Khi giờ nghỉ trưa của công nhân trở thành "giờ học luật"

Đợt sinh hoạt chính trị – pháp lý sâu rộng

Cuộc thi được tổ chức từ 19.8 đến 1.10.2025 trên chuyên trang Cuộc sống an toàn của Tạp chí Lao động và Công đoàn (nay là Lao động Đoàn thể).

Những người tham gia đều là đoàn viên, người lao động thuộc 51 đơn vị trong hệ thống Công đoàn; trong đó có 34 Liên đoàn Lao động tỉnh, thành phố và 17 công đoàn ngành. Con số ấn tượng này minh chứng cho sức lan tỏa mạnh mẽ của phong trào tìm hiểu pháp luật trong công nhân lao động.

Ông Ngọ Duy Hiểu – Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam nhấn mạnh: “Công đoàn muốn đại diện và bảo vệ người lao động thì phải hiểu luật, nắm luật và bảo vệ bằng pháp luật. Cán bộ Công đoàn nắm vững để bảo vệ, còn người lao động nắm vững để tự bảo vệ mình".

Ông Ngọ Duy Hiểu - Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam phát biểu tại buổi lễ. Ảnh: P.Mai.

Đó không chỉ là một lời nhắc nhở, mà là một định hướng mang tính căn cốt cho mọi hoạt động của tổ chức Công đoàn trong giai đoạn hiện nay – giai đoạn mà tri thức pháp luật trở thành vũ khí mềm của người lao động trong nền kinh tế hội nhập sâu rộng.

Cuộc thi năm nay có nhiều điểm mới đột phá. Lần đầu tiên, một cuộc thi pháp luật quy mô toàn quốc được tổ chức 100% trực tuyến, giúp hàng triệu công nhân từ vùng sâu, vùng xa, khu công nghiệp, trường học, bệnh viện… đều có thể tham gia chỉ bằng một thiết bị di động.

Điểm đặc biệt, chatbot pháp luật được tích hợp trong hệ thống thi trực tuyến đóng vai trò như “trợ lý ảo” giúp thí sinh tra cứu nhanh các quy định của Luật Công đoàn (sửa đổi) và Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, đặt câu hỏi, luyện tập qua ngân hàng đề mẫu – một ứng dụng sáng tạo thể hiện tinh thần Công đoàn số, truyền thông số trong tuyên truyền pháp luật.

Theo ông Ngọ Duy Hiểu, “đây không chỉ là một cuộc thi, mà là một đợt sinh hoạt chính trị – pháp lý sâu rộng”, giúp đoàn viên và người lao động “biến tri thức pháp luật thành văn hóa sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật”.

Hiểu luật để sống đúng, làm đúng, bảo vệ mình

Chỉ trong hơn một tháng, 353.511 người đã dự thi, 43.000 bài đạt điểm tuyệt đối 20/20, hàng trăm ngàn bài luận bày tỏ cảm xúc và suy nghĩ chân thật của người lao động về pháp luật, về công đoàn, về an sinh xã hội.

Những câu viết như “Công đoàn phải mạnh ở nơi người lao động yếu”, hay “Bảo hiểm xã hội cần linh hoạt để không ai bị bỏ lại phía sau”, được ông Ngọ Duy Hiểu nhắc lại đầy xúc động, đã trở thành thông điệp nhân văn và sâu sắc nhất của cuộc thi.

Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Ngọ Duy Hiểu và bà Trần Lan Phương - Phó Chủ tịch Thường trực Trung ương Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam, trao chứng nhận cho hai đơn vị đoạt Giải Nhất khối tập thể. Ảnh: P.Mai.

Liên đoàn Lao động các tỉnh, thành như: Thanh Hóa, TP. Hồ Chí Minh, Lai Châu, Cao Bằng, Đồng Tháp, Nghệ An… là những điểm sáng trong công tác triển khai. Nhiều địa phương đã tổ chức thi theo cụm, theo ca, thậm chí biến giờ nghỉ trưa của công nhân thành “giờ học luật”, nơi cán bộ công đoàn tận tình hướng dẫn đoàn viên làm bài, trao đổi, thảo luận các câu hỏi khó.

Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Ngọ Duy Hiểu đã chia sẻ một câu chuyện đầy trăn trở: “Có những công nhân rút bảo hiểm xã hội một lần vì quá khó khăn trước mắt. Họ nói: ‘Em cần tiền trả nhà trọ, không quan tâm sau này’. Nhưng rồi khi không còn đất, không còn ruộng, về già không có lương hưu, họ sẽ sống thế nào?”.

Cũng từ những câu chuyện như vậy, mà việc tổ chức các cuộc thi tìm hiểu luật càng trở nên cần thiết và ý nghĩa. Pháp luật không còn là những điều khoản khô cứng, mà là chỗ dựa cho người lao động trong những lúc khó khăn nhất, là tấm khiên bảo vệ họ trước những rủi ro của thị trường lao động hiện đại.

Từ việc rút bảo hiểm xã hội một lần, đến quyền được thương lượng tập thể, quyền thành lập và gia nhập công đoàn, mỗi quy định pháp luật đều liên quan trực tiếp tới đời sống, an sinh và tương lai của hàng triệu công nhân.

“Pháp luật đã đi vào cuộc sống, đã bám rễ trong cuộc sống và chính cuộc sống ấy thôi thúc chúng ta tìm hiểu pháp luật”, ông Ngọ Duy Hiểu khẳng định.

Đại diện các đơn vị đoạt Giải Nhì tại cuộc thi. Ảnh: P.Mai.

Luật Công đoàn (sửa đổi) là đạo luật quan trọng, xác lập hành lang pháp lý toàn diện cho tổ chức và hoạt động của Công đoàn Việt Nam, từ cơ cấu tổ chức, đội ngũ cán bộ đến quyền, nghĩa vụ của đoàn viên và trách nhiệm của các cơ quan quản lý, người sử dụng lao động.

Cùng với đó, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 được xem là “đạo luật điển hình về an sinh xã hội”, đảm bảo người lao động được chăm lo, hỗ trợ khi ốm đau, thai sản, thất nghiệp và đặc biệt là khi hết tuổi lao động.

Hai đạo luật này không chỉ củng cố nền tảng pháp lý cho công đoàn, mà còn khẳng định vị thế của giai cấp công nhân Việt Nam – lực lượng nòng cốt trong xây dựng và phát triển đất nước.

Phát động và triển khai cuộc thi, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã gửi đi một thông điệp mạnh mẽ: Hiểu luật để sống đúng, làm đúng, bảo vệ mình và cùng nhau xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa vững mạnh.

Lan tỏa tinh thần thượng tôn pháp luật

Cuộc thi không chỉ khép lại bằng 22 giải tập thể, 34 giải cá nhân được vinh danh, mà còn mở ra một phong trào mới: “học luật trở thành văn hóa của người lao động”.

Ông Ngọ Duy Hiểu cho biết: “Điều đáng tôn vinh nhất không chỉ là các giải thưởng, mà là tinh thần tìm hiểu pháp luật, biến tri thức ấy thành văn hóa ứng xử trong cuộc sống và công việc. Ở đâu có người yếu thế, ở đó phải có công đoàn”.

Các đại biểu tham dự buổi lễ. Ảnh: P.Mai.

Từ cuộc thi trực tuyến “Công nhân, viên chức, lao động tìm hiểu về Luật Công đoàn và Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024”, có thể thấy tinh thần học hỏi, ý thức pháp luật và niềm tin vào tổ chức Công đoàn đang được khơi dậy mạnh mẽ.

Đây không chỉ là một hoạt động tuyên truyền, mà là một hành trình kiến tạo văn hóa pháp luật trong đời sống công nhân – nơi mỗi người lao động đều trở thành “công dân pháp luật”.

Hành trình ấy sẽ còn tiếp nối, để tri thức pháp luật trở thành sức mạnh, trở thành điểm tựa của người lao động Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới.