Hà Nội tiên phong xây dựng công đoàn xã, phường vững mạnh từ cơ sở

Hai hướng đi song hành này cho thấy tổ chức Công đoàn đang chủ động tái cấu trúc để thích ứng với bối cảnh mới, khi đời sống lao động biến đổi và thách thức hội nhập ngày càng sâu sắc.

Phát biểu tại lễ công bố, đồng chí Lê Đình Hùng - Phó Chủ tịch Thường trực phụ trách Liên đoàn Lao động TP Hà Nội nhấn mạnh: “Thành lập công đoàn xã, phường không phải để làm dày thêm bộ máy, mà là để xây dựng một điểm tựa vững chắc, đưa tiếng nói của người lao động đến gần cấp ủy, chính quyền cơ sở hơn bao giờ hết”.

Đồng chí Lê Đình Hùng - Phó Chủ tịch Thường trực phụ trách Liên đoàn Lao động TP Hà Nội phát biểu tại hội nghị. Ảnh: P.Mai.

Điều này phản ánh rõ vai trò chính trị của Công đoàn. Ở cấp xã, phường, công đoàn không chỉ làm công tác vận động quần chúng, mà còn tham gia trực tiếp vào xây dựng, giám sát và phản biện chính sách ngay trong cộng đồng dân cư. Với đặc thù Hà Nội – nơi số lao động phi chính thức và di cư chiếm tỷ lệ rất lớn, công đoàn xã, phường chính là “mắt xích” còn thiếu trong bảo vệ quyền lợi và an sinh xã hội.

Khung pháp lý và định hướng từ Tổng Liên đoàn

Theo hướng dẫn của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, công đoàn xã, phường được xác định 11 nhiệm vụ và 9 quyền hạn. Tại Hà Nội, Liên đoàn Lao động thành phố đã cụ thể hóa thành 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm để triển khai ngay trong quý IV/2025, gồm:

- Tổ chức thành công Đại hội Công đoàn xã, phường nhiệm kỳ 2025–2030.

- Chăm lo thiết thực cho đoàn viên, người lao động trong dịp Tết Bính Ngọ 2026.

- Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục, đặc biệt trong lao động phi chính thức.

- Phát triển đoàn viên, thành lập công đoàn cơ sở mới ở địa bàn dân cư.

- Phát động phong trào thi đua, gắn xây dựng đời sống văn hóa cơ sở với mục tiêu đô thị văn minh.

- Thực hiện tốt công tác tài chính, giám sát việc thực hiện pháp luật lao động, Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế.

Đây không chỉ là nhiệm vụ hành chính, mà là bước đi chiến lược nhằm đưa công đoàn cơ sở thực sự đi vào hoạt động hiệu quả, tránh nguy cơ hình thức.

Phó Chủ tịch Thường trực phụ trách LĐLĐ thành phố Hà Nội Lê Đình Hùng và Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành uỷ Hà Nội Nguyễn Thị Huệ trao Quyết định cho các Công đoàn xã, phường. Ảnh: Mai Quý.

Một trong những nội dung được nhấn mạnh nhiều lần trong hội nghị chính là chăm lo Tết. Đồng chí Ngọ Duy Hiểu – Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, khẳng định: “Tết không chỉ là hoạt động phúc lợi, mà là cao điểm của sự sẻ chia, là lúc Công đoàn chứng minh vai trò của mình trước người lao động và toàn xã hội”.

Đồng chí cũng nhấn mạnh, Tết Bính Ngọ 2026 gắn với Đại hội Đảng toàn quốc, nên các hoạt động chăm lo phải gắn với mừng Đảng, mừng Xuân, mang không khí vui tươi, để đoàn viên, người lao động cảm nhận được thành tựu của 40 năm đất nước đổi mới; sự hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả của tổ chức công đoàn sau công cuộc tinh gọn bộ máy.

Tại Hà Nội, Liên đoàn Lao động thành phố đã chỉ đạo các công đoàn xã, phường chuẩn bị sớm kế hoạch chăm lo Tết Bính Ngọ 2026, từ quà tặng, vé xe, đến hỗ trợ khẩn cấp. Đây là “phép thử” đầu tiên để mô hình mới khẳng định tính hiệu quả: người lao động có cảm nhận rõ ràng về sự khác biệt khi có công đoàn phường đứng bên cạnh hay không.

Nhiệm vụ “kép” từ xã, phường và khu công nghiệp

Khác với các địa phương khác, Hà Nội đang đồng thời triển khai mô hình công đoàn xã, phường và củng cố tổ chức công đoàn trong khu công nghiệp và khu công nghệ cao. Đồng chí Lê Đình Hùng - Phó Chủ tịch Thường trực phụ trách Liên đoàn Lao động TP Hà Nội, cho rằng: “Chúng ta đang tạo nên một mạng lưới kép: ở cộng đồng dân cư có công đoàn xã, phường; ở nơi sản xuất tập trung có công đoàn khu công nghiệp, khu công nghệ cao. Đây là hai mũi nhọn song hành, bảo đảm người lao động ở đâu cũng có chỗ dựa”.

Điểm nhấn của chiến lược kép này là khả năng bao phủ toàn diện: từ người lao động tự do, nhỏ lẻ đến công nhân trong các tập đoàn, doanh nghiệp lớn. Nó cũng cho thấy một sự thích ứng thông minh: công đoàn không để khoảng trống nào trở thành “vùng trũng” dễ bị bỏ rơi trong bảo vệ quyền lợi.

Xuất phát điểm là một cán bộ công đoàn cơ sở, anh Vũ Hoàng Linh – Chủ tịch Công đoàn phường Định Công, đã quen với nhịp sống của công nhân, từng ngồi hàng giờ trong các xưởng nhỏ để lắng nghe tâm tư. Giờ đây, với cương vị mới, anh càng có điều kiện để tiếp tục công việc ấy ở tầm rộng hơn.

Anh Vũ Hoàng Linh – Chủ tịch Công đoàn phường Định Công (hàng trước, thứ tư từ phải sang) nhận quyết định tại hội nghị. Ảnh: P.Mai.

Công đoàn phường Định Công có 74 công đoàn cơ sở, hơn 4.000 đoàn viên. Nhiệm vụ không nhẹ, nhưng anh Linh coi đó là “cơ hội được gần gũi hơn với người lao động”.

Anh chia sẻ: “Thuận lợi của tôi là từng gắn bó với nhiều công nhân, nên dễ dàng truyền tải thông tin, nắm bắt nhu cầu. Điều tôi trăn trở nhất là làm sao để tiếng nói của công nhân ở phường vang xa, để họ thấy Công đoàn thực sự là chỗ dựa và tin tưởng vào tổ chức. Phải xây niềm tin từ những điều giản dị nhất”.

Dù mang ý nghĩa lớn, song mô hình công đoàn xã, phường vẫn đối mặt nhiều thách thức. Đồng chí Lê Đình Hùng đã thẳng thắn nhìn nhận: “Điều lo lắng nhất hiện nay là một số cán bộ công đoàn cơ sở còn lúng túng, thiếu kỹ năng, trong khi nhu cầu của người lao động lại rất đa dạng và phức tạp. Nếu không đổi mới cách làm, sẽ có nguy cơ hình thức”.

Bên cạnh đó, cơ chế phối hợp giữa công đoàn phường với chính quyền địa phương và các đoàn thể cũng cần hoàn thiện. Làm thế nào để tiếng nói của công đoàn không chỉ dừng ở khuyến nghị, mà trở thành cơ sở để chính quyền điều chỉnh chính sách? Làm thế nào để công đoàn xã, phường đủ nguồn lực, cả về tài chính lẫn nhân sự, để triển khai nhiệm vụ? Đây là những câu hỏi chưa có lời giải trọn vẹn.

Ý nghĩa chiến lược: Khẳng định vị thế Công đoàn Việt Nam

Trong bối cảnh Việt Nam tham gia nhiều hiệp định thương mại thế hệ mới, cam kết quốc tế cho phép thành lập tổ chức đại diện của người lao động tại doanh nghiệp, việc củng cố công đoàn cơ sở ở xã, phường có ý nghĩa chiến lược. Nó giúp khẳng định Công đoàn Việt Nam là tổ chức đại diện toàn diện, không bỏ sót bất kỳ nhóm lao động nào.

Với việc Hà Nội đi đầu, mô hình công đoàn xã, phường chắc chắn sẽ lan tỏa ra các tỉnh, thành phố khác. Đây không chỉ là một thử nghiệm cục bộ, mà là bước đi mang tính tiên phong để cả hệ thống công đoàn học tập.

Các cán bộ công đoàn xã, phường mới tham dự tập huấn chuyên môn. Ảnh: Mai Quý.

Hà Nội có đặc thù đông dân, nhiều lao động di cư, tỷ lệ phi chính thức cao. Nếu công đoàn xã, phường ở đây chứng minh được hiệu quả, từ việc phát triển đoàn viên, chăm lo đời sống, đến phản biện chính sách, thì ở những địa phương khác, nơi quy mô nhỏ hơn, việc triển khai sẽ thuận lợi hơn.

Từ góc nhìn chính sách, việc thành lập công đoàn xã, phường ở Hà Nội là bước chuyển chiến lược, nhằm bảo đảm tính đại diện toàn diện của Công đoàn Việt Nam trong kỷ nguyên hội nhập. Đây không phải là “thêm một cấp tổ chức”, mà là giải pháp chính trị – xã hội nhằm bao phủ những khoảng trống, tạo niềm tin cho người lao động, đồng thời củng cố vai trò của Công đoàn trong hệ thống chính trị.

Như đồng chí Lê Đình Hùng - Phó Chủ tịch Thường trực phụ trách Liên đoàn Lao động TP Hà Nội khẳng định: “Thành công lớn nhất không phải là bao nhiêu công đoàn xã, phường được thành lập, mà là bao nhiêu người lao động cảm thấy được bảo vệ, được đồng hành. Khi họ tìm thấy niềm tin ở cơ sở, đó chính là thành công của cả hệ thống”.

Hà Nội đã đi trước một bước. Con đường còn dài, nhưng với quyết tâm của đội ngũ cán bộ công đoàn và sự đồng thuận của cả hệ thống chính trị, công đoàn xã, phường sẽ sớm trở thành nền tảng vững chắc cho tổ chức Công đoàn Việt Nam trong kỷ nguyên vươn mình.