Nuôi dưỡng đời sống tinh thần – "Kháng thể" tự nhiên đẩy lùi cơn thèm thuốc

Đó là khẳng định của bà Ngô Thị Thu Hằng – Chủ tịch Công đoàn Tổng công ty Giấy Việt Nam (VINAPACO) khi trao đổi về hành trình kiến tạo những "xưởng sản xuất không khói thuốc".

Chủ tịch Công đoàn Tổng Công ty Giấy Việt Nam (VINAPACO) Ngô Thị Thu Hằng đến thăm, kiểm tra công tác an toàn và điều kiện làm việc của công nhân bộ phận gia công vở tại Công ty Cổ phần Văn phòng phẩm Hồng Hà (VPP Hồng Hà), là đơn vị có tổ chức Công đoàn trực thuộc Công đoàn Tổng Công ty Giấy Việt Nam. Ảnh: ĐVCC

-Thưa bà, với quy mô của một đơn vị sản xuất lớn như VINAPACO, việc thực thi môi trường làm việc không khói thuốc chắc chắn phải đối diện với những rào cản không nhỏ từ thói quen của người lao động. Bà có thể phân tích rõ hơn về những rào cản thực tế này?

Để nhận diện đúng bản chất của rào cản, chúng ta phải đặt mình vào vị thế của người lao động. Tại VINAPACO, những khó khăn không chỉ dừng lại ở việc treo biển cấm, mà ở nếp sống đã hình thành qua nhiều thế hệ công nhân.

Trước hết, chúng ta phải đối mặt với sức ì của thói quen. Đối với nhiều công nhân có thâm niên hàng chục năm đứng máy, điếu thuốc lá đã vô tình trở thành một "công cụ hỗ trợ" tâm lý.

Trong môi trường làm việc có tiếng ồn lớn, cường độ cao và áp lực vận hành dây chuyền liên tục, họ coi thuốc lá là phương thức để duy trì sự tỉnh táo, đặc biệt là trong các ca đêm. Việc từ bỏ một thói quen của người thợ là một thử thách, đòi hỏi sự kiên trì hơn là các mệnh lệnh hành chính đơn thuần.

Tiếp đó là hệ quả của tâm lý chủ quan. Một bộ phận người lao động vẫn chưa hình dung được mối nguy hiểm của một tàn thuốc nhỏ có thể dẫn tới nguy cơ hỏa hoạn.

Trong ngành giấy, nguyên liệu thô từ gỗ, dăm gỗ cho đến giấy thành phẩm đều là những vật liệu có nhiệt trị cao, cực kỳ nhạy cảm với nguồn lửa. Sự lơ là, thiếu ý thức không chỉ gây tổn hại sức khỏe mà còn trực tiếp đe dọa đến sinh kế của hàng ngàn gia đình nếu xảy ra sự cố cháy nổ.

Bên cạnh đó, sự khác biệt về tính chất công việc cũng tạo ra sự bất bình đẳng trong kiểm soát. Nếu khối văn phòng có môi trường làm việc tĩnh, dễ quản lý, thì với anh em làm ca tại các phân xưởng, khó khăn nhân lên gấp bội. Do quy định nghiêm ngặt về phòng cháy chữa cháy, chúng tôi tuyệt đối không thể bố trí các khu vực hút thuốc riêng biệt trong hay gần khu vực sản xuất.

Điều này buộc người lao động phải "cai thuốc" trong suốt 8 tiếng đồng hồ làm việc dưới áp lực lớn. Sự ức chế tâm lý này nếu không được giải tỏa bằng sự thấu hiểu sẽ dễ dẫn đến những hành vi đối phó, hút trộm trong các góc khuất – nơi tiềm ẩn nguy cơ hỏa hoạn cao nhất.

Cán bộ, nhân viên khối văn phòng Tổng Công ty Giấy Việt Nam gương mẫu đi đầu trong thực hiện công tác phòng, chống khói thuốc lá. Ảnh: ĐVCC

- Xuất phát từ những rào cản tâm lý và thực tế đó, Công đoàn đã thực hiện chiến lược lồng ghép việc tuyên truyền vào các phong trào thi đua như thế nào để tạo ra sự tự nguyện thay vì đối phó, thưa bà?

Quan điểm của chúng tôi rất rõ ràng: Thay đổi hành vi phải bắt đầu từ việc thay đổi nhận thức về quyền lợi. Công đoàn VINAPACO không chọn cách áp đặt khô cứng mà sử dụng sức mạnh của tập thể và các chế tài thi đua để tạo ra một hệ sinh thái tự quản.

Chúng tôi đã khéo léo đưa tiêu chí "không khói thuốc" vào các buổi giao ca và các đợt thi đua cao điểm. Tuy nhiên, điểm mấu chốt nằm ở thông điệp mang tính chính luận và thực tiễn: "Tuân thủ không hút thuốc không chỉ là bảo vệ sức khỏe, mà là bảo vệ nồi cơm chung".

Khi khái niệm "nồi cơm chung" được đưa ra, nó ngay lập tức đánh động vào ý thức trách nhiệm của mỗi cá nhân đối với tập thể. Người lao động hiểu rằng, một hành vi sai lầm của họ có thể dẫn đến việc dừng máy, đình trệ sản xuất, trực tiếp cắt đứt nguồn thu nhập của chính mình và đồng đội.

Hơn thế nữa, việc lồng ghép này được cụ thể hóa bằng các tiêu chí đánh giá xếp loại đoàn viên hàng năm. Tuy nhiên, thay vì chỉ dùng điểm trừ, chúng tôi nhấn mạnh vào sức mạnh của sự nhắc nhở nội bộ. Khi an toàn cháy nổ gắn liền với quyền lợi kinh tế và danh dự của từng tổ ca, anh em sẽ tự thiết lập cơ chế giám sát lẫn nhau.

Sự tự giác này bền vững hơn bất kỳ sự kiểm tra nào từ cấp trên, bởi nó xuất phát từ bản năng bảo vệ sinh kế và sự an toàn của đồng đội. Chúng tôi biến việc không hút thuốc từ một "nghĩa vụ" thành một "niềm tự hào" về sự chuyên nghiệp và ý thức kỷ luật của người thợ Giấy Việt Nam.

Chủ tịch Công đoàn Tổng công ty Giấy Việt Nam Ngô Thị Thu Hằng đến thăm và tặng quà động viên người lao động phân xưởng Bột, Nhà máy Giấy nhân tháng công nhân. Ảnh: ĐVCC

- Những phút nghỉ giải lao thường là thời điểm "nhạy cảm" khi cơn thèm thuốc của người lao động lên cao nhất. Công đoàn đã có những sáng kiến cụ thể nào để giúp anh em "quên" đi cơn nghiện và tái tạo năng lượng một cách lành mạnh?

Đây thực sự là một bài toán về phương thức chăm lo và bảo đảm phúc lợi tại chỗ người lao động. Chúng tôi nhận thức rõ, khi tước đi của họ một thói quen, ta phải bù đắp bằng một giá trị khác tương xứng hoặc tốt hơn. Vì không thể có không gian hút thuốc, chúng tôi tập trung tối đa nguồn lực để nâng tầm chất lượng giờ nghỉ giữa ca.

Chiến lược của Công đoàn là đánh vào các giác quan để đánh lạc hướng cơn thèm thuốc. Chúng tôi phối hợp với chuyên môn trang bị hệ thống bình nước lọc, nước mát và trà tại các vị trí an toàn, dễ tiếp cận.

Trong những ngày cao điểm nắng nóng, Công đoàn chủ động hỗ trợ các hình thức giải nhiệt như nước chanh đường, sữa chua, đường gluco... Những thực phẩm này không chỉ giúp giải khát mà còn cung cấp năng lượng tức thì, giúp ổn định đường huyết và giảm bớt sự căng thẳng thần kinh do thiếu nicotine gây ra.

Về mặt tinh thần, chúng tôi đưa nhà ăn giữa ca thành một trung tâm thông tin thu nhỏ. Việc trang bị tivi, cung cấp đa dạng các loại báo, tạp chí và bản tin nội bộ giúp người lao động tiếp cận với dòng chảy thông tin xã hội, thay vì bị chi phối bởi áp lực từ trong cơn thèm thuốc.

Những giây phút nghỉ ngơi ngắn ngủi với ly nước mát, những trang báo mới và những câu chuyện thân tình giữa đồng nghiệp chính là "liều thuốc" tâm lý đắt giá nhất. Nó tạo ra một môi trường văn hóa lành mạnh, nơi sự tỉnh táo được duy trì không phải bằng khói thuốc mà bằng sự quan tâm, chăm sóc của tổ chức Công đoàn.

Khi đời sống tinh thần được lấp đầy bằng những giá trị tích cực, cơn thèm thuốc sẽ tự nhiên bị đẩy lùi, nhường chỗ cho sự tập trung cao độ để vận hành máy móc an toàn.

Chủ tịch Công đoàn Tổng Công ty Giấy Việt Nam Ngô Thị Thu Hằng (thứ nhất, từ trái) đại diện Công đoàn Tổng Công ty trao tặng cây nước bán công nghiệp cho người lao động. Ảnh: ĐVCC

- Thưa bà, kỷ luật trong sản xuất công nghiệp luôn cần sự nghiêm minh. VINAPACO đã hài hòa mối quan hệ giữa khen thưởng và xử phạt như thế nào để duy trì sự ổn định của "xưởng sản xuất không khói thuốc"?

Trong quản trị nhân sự, đặc biệt là tại các khu vực trọng yếu như phân xưởng giấy, chúng tôi duy trì một thái độ nhất quán: Kỷ luật là sức mạnh, nhưng khen thưởng là động lực.

Quy định về khói thuốc tại VINAPACO được thiết lập với tính chất của một "kỷ luật thép" vì nó liên quan trực tiếp đến an ninh, an toàn pháp lý và sự sống còn của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, nếu chỉ dựa vào xử phạt, chúng ta sẽ chỉ tạo ra một môi trường nảy sinh những biểu hiện sự đối phó và rạn nứt niềm tin. Do đó, Công đoàn VINAPACO luôn đặt ưu tiên hàng đầu cho công tác khen thưởng và biểu dương.

Chúng tôi xây dựng các gói phúc lợi thiết thực dành riêng cho các tổ ca duy trì tốt môi trường không khói thuốc. Đó có thể là những khoản thưởng trực tiếp vào quỹ tổ, hoặc ưu tiên trong các đợt nghỉ mát, hỗ trợ khó khăn.

Chúng tôi nỗ lực định nghĩa lại khái niệm "thành tích". Tại VINAPACO, một ca sản xuất không vi phạm kỷ luật khói thuốc, đảm bảo an toàn tuyệt đối được coi là một thành tích lớn lao không kém gì việc vượt chỉ tiêu sản lượng.

Sự ghi nhận kịp thời của Công đoàn và lãnh đạo Tổng công ty đối với những nỗ lực thầm lặng của anh em công nhân trong việc chiến thắng bản thân, từ bỏ thuốc lá đã tạo nên một làn sóng thi đua tích cực.

Người lao động cảm thấy mình được tôn trọng và giá trị của họ được khẳng định qua chính sự chuyên nghiệp trong lối sống và tác phong công nghiệp.

- Từ những thực tiễn tại VINAPACO, theo bà đâu là những giá trị cốt lõi quyết định sự thành công của một tổ chức Công đoàn trong việc thay đổi hành vi người lao động một cách bền vững?

Công đoàn phối hợp với chuyên môn trang bị hệ thống bình nước lọc, nước mát và trà tại các vị trí an toàn, dễ tiếp cận. Ảnh: ĐVCC

Để thay đổi được nhận thức và hành vi của hàng ngàn con người, tôi cho rằng cần hội tụ đủ ba yếu tố mang tính nguyên tắc.

Thứ nhất là tính tiên phong của đội ngũ cán bộ. Đây là nguyên tắc đạo đức trong quản lý. Cán bộ Công đoàn và lãnh đạo chuyên môn phải là những người đi đầu trong việc nói không với thuốc lá.

Sự gương mẫu của người thủ lĩnh chính là thông điệp mạnh mẽ nhất, thuyết phục nhất. Khi người lãnh đạo cùng chia sẻ những khó khăn, cùng thực hiện kỷ luật, niềm tin của người lao động sẽ được củng cố. Sự áp đặt sẽ thất bại, nhưng sự nêu gương sẽ tạo ra sức lan tỏa.

Thứ hai là phương châm "kiên trì và thấu hiểu". Thay đổi hành vi là một quá trình tiến hóa về nhận thức, không thể đạt được bằng những chiến dịch hình thức, ngắn hạn. Tổ chức Công đoàn phải đủ kiên nhẫn để đồng hành, đủ thấu hiểu để chia sẻ với những khó khăn của anh em.

Chúng tôi kết hợp nhuần nhuyễn giữa "xây" và "chống". "Xây" là tạo dựng môi trường làm việc nhân văn, cung cấp các giải pháp thay thế; "chống" là kiên quyết loại bỏ những hành vi xâm phạm đến an toàn chung. Sự kết hợp này phải dựa trên sự đồng thuận và lòng tin của người lao động.

Thứ ba, yếu tố mang tính quyết định là nâng tầm ý thức chính trị và trách nhiệm xã hội. Chúng tôi giúp người lao động hiểu rằng, từ bỏ thuốc lá không chỉ là câu chuyện cá nhân mà là trách nhiệm với gia đình, với đồng nghiệp và với sự phát triển bền vững của VINAPACO. Khi mỗi cá nhân tự nhận thức được vai trò của mình trong việc bảo vệ "nồi cơm chung", họ sẽ tự nguyện rèn luyện kỷ luật.

Tại VINAPACO, phòng chống thuốc lá đã trở thành một phần không thể tách rời của văn hóa an toàn và trách nhiệm cộng đồng. Khi nhận thức đã trở thành niềm tin, hành động sẽ trở thành tự giác. Đó chính là "chìa khóa" để chúng tôi xây dựng một môi trường làm việc không chỉ sạch khói thuốc mà còn tràn đầy năng lượng tích cực và sự gắn kết.

- Trân trọng cảm ơn bà!

Hướng dẫn xây dựng nơi làm việc không khói thuốc lá Có niêm yết quy định cấm hút thuốc lá tại nơi có nhiều người trong cơ quan. Có treo biển báo cấm hút thuốc lá ...

Hướng dẫn xây dựng trường học không khói thuốc lá Trường học không khói thuốc là trường học không có hành vi hút thuốc và không có việc mua bán, quảng cáo các sản phẩm ...

Hướng dẫn xây dựng khách sạn, nhà hàng không khói thuốc lá Theo Điều 12 của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, khách sạn, nhà hàng là địa điểm cấm hút thuốc trong nhà. Để ...