Hình xăm nghệ thuật - Câu chuyện lịch sử, văn hóa và vấn đề an toàn (kỳ 2)

Kiểu xăm hình nghệ thuật đầu lâu được cướp biển xưa ưa chuộng.

Các phạm nhân Trung Quốc đều bị thích chữ vào mặt khi lưu đày, đó cũng là một dạng hình xăm cưỡng bức, dã man. Bằng dấu hiệu này, họ bị đẩy vào đáy cùng xã hội, không có cách gì thoát được sự kiềm tỏa và điều đó đi theo họ suốt đời. Có gia đình quyền quý phương Tây xăm hình gia huy lên nô lệ, như một khẳng định sở hữu. Sau khi phát hiện ra châu Mỹ, trong nhiều thế kỷ, những lái buôn châu Âu buôn nô lệ da đen châu Phi, hầu hết họ không bị “đóng dấu” lúc này cũng bị “đóng dấu” lúc khác. Điều đó mới chấm dứt cuối thế kỷ XIX, khi chế độ nô lệ bị bãi bỏ hoàn toàn.

Nhìn chung, suốt thời gian dài xăm hình không được xã hội hoan nghênh. Đối tượng xăm hình thường được coi ở tầng thấp của xã hội. Nó gắn với hình ảnh trộm cắp, đĩ điếm, thường không mấy vẻ vang. Chỉ có những gã cướp biển ngang tàng, phổ biến với những hình xăm đầu lâu xương chéo, đại bàng rắn rết, không sợ chết, không đầu hàng khó khăn, tiêu tiền không tiếc tay mới giành được sự kính trọng nhất định từ công chúng. Song, cá biệt, một số quý tộc người Nga, Thụy Điển, Đan Mạch ở thế kỷ XIX cũng sang Nhật xăm các hình rồng phượng.

Người châu Âu thế kỷ XIX đến Nhật xăm hình nghệ thuật.

Nếu các quý tộc xăm hình rồng phượng để thể hiện “đẳng cấp”, những tên cướp biển xăm hình đầu lâu xương chéo để khẳng định tự do, lối sống phóng túng, hù dọa đối thủ và làm tăng tinh thần, sự thiện chiến của chính mình; thì những kẻ ở “dưới đáy” trộm cắp, đĩ điếm... có thể lại là những người đầu tiên thực sự chăm chút cho nghệ thuật xăm hình. Họ ném vào đó nỗi tủi hờn của kẻ bị ruồng bỏ, bị khinh rẻ, bị đẩy ra bên lề xã hội; họ mang nỗi hận đời và nhẫn nhục chịu đựng sự kỳ thị - như một sự khẳng định “cái tôi”. Họ có thời gian “đầu tư” cho từng nét vẽ, hình xăm và coi đó như một thú tiêu khiển. Hình xăm của họ đủ mọi hình dạng, ngày càng phong phú và mang tính thẩm mỹ cao. Ở mức độ nhất định, có thể coi họ là những người “có công” lưu giữ, trao truyền và phát triển nghệ thuật xăm hình.

Xăm hình nghệ thuật ở Nhật Bản thế kỷ XIX. Nguồn elleman.vn

Không có nhiều tư liệu về các tai nạn rủi ro của thuật xăm hình thời gian này vì nhiều lý do, trong đó có cả lý do đây là một việc dành cho những người thấp kém, nhưng có thể giả định số lượng không ít, và hậu quả của nó có thể không nhỏ. Hàng ngàn năm trường trung cổ và phong kiến, đã có không ít đại dịch lớn nhỏ xảy ra, liệu trong số đó có vụ nào mà tác nhân trực tiếp đến do xăm hình, hoặc do xăm hình thúc đẩy?

Dụng cụ xăm hình thời kỳ này cũng đa dạng, tinh xảo hơn, cho phép nghệ nhân thực hiện những hình xăm phức tạp. Ở các đô thị lớn châu Âu, đã có nghệ nhân sống được bằng nghề xăm hình; song vấn đề xăm hình an toàn vẫn chưa được đặt ra như một nhu cầu bức thiết.