Ngăn chặn, phòng ngừa tai nạn lao động do hàn điện, hàn sắt trên các công trình, nhà xưởng

Không thể chủ quan

Bởi đây là công việc có nguy cơ cao về tai nạn lao động xảy ra liên quan đến tai nạn điện, công tác hàn điện như chạm vào dây điện hở, thiết bị rò rỉ, hoặc vi phạm khoảng cách an toàn, gây tổn thương nghiêm trọng đến tính mạng nếu người lao động bất cẩn, chủ quan và doanh nghiệp, nhà máy, xưởng sản xuất không có đầy đủ các nội quy, quy định, biện pháp, phương án đảm bảo an toàn cho người lao động trong quá trình làm việc, cũng như không trang bị đầy đủ trang bị bảo hộ lao động cá nhân cho người lao động, đặc biệt là bố trí không đúng chức danh trong việc thực hiện công việc, không tổ chức đào tạo, huấn luyện an toàn vệ sinh lao động.

Mức độ những vụ tai nạn lao động liên quan đến lĩnh vực này cũng hết sức thương tâm, đau lòng. Điển hình là vụ tai nạn lao động xảy ra ngày 1.7.2021 tại tại xã Thanh Liên, huyện Thanh Chương (cũ), tỉnh Nghệ An làm một công nhân tử vong do bị điện giật liên quan đến việc thực hiện công việc hàn xì tại công trình đang thi công.

Theo đó, vào khoảng 8 giờ ngày 1.7, trong quá trình thi công cầu Am, thuộc địa bàn xóm Liên Thành, xã Thanh Liên, huyện Thanh Chương (cũ), một nam công nhân không may bị điện giật. Ngay sau đó người dân đã nhanh chóng đưa nạn nhân đi cấp cứu, tuy nhiên đã không qua khỏi. Nạn nhân là anh H. (41 tuổi), trú tại xã Diễn Lộc, huyện Diễn Châu (cũ). Được biết anh H. là thợ hàn xì, gia đình có hoàn cảnh khó khăn.

Trước đó, một vụ tai nạn lao động thương tâm tương tự xảy ra cũng liên quan đến công tác hàn xì tại một công trình đang thi công. Cụ thể, khoảng 8 giờ 30 ngày 25.11.2014, tại công trình cầu mới La Ngà 2 (thuộc ấp 2, xã Phú Ngọc, huyện Định Quán cũ) đã xảy ra vụ tai nạn lao động thương tâm làm anh K. (29 tuổi, quê Nghệ An) bị điện giật chết tại chỗ.

Vào thời điểm anh K. đang thực hiện hàn điện đấu nối các thanh sắt ở trụ cầu số 7 thì bất ngờ bị điện giật khiến nạn nhân văng xuống nước. Mọi người vội ngắt cầu dao điện, đồng thời tiến hành vớt anh K. đưa đến bệnh viện cấp cứu nhưng anh đã tử vong trước khi vào viện. Nhiều công nhân làm việc ở công trình cho biết, điều kiện làm việc tại công trình cầu La Ngà 2 thiếu an toàn. Hầu hết các công nhân làm việc đều không được trang bị đồ bảo hộ lao động và không được huấn luyện an toàn dù làm công việc đặc biệt nặng nhọc và nguy hiểm. Được biết, anh Khương đã lập gia đình và có hai con, sinh sống tại tỉnh Nghệ An, điều kiện kinh tế hết sức khó khăn...

Đó là hai trong những vụ tai nạn lao động nghiêm trọng điển hình xảy ra liên quan đến việc sử dụng nguồn điện để thực hiện công tác hàn điện, hàn hơi hay hàn sắt trên công trình. Thế nhưng, điều đáng nói là hầu hết nguyên nhân của các vụ tai nạn lao động nêu trên đều xuất phát từ các hành vi bất cẩn, vi phạm về công tác an toàn và việc bố trí, sử dụng công nhân, người lao động làm việc liên quan đến nguồn điện, liên quan đến sử dụng thiết bị, máy hàn điện, hàn hơi không đảm bảo an toàn, không đúng các quy định hiện hành.

Tuân thủ nghiêm ngặt điều khoản quy định về kỹ thuật

Theo những quy định về công tác hàn điện hàn hơi hay hàn sắt trên công trường, nhà xưởng sản xuất, chỉ có công nhân có chức danh về điện và người lao động có bằng cấp, hiểu biết về kỹ thuật điện mới được mắc điện cho máy hàn, sửa chữa thiết bị, dụng cụ hàn khi đấu nối, mắc câu dây điện... Dây dẫn cáp điện cho máy hàn di động không dài quá 10m và phải được đấu lắp đúng kỹ thuật, không để rải tùy tiện trên mặt đất, phải đảm bảo cách điện. Các cầu dao, công tắc điện trên máy hàn hoặc ở trạm phân phối điện phải đảm bảo kỹ thuật, không hư hỏng, có đủ thiết bị bảo vệ. Ở mỗi mạch nhánh điện cấp cho mỗi máy hàn phải có cầu dao riêng biệt. Không được cấp điện cho nhiều máy hàn bằng một cầu dao chung.

Nơi đặt máy hàn phải thoáng sạch. Không để sắt, thép bừa bãi, phải có mái che mưa, nắng cho máy hàn. Nếu không có mái che, khi trời mưa phải ngừng làm việc. Công nhân làm việc liên quan đến công tác hàn điện phải đủ 18 tuổi trở lên, phải có bằng về hàn điện hàn hơi, hàn sắt theo quy định.

Phải được trang bị đầy đủ bảo hộ khi làm việc như nón cứng bảo hộ, quần áo bảo hộ, kính hàn, găng tay và ủng để đảm bảo an toàn. Trang bị bảo hộ phải đảm bảo chống được tia lửa điện, tác động cơ học, bụi kim loại máy, bức xạ có hại.... Trong trường hợp làm việc có nhiều nguy cơ, yếu tố mất an toàn về điện phải sử dụng thêm các phương tiện cách điện như găng, ủng, thảm cách điện...

Khi tiến hành hàn ở những nơi môi rường có phát sinh hơi khí độc cháy nổ (ở hầm kín, hầm tàu, giếng sâu, bể chứa nhiên liệu, hóa chất độc…) phải có lệnh của người chỉ huy sau khi đã khảo sát và đo đạc nồng độ của hơi khí độc, cháy nổ đó thấp hơn giới hạn cho phép. Làm việc ở môi trường kín phải có thiết bị thông gió, mặt nạ phòng khí độc, có người giám sát.

Phải cắt nguồn điện cấp cho máy hàn khi: Di chuyển máy hàn, sửa chữa đầu dây trên máy hàn, khi ngừng công việc. Khi tiến hành hàn phải đảm bảo: Không có chất dễ cháy ở khu vực hàn, dụng cụ hàn phải đảm bảo chất lượng, không hàn trên những thể tích đóng kín, bể đang chứa áp lực, các thùng đựng trước đây có chứa các chất dể cháy nhưng chưa được rửa sạch, chỉ làm việc trên cao khi có các biện pháo chống cháy và đảm bảo an toàn cho người bên dưới. Phải có túi đựng dụng cụ, que hàn và các mẩu vụn...

Ngoài ra, theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, QCVN 03:2011/BLĐTBXH về an toàn lao động đối với máy hàn điện và công việc hàn điện, còn có các điều khoản Quy định về kỹ thuật, như việc chọn quy trình công nghệ hàn ngoài việc phải đảm bảo an toàn chống điện giật còn phải tính đến khả năng phát sinh các yếu tố nguy hiểm và có hại khác (khả năng bị chấn thương cơ khí, bụi và hơi khí độc, bức xạ nhiệt, các tia hồng ngoại, ồn, rung...), đồng thời phải có các biện pháp an toàn và vệ sinh lao động để loại trừ chúng; khi tiến hành công việc hàn điện tại những nơi có nguy cơ cháy, nổ phải tuân theo các quy định an toàn phòng chống cháy, nổ; khi tiến hành công việc hàn điện trong các buồng, thùng, khoang, bể, phải thực hiện thông gió, cử người theo dõi và phải có biện pháp an toàn cụ thể và được người có trách nhiệm duyệt, cho phép. Cấm hàn ở các hầm, thùng, khoang, bể đang có áp suất hoặc đang chứa chất dễ cháy, nổ,…

Do vậy, trách nhiệm của chủ sử dụng lao động là phải thực hiện đầy đủ các quy định của Luật An toàn vệ sinh lao động.

Trong quá trình tổ chức thi công, sản xuất cần xây dựng các biện pháp, phương án đảm bảo an toàn, các nội quy, quy định rõ ràng trong quá trình thi công, làm việc liên quan đến điện, liên quan đến công tác sử dụng nguồn điện, sử dụng thiết bị hàn điện, hàn hơi trên công trình.

Trang cấp đầy đủ bảo hộ lao động cá nhân, đặc biệt là các thiết bị cách điện, tiến hành tổ chức đào tạo, huấn luyện cho người lao động. Bất cứ vụ tai nạn lao động nào xảy ra gây hậu quả nghiêm trọng liên quan đến công tác hàn điện, hàn hơi, hàn sắt trên công trình xuất phát từ nguyên nhân do việc sử dụng, bố trí công nhân thực hiện công việc không đúng với bằng cấp chuyên môn, chức danh đào tạo đều là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng cần phải được điều tra, xử lý mạnh tay hơn mới có thể ngăn chặn, phòng ngừa hậu quả của các vụ tai nạn thương tâm tương tự.

* Bài đăng trên Kỳ An toàn vệ sinh lao động, số 362, tháng 12.2025.