Tết cổ truyền vùng biên cương A Lưới

Xuân về trên dải đất biên cương

Đặt chân đến A Lưới những ngày đầu năm, chúng tôi như được hòa mình vào không khí rộn ràng, náo nức đang lan tỏa khắp các bản làng. Trên những con đường quanh co dẫn vào thôn bản, cờ đỏ sao vàng tung bay phấp phới. Từng ngôi nhà sàn được sửa sang, dọn dẹp sạch sẽ, trang trí bằng hoa ban, hoa đào dại là những loài hoa đặc trưng của núi rừng Trường Sơn. Không khí Xuân hiện hữu trong từng nếp nhà, ánh mắt, nụ cười của người dân vùng cao.

Phiên chợ vùng cao A Lưới được tổ chức hàng năm nhân dịp chào đón Xuân mới.

Từ sáng sớm, các phiên chợ vùng cao đã đông vui, nhộn nhịp. Tiếng nói cười rộn ràng hòa cùng tiếng bước chân, tiếng leng keng của những chiếc gùi tre đan. Trong chợ, những gùi hoa rừng, lá dong, lúa nếp, cá khô, thịt gác bếp, rượu cần… tạo nên một bức tranh Xuân mộc mạc mà đầy sức sống. Đây không chỉ là nơi mua bán, trao đổi hàng hóa, mà còn là không gian gặp gỡ, chia sẻ niềm vui, gửi gắm những ước vọng bình dị cho năm mới.

Anh Hồ Văn Thành, người dân tộc Tà Ôi, sinh ra và lớn lên tại thôn A Đớt (xã A Lưới) chia sẻ: “Mỗi khi Tết đến, bà con trong làng lại cùng nhau làm bánh, chuẩn bị rượu cần, dọn dẹp nhà cửa và trang trí bằng hoa rừng. Đó là những phong tục đã gắn bó với chúng tôi từ bao đời, không thể thiếu trong ngày Tết cổ truyền”.

Những lời chia sẻ mộc mạc ấy như khắc họa rõ nét đời sống tinh thần phong phú, bền bỉ của đồng bào vùng biên cương, nơi Tết không chỉ là thời khắc chuyển giao năm cũ và năm mới, mà còn là dịp để cộng đồng cùng nhau gìn giữ những giá trị truyền thống quý báu.

Ngày hội “Sắc xuân vùng cao A Lưới” được tổ chức vào dịp Tết Nguyên đán nhằm tái hiện các lễ hội đặc sắc, hấp dẫn của đồng bào dân tộc.

Niềm vui Tết lan tỏa khắp cộng đồng

Dọc các con đường nhỏ dẫn vào bản, những ngôi nhà sàn nối tiếp nhau hiện lên bình yên giữa đại ngàn. Dưới mái nhà Gươl, nơi trung tâm sinh hoạt cộng đồng của làng, các nghệ nhân lớn tuổi đang tất bật chuẩn bị nhạc cụ truyền thống. Những bộ chiêng, khèn bè được lau chùi cẩn thận, sẵn sàng cho các hoạt động văn hóa trong dịp Tết Nguyên đán.

Tết ở A Lưới không chỉ là dịp đoàn viên của người lớn, mà còn là khoảng thời gian được mong chờ nhất trong năm của trẻ em. Những đôi mắt trong veo, những nụ cười hồn nhiên của các em nhỏ khi khoác lên mình chiếc áo mới khiến không khí Xuân càng thêm ấm áp.

Không giấu được sự háo hức, bé Hồ Thị Mai, học sinh lớp 3 Trường Tiểu học Hương Lâm vui vẻ khoe: “Năm nay em có áo mới mặc Tết. Em mong được theo bố mẹ đi chợ Tết và được lì xì nữa”.

Tại các bản làng, trường học cũng tổ chức nhiều hoạt động vui Xuân cho học sinh. Lớp học được trang trí rực rỡ, các trò chơi dân gian như nhảy sạp, ném còn, kéo co… thu hút đông đảo các em tham gia. Tiếng cười giòn tan của trẻ thơ hòa cùng âm thanh núi rừng, tạo nên bức tranh Xuân sinh động, tràn đầy sức sống. Những hoạt động ấy không chỉ mang lại niềm vui cho trẻ em, mà còn góp phần gắn kết cộng đồng, vun đắp tình làng nghĩa xóm, thể hiện nét đẹp bền chặt của đời sống văn hóa nơi vùng cao A Lưới.

Giữ hồn Tết cổ truyền

Tết Nguyên đán ở A Lưới còn mang ý nghĩa thiêng liêng đối với các dân tộc Pa Cô, Tà Ôi, Cơ Tu, Vân Kiều. Đây là dịp để đồng bào thể hiện bản sắc văn hóa riêng qua các nghi lễ truyền thống, đặc biệt là lễ cúng tổ tiên tại nhà Gươl. Những lễ vật quen thuộc như thịt gác bếp, cơm lam, bánh sừng trâu, rượu cần được dâng lên đất trời và tổ tiên, gửi gắm ước vọng về một năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, cuộc sống bình yên.

Tại làng văn hóa truyền thống, không khí chuẩn bị đón năm mới đã sẵn sàng. Những mái nhà sàn được trang hoàng bằng cờ hoa và những nhành hoa rừng, không gian làng rực rỡ trong sắc Xuân.

Giữa sân làng, già làng Hồ Văn Ploong, một người uy tín của dân tộc Tà Ôi cho hay: “Tết không chỉ là dịp con cháu sum họp, mà còn là lúc cả làng cùng nhau gìn giữ phong tục, nghi lễ đã có từ bao đời. Chúng tôi truyền lại cho con cháu các nghi lễ cổ truyền, điệu múa, tiếng khèn. Đó là niềm tự hào và cũng là trách nhiệm của mỗi người”.

Già làng còn nhắc đến những phong tục độc đáo như dựng cây nêu đầu làng để xua đuổi tà ma, hay những điệu múa xoang quanh bếp lửa mừng Xuân mới. “Chúng tôi dạy con cháu Tết là dịp để nhớ ơn tổ tiên, gắn kết cộng đồng và trân trọng cội nguồn”, già làng Ploong nói, ánh mắt ánh lên niềm tự hào. Khi màn đêm buông xuống, tiếng chiêng, tiếng khèn bè vang vọng khắp núi rừng. Ánh lửa bập bùng giữa sân làng trở thành tâm điểm của các hoạt động văn hóa. Người già kể chuyện sử thi, người trẻ hòa mình vào những điệu múa xoang uyển chuyển, tất cả cùng cầu mong một năm mới an lành, hạnh phúc.

Bà Hồ Thị Lan, người dân tộc Tà Ôi ở thôn Paris Ka Vin tâm sự: “Cuộc sống còn nhiều khó khăn, nhưng Tết là dịp để mọi người sum họp, chia sẻ niềm vui, động viên nhau vươn lên. Chúng tôi giữ gìn phong tục để con cháu sau này hiểu và trân trọng giá trị truyền thống”.

Người dân trên dải đất biên cương A Lưới vui mừng, phấn khởi đón Xuân mới.

Xuân về trên A Lưới không chỉ là mùa hoa rừng khoe sắc, mà còn là mùa của sự đoàn kết, gắn bó cộng đồng và khát vọng đổi mới. Dù còn không ít khó khăn, nhưng niềm tin vào sự quan tâm, đầu tư của Đảng, Nhà nước và các cấp chính quyền luôn hiện hữu trong mỗi người dân nơi đây.

Bà Nguyễn Thị Loan, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã A Lưới cho biết: “Để bà con đón Xuân, vui Tết ấm áp, thời gian qua, cấp ủy, chính quyền, lực lượng vũ trang, các tổ chức, cá nhân thiện nguyện đã tổ chức thăm hỏi, tặng quà cho các hộ nghèo, gia đình chính sách. Sự sẻ chia kịp thời không chỉ giúp bà con có thêm điều kiện đón Tết mà còn góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, xây dựng quê hương ngày càng phát triển”.

Giữa đại ngàn Trường Sơn, mùa Xuân ở A Lưới hiện lên ấm áp, nghĩa tình.

*Bài đăng trên Tạp chí Lao động Đoàn thể Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026