Xây dựng Quỹ Nhà ở quốc gia thực chất, khả thi, đáp ứng nhu cầu của người lao động

Sáng 25/9, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà chủ trì cuộc họp nghe báo cáo, cho ý kiến đối với dự thảo Nghị định về thành lập và tổ chức hoạt động của Quỹ Nhà ở quốc gia và biện pháp thi hành Nghị quyết số 201/2025/QH15 của Quốc hội thí điểm về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội.

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, Dự thảo Nghị định nhằm thúc đẩy sự phát triển nhà ở xã hội, giúp người dân có thu nhập thấp có cơ hội tiếp cận với nhà ở phù hợp, gắn với việc hoàn thành mục tiêu thực hiện Đề án "Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021 - 2030".

Quỹ Nhà ở quốc gia sẽ góp phần cân đối cung - cầu, điều chỉnh cơ cấu hàng hóa bất động sản, từ đó tác động hạ giá thành phân khúc nhà ở thương mại, giúp thị trường bất động sản phát triển ổn định, lành mạnh hơn; tạo nguồn lực dài hạn, bền vững cho phát triển nhà ở.

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà chủ trì cuộc họp nghe báo cáo, cho ý kiến đối với dự thảo Nghị định về thành lập và tổ chức hoạt động của Quỹ Nhà ở quốc gia - Ảnh: VGP.

Phát biểu tại cuộc họp, Phó Thủ tướng nêu, hiện khả năng tiếp cận nhà ở của người lao động vẫn rất khó khăn. Kể cả khi hoàn thành Đề án "Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021-2030" cũng chỉ đáp ứng một phần nhỏ nhu cầu. Do vậy, việc triển khai chính sách cho thuê nhà ở là thiết thực, phù hợp với thực tiễn.

Phó Thủ tướng cho biết, Quỹ Nhà ở quốc gia không chỉ là tạo lập nhà ở, từ việc mua nhà ở xã hội, nhà ở thương mại, mà còn gắn với đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, vì vậy cần nghiên cứu kỹ lưỡng, bài bản cơ chế vận hành, "tránh hình thức".

Quỹ Nhà ở quốc gia phải tách bạch giữa quỹ nhà và quỹ tài chính ở cả Trung ương và địa phương; có cơ chế thu hút, huy động vốn, phân bổ hợp lý nguồn lực; đồng thời bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ giữa Trung ương và địa phương.

Về mô hình quản lý, Phó Thủ tướng cho rằng, không nhất thiết lập thêm bộ máy mới, mà có thể giao cho các thiết chế sẵn có như quỹ đầu tư phát triển nhà ở tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh; đồng thời khuyến khích các tổ chức như Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam hoặc các doanh nghiệp uy tín tham gia xây dựng nhà cho thuê.

Lưu ý cơ chế quản lý để có thể thu hút nhân lực chất lượng cao, đủ năng lực quản lý nguồn vốn hàng nghìn tỷ đồng, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nhấn mạnh, cần có cơ chế quản trị chặt chẽ và hiệu quả, tránh vận hành theo mô hình sự nghiệp cứng nhắc.

Quang cảnh cuộc họp. Ảnh: VGP.

Bên cạnh đó, nguồn vốn cho quỹ có thể đến từ nhiều kênh, song phải được quy định rõ ràng, vận hành linh hoạt, vốn quay vòng, tránh để nhà xây xong nhưng không có người thuê, dẫn tới lãng phí.

"Quỹ nhà ở phải nằm trong quy hoạch đô thị, có hạ tầng đồng bộ, giá thuê phù hợp, được coi là tài sản công lâu dài. Việc xây dựng và quản lý có thể giao cho doanh nghiệp nhà nước lớn hoặc Tổng Liên đoàn Lao động với các dự án nhà công nhân, ký túc xá, theo nguyên tắc 'giao cho ai, người đó chịu trách nhiệm và xây xong phải có người thuê'", Phó Thủ tướng nêu.

Việc thành lập Quỹ Nhà ở quốc gia được xem là một bước đi chiến lược, góp phần giải quyết bài toán nhà ở cho người thu nhập thấp, công nhân, lao động. Tuy nhiên, tính khả thi của quỹ phụ thuộc rất lớn vào cơ chế huy động vốn, cách thức quản lý và giám sát.

Nếu không được vận hành minh bạch, chặt chẽ và gắn với nhu cầu thực tế, quỹ có thể đối mặt với nguy cơ chậm triển khai, kém hiệu quả, thậm chí lãng phí nguồn lực. Vì vậy, điều quan trọng là phải có sự đồng bộ giữa chính sách, nguồn vốn và cơ chế giám sát, để quỹ thực sự trở thành công cụ hỗ trợ người lao động tiếp cận nhà ở, thay vì chỉ tồn tại trên giấy tờ.