là sự răn đe cần thiết của pháp luật. Bà Trương Thị Thủy - Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Y tế) cho biết, cơ quan chức năng đang dự kiến mức phạt từ 3 đến 5 triệu đồng đối với hành vi chứa chấp sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Động thái này cho thấy quyết tâm của Nhà nước trong việc ngăn chặn các loại hình thuốc lá mới đang len lỏi vào môi trường lao động trẻ.

Xây dựng môi trường không khói thuốc là một hành trình dài. Khi người lao động hiểu rằng bỏ thuốc là tôn trọng chính mình và đồng nghiệp, và khi Công đoàn thực sự là cầu nối thuyết phục thay vì chỉ là "người thổi còi", thì "không khói thuốc" sẽ không còn là khẩu hiệu, mà trở thành chuẩn mực văn hóa của mỗi doanh nghiệp.