Làng quất Tứ Liên mang sắc xuân đến mọi nhà

Coi trọng an toàn từ những ngày gieo hạt

Làng nghề quất Tứ Liên (Hà Nội) có hơn 500 hộ dân cùng trên 600 lao động gắn bó với nghề quanh năm. Nhờ nhu cầu cao của thị trường mỗi dịp Tết và sự yêu mến của khách hàng, làng nghề đã trở thành điểm đến cho nhiều lao động thời vụ, tạo thu nhập và việc làm ổn định cho cộng đồng.

Nghệ nhân Trần Thị Phương Thư tỉ mỉ chăm sóc, tỉa từng cây quất. Ảnh: PHƯƠNG MAI.

Với nghệ nhân như bà Trần Thị Phương Thư, hành trình gắn bó với cây quất trải dài hàng thập kỷ là sự kết hợp giữa lòng yêu nghề và sự kiên trì học hỏi không ngừng. Từ lúc những kiến thức về đất, nước, dinh dưỡng rất sơ khai, chỉ qua “truyền miệng”, bà đã nỗ lực từng bước tiếp cận khoa học kỹ thuật, chăm sóc cây theo cách tối ưu nhất. Chăm một cây quất đẹp không chỉ là công việc thủ công, mà đòi hỏi sự tỉ mỉ, am hiểu cây và cả kinh nghiệm để cây phát triển khỏe mạnh, đẹp dáng mà vẫn an toàn cho người tiêu dùng.

Một trong những bước ngoặt quan trọng với bà Thư là khi gia đình phải đối diện với những tổn thất do sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sai cách: cây quất cháy xém, sản lượng giảm mạnh. Trải nghiệm đó khiến bà suy nghĩ: “Làm sao để cây vừa khỏe, vừa bảo vệ môi trường?”. Từ đó, bà quyết định giảm tối đa việc dùng hóa chất tổng hợp, chuyển sang phân bón hữu cơ, sản phẩm sinh học an toàn cho đất và nước. Đây không chỉ là điều tốt cho cây mà còn là cách đảm bảo sản phẩm đến tay người tiêu dùng an toàn hơn, không mang những dư lượng hóa chất độc hại – một yếu tố quan trọng trong tiêu chí lựa chọn cây cảnh hiện nay.

Việc ưu tiên biện pháp hữu cơ, tự nhiên cũng giúp duy trì sức khỏe của chính người lao động trong vườn, hạn chế nguy cơ tiếp xúc hóa chất độc hại, một trong những yếu tố an toàn vệ sinh lao động mà nhiều ngành nghề, làng nghề đang hướng đến.

Người thợ luôn đặt yếu tố an toàn lên hàng đầu trong quá trình tạo ra các sản phẩm quất cảnh trước khi đưa tới tay khách hàng. Ảnh: PHƯƠNG MAI.

Vững vàng trước cạnh tranh từ những sản phẩm kém chất lượng

Không chỉ là sản phẩm cây cảnh thông thường, quất cảnh Tứ Liên khi đến tay khách hàng còn mang theo ý nghĩa văn hóa, tinh thần của ngày Tết Việt. Với chị Ngô Thu Trang, chủ một vườn quất tại làng Tứ Liên, việc kết hợp mỹ thuật vào nghề, tạo nên các dòng sản phẩm quất bonsai trong chậu nhỏ, đẹp, dễ vận chuyển, phù hợp với không gian hiện đại, sẽ vẫn giữ được yếu tố an toàn sử dụng và chăm sóc cho khách hàng.

Sự tỉ mỉ trong từng bước như chọn phôi cây, uốn tỉa, cân đối cành nhánh và chọn chậu phù hợp không chỉ là kỹ năng nghề mà còn là một hành trình đảm bảo độ bền và độ an toàn của sản phẩm trong quá trình trưng bày, sử dụng tại nhà khách hàng.

Người “thợ quất” Tứ Liên không chỉ cần có con mắt nghệ thuật mà còn cần một sức khoẻ và kỹ năng tốt để đối diện với công việc ngoài trời quanh năm, từ uốn cành, chăm bón đến ứng phó với thời tiết. Chính sự an toàn trong lao động giúp họ duy trì chất lượng sản phẩm ổn định, tránh tai nạn nghề nghiệp và đảm bảo môi trường làm việc lành mạnh. Nhìn thấy cây quất khoẻ mạnh là thấy sức khoẻ của người làm nghề.

Khách hàng tới lựa chọn sản phẩm quất tại làng nghề Tứ Liên (Hà Nội). Ảnh: PHƯƠNG MAI.

Qua nhiều năm, những cây quất Tứ Liên với hình dáng đẹp, tươi, quả vàng, đã xây dựng được niềm tin với khách hàng gần xa. Điều này không chỉ đến từ vẻ đẹp bên ngoài mà còn từ chất lượng an toàn mà sản phẩm mang lại, khi khách hàng tin tưởng sản phẩm không chứa hóa chất độc hại, điều mà người tiêu dùng hiện đại đặc biệt quan tâm.

Hiện nay, làng nghề quất Tứ Liên đang đứng trước hai thách thức: thiếu hụt người trẻ tiếp nối và cạnh tranh từ những sản phẩm kém chất lượng mạo danh thương hiệu.

Tuy nhiên, những nghệ nhân gắn bó với nghề vẫn kiên định theo đuổi con đường tạo ra sản phẩm quất an toàn, chất lượng, mang giá trị văn hóa sâu sắc, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm, truyền cảm hứng cho thế hệ tiếp nối để nghề truyền thống này không chỉ tồn tại mà còn phát triển bền vững.

Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến nguồn gốc, quy trình và mức độ an toàn của sản phẩm, câu chuyện từ làng quất Tứ Liên cho thấy: an toàn không phải là yêu cầu đến sau, mà phải bắt đầu từ chính bàn tay người thợ, từ mỗi khâu chăm sóc, mỗi lựa chọn vật tư đầu vào.

Khi người lao động được làm việc trong môi trường an toàn, hạn chế hóa chất độc hại, tôn trọng quy luật tự nhiên, thì sản phẩm tạo ra cũng trở nên lành tính, bền vững và đáng tin cậy hơn.

Giữ được an toàn cho nghề, cho người và cho sản phẩm, những chậu quất Tứ Liên không chỉ mang sắc xuân vào từng mái nhà, mà còn lan tỏa một giá trị cốt lõi: phát triển làng nghề gắn với an toàn, sức khỏe và trách nhiệm đối với cộng đồng.

* Bài đăng trên Kỳ An toàn vệ sinh lao động, số 362, tháng 12.2025.