Xây dựng hệ sinh thái Công đoàn Công Thương bền vững

Hội nghị Ban Chấp hành lần thứ 3, nhiệm kỳ 2025 - 2030 của Công đoàn Công Thương Việt Nam diễn ra tại Lào Cai trong bối cảnh toàn ngành đang đứng trước những thách thức đan xen mang tính thời cuộc. Đó là áp lực từ tiến trình chuyển đổi số, sự trỗi dậy của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), đi kèm với đó là xu hướng dịch chuyển lao động vô cùng mạnh mẽ.

Đồng chí Lê An Hải, Chủ tịch Công đoàn Công Thương Việt Nam tại Hội nghị Ban Chấp hành lần thứ 3, nhiệm kỳ 2025 - 2030 của Công đoàn Công Thương Việt Nam. Ảnh: Nguyễn Việt

Trong bối cảnh trên, người đứng đầu Công đoàn Công Thương Việt Nam, đồng chí Lê An Hải nhấn mạnh, hệ thống công đoàn cần phải rà soát, đánh giá lại toàn diện hiệu quả vận hành của mô hình tổ chức sau khi thực hiện kiện toàn từ 4 ban thành 2 ban theo đúng định hướng tinh gọn, nâng cao tính hiệu lực, hiệu quả.

Đối diện thách thức thời cuộc và bài toán tinh gọn bộ máy hiệu quả

Đặc biệt, từ 1.1.2026, theo Nghị định 353 của Chính phủ, việc triển khai xây dựng hệ thống vị trí việc làm và tiêu chí đánh giá công việc theo mô hình KPI là yêu cầu bắt buộc và cần thực hiện một cách quyết liệt, triệt để.

Hệ thống KPI này không chỉ là công cụ quản trị, mà chính là cơ sở để bóc tách, chuẩn hóa nhiệm vụ của từng cấp công đoàn từ cơ sở đến cấp trên trực tiếp, loại bỏ triệt để tình trạng trùng lặp, lập lờ nhiệm vụ. Tại hội nghị, các công đoàn cơ sở và công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở đã thẳng thắn đóng góp nhiều ý kiến sâu sắc, phản ánh chân thực bức tranh của các doanh nghiệp trong ngành.

Đồng tình với định hướng số hóa, đồng chí Nguyễn Thanh Sơn - Chủ tịch Công đoàn Petrolimex khẳng định việc xây dựng KPI và trả lương theo vị trí việc làm là nội dung bắt buộc, các doanh nghiệp lớn đã triển khai từ lâu và hệ thống công đoàn cần khẩn trương thực hiện một cách quyết liệt, triệt để.

Đồng chí Nguyễn Thanh Sơn - Chủ tịch Công đoàn Petrolimex khẳng định việc xây dựng KPI và trả lương theo vị trí việc làm là nội dung bắt buộc. Ảnh: Nguyễn Việt

Bên cạnh đó, đồng chí Nguyễn Thanh Sơn đề xuất cần cụ thể hóa phong trào “Năng suất cao, lao động giỏi và thu nhập tốt” của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam thành các hành động thiết thực, gắn liền với đặc thù ngành Công Thương để tạo sức lan tỏa sâu rộng.

Đối với công tác tổ chức, đồng chí Lê Văn Thuyên - Chủ tịch Công đoàn Tổng công ty cổ phần Xây dựng công nghiệp Việt Nam (VINAINCON) bày tỏ sự băn khoăn về áp lực tinh giản biên chế.

Trong bối cảnh khối lượng nhiệm vụ công đoàn ngày càng nặng nề và đi vào thực chất, việc tiếp tục giảm nhân sự cần được đánh giá kỹ lưỡng để đảm bảo tính khả thi trong vận hành hoạt động tại cơ sở. Bên cạnh áp lực tổ chức, thách thức lớn nhất đối với các đơn vị sản xuất truyền thống chính là sự biến động của thị trường và làn sóng dịch chuyển nhân sự.

Đồng chí Phạm Việt Dũng - Chủ tịch Công đoàn Tổng công ty cổ phần Bia - Rượu - Nước giải khát Hà Nội (HABECO) chia sẻ, dù doanh nghiệp ghi nhận kết quả sản xuất kinh doanh tăng trưởng ấn tượng với sản lượng tăng 19% và tổng doanh thu tăng 23% trong 6 tháng đầu năm, nhưng áp lực từ việc di dời nhà máy ra khỏi nội thành trong hơn 2 năm tới cùng xu hướng áp dụng máy móc hiện đại sẽ tác động trực tiếp đến việc dôi dư lao động.

Đồng chí Phạm Việt Dũng - Chủ tịch Công đoàn Tổng công ty cổ phần Bia - Rượu - Nước giải khát Hà Nội (HABECO) chia sẻ tại Hội nghị. Ảnh: Nguyễn Việt

Đồng tình với góc nhìn này, đồng chí Vũ Thị Hồng Nhung - Chủ tịch Công đoàn Công ty Cổ phần Bóng đèn Phích nước Rạng Đông mang đến hội nghị một số liệu thực tế đầy lo ngại: chỉ trong 6 tháng đầu năm, doanh nghiệp đã có 530 người lao động nghỉ việc.

Đây là hệ quả tất yếu của làn sóng dịch chuyển lao động trẻ rời bỏ Hà Nội về các khu công nghiệp địa phương để giảm chi phí sinh hoạt, hoặc chuyển hẳn từ khu vực sản xuất bó buộc sang khối dịch vụ tự do (bán hàng online, Grab...).

Hiện tượng tương tự cũng được đồng chí Đinh Hồng Mai - Chủ tịch Công đoàn Tổng công ty Máy và Thiết bị công nghiệp - CTCP (MIE) phản ánh khi các đơn vị thành viên như Cơ khí Quang Trung đang rơi vào nghịch lý "việc nhiều nhưng không có người làm", tỷ lệ lao động ra vào biến động liên tục từ 50-70 người mỗi năm, tạo ra rào cản lớn cho sự ổn định tư tưởng của người lao động.

Mở rộng hệ sinh thái và khẳng định vai trò điểm tựa pháp lý

Nhiều ý kiến từ các công đoàn cơ sở thẳng thắn phản ánh những nghịch lý lớn trong công tác phát triển đoàn viên. Đồng chí Lê Văn Thuyên - Chủ tịch Công đoàn VINAINCON và đồng chí Nguyễn Thanh Khải - Phó Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH MTV Vận hành Hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO - tiền thân là Trung tâm Điều độ Hệ thống điện Quốc gia - A0) đánh giá, trong khi tiến trình chuyển đổi số và tự động hóa đang trực tiếp kéo giảm số lượng nhân sự cơ hữu tại các dây chuyền, thì các cấp công đoàn vẫn phải gánh vác chỉ tiêu tăng trưởng đoàn viên.

Toàn cảnh Hội nghị. Ảnh: Nguyễn Việt

Tại NSMO, một doanh nghiệp 100% vốn nhà nước với gần 500 lao động, tỷ lệ người lao động tham gia công đoàn đã đạt mức tối đa 100%, đồng nghĩa với việc dư địa nội bộ hoàn toàn cạn kiệt.

Dù đơn vị đã nỗ lực hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chính trị đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia trong mùa khô khốc liệt vừa qua, đồng thời có nhiều sáng kiến chuyển đổi số độc đáo như phần mềm quy đổi calo để thi đua thể thao nhóm, việc gánh vác thêm chỉ tiêu phát triển đoàn viên mới vẫn là áp lực vô cùng nặng nề.

Giải quyết triệt để nút thắt này, Chủ tịch Công đoàn Công Thương Việt Nam Lê An Hải khẳng định, nếu hệ thống công đoàn tiếp tục tư duy theo lối mòn, chỉ hướng mắt nhìn vào ranh giới hành chính bên trong của bộ máy hiện tại, chúng ta sẽ tự giới hạn năng lực phát triển.

Tư duy đổi mới ở đây phải là tư duy mở rộng toàn diện hướng vào "hệ sinh thái" bên ngoài, sẵn sàng tiếp nhận, mời gọi các thực thể kinh tế vệ tinh, liên doanh đa ngành có nguyện vọng tham gia.

Minh chứng là từ đầu năm, phương thức này đã giúp công đoàn ngành thu hút thêm gần 500 đoàn viên mới từ các đơn vị ngoài hệ thống truyền thống. Điển hình cho mô hình chuyển dịch này là Tổng công ty Cổ phần Điện tử và Tin học Việt Nam (Viettronics).

Các đại biểu tham dự Hội nghị. Ảnh: Nguyễn Việt

Đồng chí Kim Anh - Chủ tịch Công đoàn Tổng công ty Cổ phần Điện tử và Tin học Việt Nam (Viettronics) chia sẻ, sau khi doanh nghiệp thoái toàn bộ vốn nhà nước vào tháng 11.2025 để chuyển sang Tập đoàn tư nhân Geleximco quản lý, bộ máy nhân sự đã chịu những xáo trộn lớn.

Khi dư địa tăng trưởng cơ hữu không còn do tập đoàn có chủ trương cắt giảm lao động dôi dư, giải pháp được mở ra chính là tận dụng sự hỗ trợ của lãnh đạo tập đoàn để phát triển đoàn viên lan tỏa sang toàn bộ hệ sinh thái đa ngành rộng lớn của Geleximco.

Song song với mở rộng quy mô, tổ chức công đoàn phải thay đổi bản chất hoạt động để khẳng định giá trị cốt lõi. Tổ chức công đoàn không thể chỉ xuất hiện theo kiểu "xuân thu nhị kỳ" để phát quà hay tổ chức phong trào mang tính bề nổi.

Đồng chí Trần Hoài Nam - Chủ tịch Công đoàn Công ty Toyota Việt Nam kiến nghị Công đoàn Công Thương Việt Nam cần tăng cường tổ chức các hội thảo, diễn đàn chia sẻ kinh nghiệm thực tế giữa khối liên doanh và FDI để trang bị kỹ năng thương lượng tập thể, giúp nâng cao chất lượng các bản Thỏa ước lao động tập thể.

Đây là “vũ khí” pháp lý cốt lõi để ngăn chặn tình trạng người sử dụng lao động cố tình tìm cách lách luật nhằm đóng bảo hiểm xã hội ở mức thấp, khiến lương hưu của người lao động sau này bị kéo giảm nghiêm trọng như đồng chí Phạm Việt Dũng - Chủ tịch Công đoàn HABECO đã cảnh báo.

Đồng chí Lê An Hải, Chủ tịch Công đoàn Công Thương Việt Nam trao đổi cùng các đại biểu tham dự Hội nghị. Ảnh: Nguyễn Việt

Đồng chí Đỗ Đình Trường - Phó Chủ tịch Công đoàn Tổng Công ty Thép Việt Nam (VNSTEEL) cũng lưu ý khối lượng công việc 6 tháng cuối năm là rất lớn, đặc biệt với chỉ tiêu 80% công đoàn cấp dưới phải hoàn thành chương trình “Nghe công nhân nói” trong tháng 7, đòi hỏi sự vào cuộc khẩn trương và dứt điểm.

Khép lại hội nghị, Chủ tịch Công đoàn Công Thương Việt Nam Lê An Hải tái khẳng định tổ chức công đoàn sẽ đồng hành toàn diện cùng doanh nghiệp trong vai trò là điểm kết nối tháo gỡ khó khăn kinh tế và pháp lý, bảo vệ người lao động từ sớm, từ xa.

Trong giai đoạn tới, việc đưa vào vận hành hệ thống văn bản ký số hỏa tốc, ứng dụng Chatbot AI tư vấn chính sách và cổng đào tạo trực tuyến cho cán bộ từ cấp tổ phó trở lên - theo đúng kiến nghị của đồng chí Vũ Thị Hồng Nhung - Chủ tịch Công đoàn Công ty Cổ phần Bóng đèn Phích nước Rạng Đông sẽ là những bước đột phá thực chất.

Đó chính là câu trả lời mạnh mẽ nhất khẳng định vị thế và uy tín của Công đoàn ngành Công Thương Việt Nam, hướng tới cột mốc kỷ niệm 20 năm thành lập vào năm 2027.

Công đoàn Công Thương Việt Nam: Điểm tựa niềm tin, bệ phóng kỷ nguyên mới Gác lại một năm đầy biến động của kinh tế toàn cầu, Công đoàn Công Thương Việt Nam đã khẳng định vai trò then chốt ...

Dùng "chìa khóa" công nghệ để giải bài toán phúc lợi người lao động Công đoàn phải là điểm tựa tin cậy và lực lượng tiên phong của người lao động trong kỷ nguyên số - thông điệp mạnh ...