Đề xuất tăng thời gian nghỉ thai sản, ưu tiên mua nhà ở xã hội với người sinh đủ hai con

Ủy ban Thường vụ Quốc hội chiều 8/10 họp phiên thứ 50 cho ý kiến về dự án Luật Dân số. Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho biết, so với Pháp lệnh Dân số, dự luật đã bổ sung các quy định về các chính sách, biện pháp để duy trì mức sinh thay thế, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh.

Đáng chú ý, để duy trì mức sinh thay thế, dự luật đưa ra nhiều biện pháp.

Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan phát biểu tại phiên họp. Ảnh: Quốc hội.

Dự thảo đề xuất tăng thời gian nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai. Cụ thể, phụ nữ được nghỉ thêm 1 tháng; nam giới được nghỉ thêm 5 ngày làm việc khi vợ sinh con. Ngoài ra, phụ nữ sinh đủ 2 con hoặc nam giới có 2 con đẻ mà không có vợ hoặc vợ đã chết được ưu tiên mua hoặc thuê nhà ở xã hội. Chính phủ quy định nội dung và mức hỗ trợ tối thiểu.

Căn cứ điều kiện kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ và khả năng cân đối ngân sách, chính quyền địa phương quy định đối tượng, nội dung và mức hỗ trợ bảo đảm mức hỗ trợ không thấp hơn mức hỗ trợ do Chính phủ quy định.

Dự thảo đặt mục tiêu giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh. Trong đó, quy định khuyến khích đưa nội dung không trọng nam hơn nữ, không lựa chọn giới tính khi sinh vào hương ước, quy ước của cộng đồng dân cư.

Đáng chú ý, dự thảo nêu đình chỉ đối với người hành nghề y có hành vi công bố, thông báo, tiết lộ thông tin về giới tính thai nhi cho khách hàng trừ trường hợp xác định giới tính phục vụ chẩn đoán và điều trị các bệnh di truyền liên quan đến giới tính theo quy định của Bộ Y tế. Việc đình chỉ hành nghề thực hiện theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh.

Ngoài ra, cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức, trừ trường hợp xác định giới tính phục vụ chẩn đoán và điều trị các bệnh di truyền liên quan đến giới tính. Khuyến khích đưa nội dung "không trọng nam hơn nữ", "không lựa chọn giới tính khi sinh" vào hương ước, quy ước của cộng đồng dân cư.

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, có ý kiến đề nghị bổ sung đánh giá tác động quy định tăng thời gian nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai dưới góc nhìn từ doanh nghiệp và chính người lao động.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh trình bày báo cáo thẩm tra. Ảnh: Quốc hội.

Bởi việc tăng quyền lợi về chế độ nghỉ thai sản cho các cặp vợ chồng có thể gây e ngại cho chủ sử dụng lao động khi tuyển dụng lao động nữ. Cần có chính sách hay giải pháp để cân bằng, hài hòa lợi ích giữa các bên.

Có ý kiến cho rằng, vẫn còn một bộ phận người chưa tham gia bảo hiểm y tế sẽ không được Quỹ bảo hiểm y tế chi trả khám thai định kỳ, sinh con. Do đó, Thường trực Ủy ban đề nghị quy định biện pháp hỗ trợ khám thai định kỳ, sinh con đối với những phụ nữ chưa tham gia bảo hiểm y tế tại dự luật, đồng thời quy định thống nhất giữa các luật.

Thường trực Ủy ban cũng đề nghị nghiên cứu quy định theo hướng hỗ trợ tài chính đối với phụ nữ sinh đủ 2 con, trong đó nhóm phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi ở mức hỗ trợ cao hơn…

Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Nguyễn Thanh Hải nhận định hiện nay, không chỉ những người đã kết hôn ngại sinh, sinh ít mà thậm chí có hiện tượng là ngại kết hôn và không có điều kiện tài chính để kết hôn. Nguyên nhân là giá nhà quá cao, chi phí giáo dục, y tế của con cái rất cao…

Từ đó, bà Hải cho rằng, không chỉ có chính sách hỗ trợ, khuyến khích đối với người sinh đủ 2 con mà còn cần có chính sách khuyến khích người trẻ kết hôn và sinh con. Bà đề nghị các chính sách hỗ trợ không chỉ với phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi mà hỗ trợ cả những phụ nữ sinh con trước năm 30 tuổi.

Dự thảo Luật Dân số với nhiều đề xuất mới cho thấy chuyển hướng chính sách dân số của Việt Nam, từ kiểm soát sang khuyến khích sinh đủ, sinh sớm để duy trì mức sinh thay thế. Việc tăng thời gian nghỉ thai sản, hỗ trợ nhà ở xã hội cho người sinh đủ hai con là những bước đi mang tính nhân văn, thể hiện sự quan tâm của Nhà nước với gia đình trẻ.

Tuy nhiên, để các chính sách này thực sự đi vào cuộc sống, cần đánh giá kỹ tác động kinh tế – xã hội, đồng thời kết hợp đồng bộ với chính sách việc làm, phúc lợi và bình đẳng giới.