Thử việc đạt yêu cầu nhưng không được ký hợp đồng, có đúng quy định?

Chị K, công nhân đang làm việc tại tỉnh Hà Tĩnh đặt câu hỏi: “Sau khi kết thúc thời gian thử việc, tôi được công ty nhận vào làm việc chính thức nhưng không được ký hợp đồng lao động. Tôi vẫn làm việc bình thường như các nhân viên khác. Trong trường hợp này, quan hệ lao động giữa tôi và công ty được xác định là hợp đồng có thời hạn hay không xác định thời hạn? Việc công ty không ký hợp đồng lao động với tôi có đúng quy định của pháp luật hay không?”

Giải đáp vấn đề này, bà Tăng Thị Linh Chi - Phó Chủ tịch LĐLĐ tỉnh Hà Tĩnh, Trưởng Ban Công tác Công đoàn cho biết: Đây là tình huống không hiếm gặp tại nhiều doanh nghiệp, khi người lao động đã hoàn thành thời gian thử việc và tiếp tục làm việc nhưng chưa được ký kết hợp đồng lao động bằng văn bản. Điều này có thể dẫn đến nhiều rủi ro pháp lý và tranh chấp về quyền lợi sau này.

Theo quy định tại khoản 1 Điều 27 Bộ luật Lao động năm 2019, khi kết thúc thời gian thử việc, người sử dụng lao động có trách nhiệm thông báo kết quả thử việc cho người lao động. Trường hợp thử việc đạt yêu cầu thì người sử dụng lao động phải tiếp tục thực hiện hợp đồng lao động đã giao kết đối với trường hợp nội dung thử việc được ghi trong hợp đồng lao động hoặc phải giao kết hợp đồng lao động đối với trường hợp hai bên đã ký hợp đồng thử việc riêng.

Như vậy, việc không thông báo kết quả thử việc hoặc không ký hợp đồng lao động chính thức với người lao động sau khi thử việc đạt yêu cầu là hành vi không đúng quy định của pháp luật lao động.

Thử việc đạt yêu cầu nhưng không được ký hợp đồng lao động, quyền lợi của người lao động như thế nào? Ảnh minh họa. AI.

Hiện nay, Bộ luật Lao động năm 2019 chưa có quy định cụ thể về việc xác định loại hợp đồng lao động trong trường hợp người lao động đã hết thời gian thử việc, tiếp tục làm việc nhưng hai bên không ký hợp đồng lao động mới. Tuy nhiên, thực tiễn xét xử đã có hướng dẫn thông qua Án lệ số 20/2018/AL của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.

Theo tinh thần của án lệ này, nếu người lao động đã kết thúc thời gian thử việc, tiếp tục làm việc và các bên không có thỏa thuận khác thì có cơ sở xác định quan hệ lao động đã được thiết lập giữa người lao động và người sử dụng lao động. Mặc dù Án lệ số 20 được xây dựng trên cơ sở Bộ luật Lao động năm 2012, nhưng nội dung liên quan vẫn phù hợp với các nguyên tắc của Bộ luật Lao động năm 2019.

Trong thực tế có thể phát sinh hai khả năng. Nếu trong hợp đồng thử việc, thư mời nhận việc hoặc các tài liệu liên quan trước đó đã thể hiện rõ sau khi thử việc đạt yêu cầu, hai bên sẽ ký hợp đồng lao động xác định thời hạn thì việc người lao động tiếp tục làm việc có thể được hiểu là đang thực hiện thỏa thuận đó và quan hệ lao động được xác định là hợp đồng có thời hạn.

Ngược lại, nếu các tài liệu trước đó không đề cập đến loại hợp đồng sẽ được ký kết sau thời gian thử việc, để bảo đảm quyền lợi cho người lao động, quan hệ lao động thường được xác định theo hướng có lợi hơn cho người lao động, tức là hợp đồng lao động không xác định thời hạn.

Dù thuộc trường hợp nào, việc không ký kết hợp đồng lao động bằng văn bản vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro cho cả người lao động và doanh nghiệp. Người lao động có thể gặp khó khăn khi chứng minh thời gian làm việc, mức lương, quyền lợi về bảo hiểm xã hội hoặc các chế độ khác khi xảy ra tranh chấp. Trong khi đó, doanh nghiệp cũng có thể bị xử phạt vi phạm hành chính do không thực hiện đúng quy định của pháp luật lao động.

Cụ thể, công ty có nghĩa vụ thông báo kết quả thử việc khi kết thúc thời gian thử việc. Nếu không thực hiện nghĩa vụ này, doanh nghiệp có thể bị phạt tiền từ 1 triệu đồng đến 2 triệu đồng theo quy định tại Nghị định số 12/2022/NĐ-CP.

Đối với hành vi không giao kết hợp đồng lao động với người lao động đã thử việc đạt yêu cầu trong trường hợp hai bên ký hợp đồng thử việc riêng, doanh nghiệp có thể bị phạt từ 4 triệu đồng đến 10 triệu đồng. Ngoài ra, cơ quan có thẩm quyền còn buộc doanh nghiệp phải giao kết hợp đồng lao động với người lao động theo đúng quy định.

Để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, người lao động sau khi hoàn thành thời gian thử việc nên chủ động trao đổi với doanh nghiệp về việc ký kết hợp đồng lao động bằng văn bản. Việc xác lập rõ ràng quyền, nghĩa vụ và thời hạn hợp đồng không chỉ giúp người lao động yên tâm làm việc mà còn hạn chế những tranh chấp phát sinh trong quá trình lao động về sau.