Người lao động có quyền từ chối trực Tết Nguyên đán 2026 không?

Theo quy định của Bộ luật Lao động 2019, người lao động hoàn toàn có quyền từ chối trực Tết Nguyên đán, và người sử dụng lao động không được ép buộc người lao động làm việc trong những ngày nghỉ lễ, Tết nếu không có sự đồng ý của họ, trừ một số trường hợp đặc biệt do pháp luật quy định.

Tết Nguyên đán là ngày nghỉ hưởng nguyên lương

Điều 112 Bộ luật Lao động 2019 quy định rõ về chế độ nghỉ lễ, Tết. Theo đó, người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương 5 ngày trong dịp Tết Âm lịch. Ngoài Tết Nguyên đán, người lao động còn được nghỉ các ngày lễ lớn khác như Tết Dương lịch, Ngày Chiến thắng 30/4, Quốc tế Lao động 1/5, Quốc khánh và Giỗ Tổ Hùng Vương.

Như vậy, về nguyên tắc, người lao động không có nghĩa vụ phải đi làm trong những ngày Tết Nguyên đán 2026, nếu không có thỏa thuận làm thêm giờ với người sử dụng lao động.

Điều kiện để người lao động làm thêm giờ trong dịp Tết

Trong trường hợp doanh nghiệp có nhu cầu bố trí người lao động trực hoặc làm việc trong dịp Tết, việc làm thêm giờ phải tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện tại Điều 107 Bộ luật Lao động 2019.

Cụ thể, người sử dụng lao động chỉ được huy động người lao động làm thêm giờ khi được sự đồng ý của người lao động. Đây là điều kiện bắt buộc, thể hiện nguyên tắc tự nguyện trong quan hệ lao động.

Bên cạnh đó, pháp luật cũng quy định giới hạn về thời gian làm thêm nhằm bảo vệ sức khỏe người lao động. Số giờ làm thêm không được vượt quá 50% số giờ làm việc bình thường trong một ngày; nếu áp dụng thời giờ làm việc theo tuần thì tổng số giờ làm việc và làm thêm không quá 12 giờ trong một ngày; không quá 40 giờ trong một tháng và không quá 200 giờ trong một năm, trừ một số ngành, nghề đặc thù theo quy định riêng.

Do đó, nếu không đồng ý, người lao động có quyền từ chối trực Tết Nguyên đán 2026 mà không bị xem là vi phạm kỷ luật lao động.

Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, nhiều người băn khoăn, người lao động có bắt buộc phải trực Tết hay có quyền từ chối nếu không muốn làm việc trong những ngày này?

Những trường hợp người lao động không được từ chối

Mặc dù quyền từ chối làm thêm giờ được pháp luật bảo vệ, nhưng Bộ luật Lao động cũng quy định một số trường hợp đặc biệt tại Điều 108, trong đó người lao động không được từ chối yêu cầu làm thêm.

Đây là những tình huống khẩn cấp như: phòng, chống thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh nguy hiểm; khắc phục sự cố nghiêm trọng về điện, nước, hệ thống thông tin liên lạc; hoặc những công việc cấp bách nhằm bảo vệ tính mạng con người, tài sản của Nhà nước, doanh nghiệp và nhân dân.

Ngoài các trường hợp này, việc ép buộc người lao động trực Tết là hành vi vi phạm pháp luật lao động.

Ép người lao động trực Tết, doanh nghiệp có bị xử phạt?

Pháp luật hiện hành quy định rõ các chế tài xử lý đối với hành vi vi phạm về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi.

Theo Điều 18 Nghị định 12/2022/NĐ-CP, người sử dụng lao động có hành vi huy động người lao động làm thêm giờ mà không có sự đồng ý của họ sẽ bị xử phạt hành chính.

Cụ thể, mức phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 25 triệu đồng đối với người sử dụng lao động là cá nhân. Trường hợp người sử dụng lao động là tổ chức, doanh nghiệp thì mức phạt gấp đôi, có thể lên tới 50 triệu đồng.

Ngoài ra, doanh nghiệp còn có thể bị xử phạt từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng nếu vi phạm quy định về nghỉ lễ, Tết của người lao động.

Người lao động cần làm gì để bảo vệ quyền lợi?

Để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, người lao động cần nắm rõ các quy định pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi; trao đổi thẳng thắn với người sử dụng lao động khi có yêu cầu trực Tết; đồng thời lưu giữ các bằng chứng liên quan trong trường hợp bị ép buộc làm việc trái quy định.

Tổ chức Công đoàn các cấp cũng là chỗ dựa quan trọng để người lao động phản ánh, kiến nghị và được hỗ trợ kịp thời khi quyền lợi bị xâm phạm.

Tết là dịp đoàn viên, sum họp gia đình. Việc bảo đảm quyền được nghỉ Tết của người lao động không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn thể hiện trách nhiệm xã hội, văn hóa doanh nghiệp và sự tôn trọng đối với người lao động, yếu tố cốt lõi cho sự phát triển bền vững của mỗi đơn vị, doanh nghiệp.