Đổi mới tư duy, hoàn thiện chính sách để nâng cao hiệu quả công tác an toàn, vệ sinh lao động

Chiều ngày 24/4/2026, tại tỉnh Quảng Ninh, Hội đồng Quốc gia về an toàn, vệ sinh lao động đã tổ chức Hội nghị Đối thoại định kỳ năm 2026 theo hình thức kết hợp trực tiếp và trực tuyến. Hội nghị do Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Mạnh Khương, Phó Chủ tịch Hội đồng Quốc gia về ATVSLĐ chủ trì.

Toàn cảnh Hội nghị đối thoại định kỳ năm 2026 của Hội đồng Quốc gia về an toàn, vệ sinh lao động. Ảnh: Bộ Nội vụ

Tham dự tại điểm cầu trực tiếp có đại diện các Bộ, ngành, viện nghiên cứu, hội khoa học chuyên ngành; đại diện Sở Nội vụ, Liên đoàn Lao động một số tỉnh, thành phố; đại biểu các Công đoàn ngành Trung ương, Công đoàn Tổng công ty cùng lãnh đạo nhiều doanh nghiệp.

Tại các điểm cầu địa phương, đại diện Hội đồng ATVSLĐ cấp tỉnh, các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và hiệp hội doanh nghiệp cũng tham gia đầy đủ, thể hiện tính kết nối rộng khắp của hoạt động đối thoại.

Đối thoại thực chất, hướng tới hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu quả thực thi

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Khương nhấn mạnh, qua các kỳ đối thoại gần đây, đặc biệt là năm 2025, chất lượng đối thoại đã có bước cải thiện rõ rệt, đi vào chiều sâu và thực chất hơn. Nhiều ý kiến, kiến nghị xuất phát từ thực tiễn đã được tiếp thu, xử lý kịp thời; hệ thống chính sách, pháp luật từng bước được hoàn thiện; công tác quản lý nhà nước tiếp tục được tăng cường.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, Thứ trưởng cũng chỉ ra rằng thực tiễn vẫn còn tồn tại không ít hạn chế. Một số quy định còn chồng chéo, thiếu thống nhất; thủ tục hành chính còn phức tạp; một số chính sách chưa thực sự đi vào cuộc sống, đặc biệt là tại khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, cũng như khu vực lao động phi chính thức.

Các cán bộ công đoàn tham gia Hội nghị đối thoại. Ảnh: Bộ Nội vụ

Đặt trong bối cảnh phát triển mới, Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Khương cho biết, Bộ Chính trị đã ban hành bốn nghị quyết quan trọng mang tính định hướng chiến lược, được xem là “bộ tứ trụ cột” đưa đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới. Các nghị quyết này xác lập rõ những trục phát triển trọng tâm, bao gồm thúc đẩy mạnh mẽ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; chủ động hội nhập quốc tế sâu rộng; đổi mới căn bản công tác xây dựng và thi hành pháp luật nhằm khắc phục tình trạng chồng chéo, phức tạp; đồng thời phát triển mạnh khu vực kinh tế tư nhân, hỗ trợ doanh nghiệp trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế.

Từ những định hướng chiến lược đó, yêu cầu đặt ra đối với công tác quản lý nhà nước, trong đó có lĩnh vực ATVSLĐ, là phải đổi mới tư duy một cách toàn diện, cả trong xây dựng và thực thi chính sách. Theo đó, cần chuyển từ phương thức quản lý hành chính sang phục vụ, kiến tạo; từ những quy định nặng về hình thức sang bảo đảm tính khả thi; từ cách làm truyền thống sang ứng dụng mạnh mẽ công nghệ và dữ liệu trong quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro. Đồng thời, trong bối cảnh hội nhập quốc tế, các tiêu chuẩn về điều kiện lao động cũng cần được tiếp cận theo hướng tiệm cận thông lệ quốc tế, qua đó góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Thứ trưởng đề nghị các đại biểu phát huy tinh thần trách nhiệm, trao đổi thẳng thắn, tập trung vào các vấn đề thiết thực, có tính khả thi cao, nhằm góp phần nâng cao chất lượng chính sách cũng như hiệu quả tổ chức thực hiện trong thời gian tới.

Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Mạnh Khương phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: Bộ Nội vụ

Báo cáo tại phiên đối thoại, ông Bùi Đức Nhưỡng, Phó Cục trưởng Cục Việc làm cho biết, để chuẩn bị cho đối thoại năm 2026, ngày 13/2/2026, Bộ Nội vụ - cơ quan thường trực của Hội đồng - đã ban hành Công văn số 1516/BNV-CVL đề nghị các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp gửi ý kiến phản ánh những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai công tác ATVSLĐ. Trên cơ sở tổng hợp, các ý kiến đã được phân loại thành nhiều nhóm vấn đề cụ thể.

Đối với nhóm ý kiến liên quan đến quản lý máy, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về ATVSLĐ, nhiều đại biểu đề nghị cần rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ, thống nhất giữa Luật ATVSLĐ và các luật, nghị định, thông tư chuyên ngành. Đồng thời, cần làm rõ việc phân công, phân cấp và xác định cơ quan đầu mối quản lý nhà nước nhằm tránh tình trạng chồng chéo, trùng lặp trong quản lý, cấp phép và kiểm định.

Bên cạnh đó, việc cập nhật, bổ sung danh mục và quy chuẩn kỹ thuật đối với các loại máy, thiết bị, vật tư có yêu cầu nghiêm ngặt cũng được đặt ra cấp thiết. Các đại biểu cho rằng cần hoàn thiện quy định về kiểm định kỹ thuật an toàn, đồng thời đổi mới công tác quản lý theo hướng số hóa, tiến tới xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về các loại thiết bị này.

Nhiều ý kiến cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường giám sát, nâng cao trách nhiệm của các tổ chức kiểm định; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, đơn giản hóa quy trình khai báo, kiểm định, báo cáo. Đồng thời, cần bổ sung và hoàn thiện các quy định kỹ thuật, hướng dẫn chuyên ngành như tiêu chuẩn đào tạo, huấn luyện vận hành thiết bị; quy định về quản lý, bảo trì, theo dõi thiết bị; cũng như hướng dẫn đối với các trường hợp đặc thù như thiết bị số lượng lớn, thiết bị đơn giản hoặc thiết bị nằm trong dây chuyền sản xuất.

Đối với công tác huấn luyện ATVSLĐ, nhiều ý kiến phản ánh rằng các quy định về điều kiện đối với tổ chức huấn luyện và việc cấp giấy chứng nhận còn thiếu thống nhất. Trong thực tế triển khai tại doanh nghiệp, việc bố trí thời gian và nhân lực tham gia huấn luyện còn gặp nhiều khó khăn. Chi phí huấn luyện được đánh giá là tương đối cao, đặc biệt đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Đại diện doanh nghiệp phát biểu ý kiến tại Hội nghị. Ảnh: Bộ Nội vụ

Việc thuê các đơn vị huấn luyện bên ngoài phát sinh nhiều chi phí, trong khi năng lực tự tổ chức huấn luyện tại doanh nghiệp còn hạn chế. Bên cạnh đó, chất lượng huấn luyện giữa các tổ chức cung cấp dịch vụ chưa đồng đều; nội dung huấn luyện còn nặng về lý thuyết, thiếu tính thực hành và chưa phù hợp với đặc thù công việc. Đáng chú ý, hiện chưa có hệ thống quản lý, theo dõi thống nhất về quá trình huấn luyện của người lao động.

Liên quan đến chế độ, chính sách ATVSLĐ và bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, các đại biểu đề nghị nghiên cứu sửa đổi, bổ sung các quy định tại Nghị định số 58/2020/NĐ-CP và Nghị định số 88/2020/NĐ-CP theo hướng cụ thể, rõ ràng hơn về điều kiện, mức hỗ trợ, hồ sơ, thủ tục, cơ chế quản lý và quyết toán kinh phí.

Đồng thời, cần quy định rõ cơ chế phối hợp giữa các cơ quan liên quan trong giải quyết hồ sơ hưởng chế độ; rà soát, bổ sung quy định về bồi thường, trợ cấp đối với người lao động bị bệnh nghề nghiệp sau khi nghỉ hưu, thôi việc hoặc chuyển sang làm việc cho người sử dụng lao động khác.

Ngoài ra, việc cập nhật, bổ sung danh mục nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm phù hợp với thực tiễn cũng được nhiều đại biểu quan tâm. Các ý kiến đề xuất bổ sung các quy chuẩn, tiêu chuẩn liên quan đến “yếu tố nguy hiểm” làm căn cứ thực hiện chế độ; đồng thời nghiên cứu điều chỉnh phương thức cấp phát bồi dưỡng bằng hiện vật theo hướng linh hoạt, phù hợp với đặc thù sản xuất.

Trong lĩnh vực khai báo và điều tra tai nạn lao động, các ý kiến chỉ ra một số bất cập như chưa có quy định cụ thể đối với trường hợp cơ quan quản lý nhà nước cấp tỉnh không thành lập đoàn điều tra sau khi nhận được khai báo. Thời hạn và điều kiện điều tra trong một số trường hợp cũng chưa phù hợp với thực tế, đặc biệt đối với các vụ tai nạn giao thông phải chờ kết luận của cơ quan công an hoặc tai nạn liên quan đến thuyền viên làm việc trên các tàu biển hoạt động quốc tế.

Về hồ sơ và căn cứ điều tra, việc thu thập tài liệu xác nhận đối với các vụ tai nạn giao thông liên quan đến người lao động còn gặp nhiều khó khăn, nhất là khi tai nạn xảy ra tại khu vực vắng người, thiếu thông tin. Tỷ lệ doanh nghiệp thực hiện báo cáo công tác ATVSLĐ và tai nạn lao động còn thấp, khiến số liệu tổng hợp chưa phản ánh đầy đủ thực tế. Bên cạnh đó, chế tài xử lý vi phạm trong lĩnh vực này còn hạn chế, mức xử phạt chưa đủ sức răn đe.

Đối với công tác quan trắc môi trường lao động và chăm sóc sức khỏe người lao động, nhiều ý kiến cho rằng chất lượng quan trắc, khám sức khỏe định kỳ và khám phát hiện bệnh nghề nghiệp tại một số doanh nghiệp còn mang tính hình thức, chưa phản ánh đúng thực trạng điều kiện lao động và sức khỏe người lao động.

Quy định về đối tượng phải thực hiện quan trắc môi trường lao động hiện chưa được phân loại theo mức độ nguy cơ, gây khó khăn trong tổ chức thực hiện. Công tác quản lý, kiểm tra, giám sát hoạt động quan trắc tại địa phương còn hạn chế, thiếu cơ chế giám sát chặt chẽ đối với các đơn vị cung cấp dịch vụ.

Các đại biểu cũng đề xuất cần bổ sung cơ chế giám sát của cơ quan quản lý nhà nước đối với các tổ chức cung cấp dịch vụ quan trắc môi trường lao động tại các cơ sở do địa phương quản lý, nhằm bảo đảm chất lượng và tính khách quan của hoạt động này.

Tháo gỡ vướng mắc từ thực tiễn, tăng cường hiệu lực quản lý và tính khả thi của chính sách

Tại phiên đối thoại, các ý kiến phát biểu tập trung vào việc rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật; tổ chức thực hiện tại các Bộ, ngành, địa phương; đồng thời làm rõ những nội dung phát sinh trong thực tiễn. Nhiều vấn đề liên quan đến cơ chế phối hợp, hiệu quả quản lý nhà nước và việc triển khai đối với các nhóm đối tượng, lĩnh vực đặc thù đã được trao đổi cụ thể, thẳng thắn.

Nhìn chung, các ý kiến đã phản ánh khá đầy đủ thực tiễn triển khai công tác ATVSLĐ, đồng thời cung cấp thêm cơ sở quan trọng để các cơ quan liên quan nghiên cứu, hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện trong thời gian tới.

Phát biểu bế mạc hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Khương đề nghị cơ quan thường trực của Hội đồng tổng hợp đầy đủ các ý kiến, phối hợp với các bộ, ngành liên quan để nghiên cứu, xử lý theo thẩm quyền. Các bộ, ngành và địa phương cần tiếp tục rà soát việc thực hiện các quy định hiện hành, kịp thời đề xuất hoàn thiện những nội dung cần điều chỉnh, bảo đảm tính thống nhất và khả thi.

Đồng thời, cần tăng cường công tác hướng dẫn, tổ chức thực hiện, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực ATVSLĐ. Cơ chế đối thoại cần tiếp tục được duy trì và phát huy nhằm kịp thời nắm bắt, xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai.

Đối với các cơ quan, đơn vị liên quan, Thứ trưởng yêu cầu tiếp tục chủ động rà soát, hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện, bảo đảm các quy định được triển khai đồng bộ, thống nhất, phù hợp với thực tiễn, đồng thời gắn với yêu cầu cải cách hành chính, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và người lao động. Đây được xác định là những nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng công tác ATVSLĐ trong bối cảnh phát triển mới của đất nước.

Phát động Tháng Công nhân và Tháng hành động về ATVSLĐ năm 2026 Sáng 24/4, tại Quảng Ninh, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam phối hợp Bộ Nội vụ và UBND tỉnh Quảng Ninh tổ chức Lễ ...

Công đoàn thăm hỏi, động viên hai nữ nhân viên gác chắn bị hành hung Ngay sau khi xảy ra vụ việc hai nữ nhân viên gác chắn tàu bị hành hung khi đang làm nhiệm vụ, lãnh đạo Công ...

Thăm hỏi nạn nhân tai nạn lao động tại Quảng Ninh Ban Chỉ đạo Tháng hành động về An toàn, vệ sinh lao động (ATVSLĐ) Trung ương đã đến thăm hỏi, tặng quà các gia đình ...