Lao động nam, nữ đều được hưởng lợi từ chính sách thai sản mới

Mở rộng đối tượng được hưởng chế độ thai sản

Theo quy định hiện hành, chế độ thai sản tiếp tục áp dụng đối với lao động nữ sinh con; người mang thai hộ; người mẹ nhờ mang thai hộ; người nhận nuôi con nuôi dưới 6 tháng tuổi; và lao động nam có vợ sinh con.

Điểm mới đáng chú ý là kể từ ngày 1/7/2025, người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, nếu đáp ứng điều kiện về thời gian đóng, cũng được hưởng trợ cấp thai sản. Đây là bước tiến quan trọng, mở rộng chính sách an sinh sang khu vực lao động phi chính thức, thay vì chỉ giới hạn trong nhóm tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc như trước.

Đối với lao động nữ sinh con đang tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, điều kiện phổ biến để được hưởng chế độ thai sản là đã đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 6 tháng trong thời gian 12 tháng trước khi sinh.

Một số trường hợp đặc thù như phải nghỉ dưỡng thai theo chỉ định của cơ sở y tế hoặc điều trị vô sinh được áp dụng điều kiện linh hoạt hơn theo quy định. Đáng lưu ý, người lao động dù đã chấm dứt hợp đồng lao động trước thời điểm sinh con nhưng vẫn đủ điều kiện về thời gian đóng thì vẫn được giải quyết chế độ thai sản.

Chế độ thai sản theo quy định mới của pháp luật bảo hiểm xã hội đang có nhiều điểm điều chỉnh quan trọng, theo hướng mở rộng đối tượng và tăng cường bảo đảm quyền lợi cho người lao động. Ảnh minh họa.

Nghỉ 6 tháng, hưởng 100% tiền lương đóng bảo hiểm

Về thời gian nghỉ, lao động nữ sinh con được nghỉ thai sản 6 tháng, bao gồm cả thời gian nghỉ trước và sau sinh; trong đó thời gian nghỉ trước sinh không quá 2 tháng. Trường hợp sinh đôi trở lên, từ con thứ hai, mỗi con được nghỉ thêm 1 tháng. Như vậy, sinh đôi được nghỉ 7 tháng, sinh ba được nghỉ 8 tháng.

Trong thời gian nghỉ thai sản, lao động nữ được hưởng trợ cấp thai sản bằng 100% mức bình quân tiền lương đóng bảo hiểm xã hội của 6 tháng liền kề trước khi nghỉ. Khoản trợ cấp này do quỹ bảo hiểm xã hội chi trả, không phải do người sử dụng lao động thanh toán.

Ngoài trợ cấp hằng tháng, lao động nữ sinh con còn được hưởng trợ cấp một lần khi sinh con, tính theo số con sinh ra. Mức trợ cấp bằng 2 lần mức tham chiếu tại thời điểm sinh con cho mỗi con, góp phần hỗ trợ chi phí ban đầu cho gia đình người lao động.

Quyền lợi của lao động nam khi vợ sinh con

Không chỉ lao động nữ, lao động nam đang tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc khi có vợ sinh con cũng được hưởng chế độ thai sản. Cụ thể, lao động nam được nghỉ việc hưởng chế độ từ 5 đến 14 ngày làm việc, tùy từng trường hợp.

Nếu vợ sinh thường, lao động nam được nghỉ 5 ngày. Trường hợp vợ sinh con phải phẫu thuật hoặc sinh con dưới 32 tuần tuổi, thời gian nghỉ là 7 ngày. Nếu vợ sinh đôi, lao động nam được nghỉ 10 ngày; sinh ba trở lên thì cứ thêm mỗi con được nghỉ thêm 3 ngày. Trường hợp sinh đôi trở lên mà phải phẫu thuật, thời gian nghỉ tối đa là 14 ngày làm việc.

Tiền trợ cấp thai sản của lao động nam được tính theo ngày, căn cứ trên mức bình quân tiền lương đóng bảo hiểm xã hội, quy đổi từ mức hưởng theo tháng theo quy định.

Trợ cấp thai sản cho người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện

Một điểm mới nổi bật là việc bổ sung trợ cấp thai sản cho người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện hoặc có thời gian đóng kết hợp giữa bảo hiểm xã hội bắt buộc và tự nguyện. Theo đó, nếu đóng đủ 6 tháng trong 12 tháng trước khi sinh con, người lao động sẽ được hưởng trợ cấp thai sản.

Khoản trợ cấp này mang tính hỗ trợ, do ngân sách nhà nước chi trả và không phụ thuộc vào mức tiền đã đóng như chế độ thai sản của bảo hiểm xã hội bắt buộc. Chính sách này được đánh giá là bước mở rộng quan trọng, góp phần tăng độ bao phủ bảo hiểm xã hội và bảo đảm quyền lợi thai sản cho người lao động khu vực phi chính thức.

Quy định mới tiếp tục bảo đảm quyền lợi thai sản trong những trường hợp không may. Nếu con mất sau khi sinh hoặc thai từ đủ 22 tuần tuổi trở lên không giữ được, người lao động vẫn được xem xét giải quyết chế độ thai sản theo quy định. Ngoài ra, trong trường hợp người mẹ không đủ điều kiện hưởng trợ cấp một lần khi sinh con nhưng người cha đang tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, thì người cha được hưởng khoản trợ cấp này.

Gắn chính sách thai sản với định hướng khuyến sinh

Bên cạnh các quy định trong luật bảo hiểm xã hội, chính sách thai sản hiện nay còn được đặt trong tổng thể các giải pháp điều chỉnh mức sinh. Nhiều địa phương đã ban hành chính sách hỗ trợ tài chính cho phụ nữ sinh đủ hai con trước một độ tuổi nhất định.

Đồng thời, các cơ quan quản lý nhà nước đang nghiên cứu, đề xuất thêm các chính sách khuyến sinh như kéo dài thời gian nghỉ thai sản, tăng hỗ trợ tài chính, nâng cao chất lượng chăm sóc y tế và dịch vụ nuôi dạy trẻ.

Những chính sách này, khi được triển khai đồng bộ, được kỳ vọng sẽ góp phần giảm áp lực kinh tế cho các gia đình trẻ, tạo điều kiện để người lao động yên tâm sinh con, nuôi con, qua đó hướng tới mục tiêu sinh đủ hai con trong bối cảnh mức sinh tại nhiều đô thị lớn đang ở mức thấp.