Bài 1: Phương pháp tập hợp ý kiến của người lao động

Trong bài giảng này, đồng chí Trần Thu Phương - Phó Trưởng Ban Tuyên giáo - Nữ công, Tổng LĐLĐ Việt Nam tập trung phân tích bối cảnh đối thoại; phương pháp tập hợp ý kiến người lao động (NLĐ); quy trình chuẩn bị đối thoại - những bước khởi đầu cho một cuộc đối thoại thành công.

Về phương pháp tập hợp ý kiến NLĐ: cần thực hiện 2 bước

Bước 1: Rà soát chính sách doanh nghiệp đang thực hiện

Trước khi lấy ý kiến lao động nữ, công đoàn cơ sở (CĐCS) cần rà soát toàn bộ chính sách hiện có trong doanh nghiệp. Tập trung vào các quy định tại Bộ luật Lao động 2019 (Chương X - từ Điều 135 đến 142), Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (Chương V - mục về chế độ thai sản), Nghị định 145/2020/NĐ-CP (Chương IX - Điều 74 đến 87), các luật liên quan khác như Luật Bình đẳng giới, Luật An toàn vệ sinh lao động, Luật Hôn nhân gia đình, Luật Phòng chống bạo lực gia đình...

Sau khi rà soát, CĐCS nên làm việc với Phòng Hành chính - Nhân sự để xác định rõ những chính sách nào đã, đang và chưa thực hiện. Đây là cơ sở quan trọng để thiết kế nội dung lấy ý kiến NLĐ.

Bước 2: Lấy ý kiến lao động nữ

Việc lấy ý kiến có thể thực hiện linh hoạt, tùy theo điều kiện của từng đơn vị: Tổ chức họp với Tổ trưởng Công đoàn, Ban Nữ công hoặc trực tiếp với chị em ở các bộ phận, phát phiếu khảo sát, hỏi ý kiến qua mạng xã hội nội bộ, Zalo, Facebook hoặc công cụ khảo sát trực tuyến, qua hòm thư góp ý.

Trong các cuộc họp hoặc khảo sát, công đoàn cần cung cấp thông tin rõ ràng, minh bạch về thực trạng chính sách hiện tại. Từ đó gợi ý để NLĐ đề xuất những kiến nghị cụ thể như: chính sách hỗ trợ nuôi con nhỏ, nâng mức hỗ trợ thai sản, khám sức khỏe định kỳ cho nữ, hỗ trợ nhà ở, xe đưa đón, chỗ gửi con...

Tuy nhiên, cũng cần phân loại ý kiến: Những đề xuất phù hợp, khả thi, đúng luật thì tổng hợp thành nội dung đưa ra đối thoại, những ý kiến chưa phù hợp hoặc vượt quá khả năng doanh nghiệp thì cần giải thích, bảo lưu để tính toán về sau, các ý kiến cần được lập biên bản rõ ràng, có chữ ký để làm căn cứ chính thức đề xuất đối thoại với NSDLĐ.

Về quy trình chuẩn bị đối thoại: Có hai tình huống

Một là, khi NLĐ yêu cầu đối thoại

Nếu yêu cầu xuất phát từ đoàn viên công đoàn: Công đoàn tiếp nhận yêu cầu, làm rõ nội dung, tổng hợp và tổ chức họp nội bộ để lấy ý kiến các thành viên. Nếu có ít nhất 30% thành viên đồng ý thì công đoàn sẽ gửi văn bản đề xuất đối thoại đến NSDLĐ.

Nếu không phải đoàn viên: Công đoàn vẫn có thể hỗ trợ, đồng thời vận động NLĐ gia nhập công đoàn để tăng tính chính danh khi đại diện đối thoại.

Công đoàn gửi văn bản yêu cầu đối thoại tới NSDLĐ, trong đó đề nghị thời gian, địa điểm, thành phần, nội dung đối thoại của bên NLĐ. Trên cơ sở phản hồi, thống nhất của NSDLĐ, Công đoàn thông báo cho NLĐ, nhóm NLĐ, tập thể NLĐ biết trong thời gian sớm nhất.

Hai là, khi NSDLĐ yêu cầu đối thoại

Công đoàn xem xét nội dung, xác định đối tượng liên quan (là đoàn viên hay không), từ đó phối hợp chuẩn bị nội dung, người phát biểu, lập luận cụ thể. Với những đề xuất liên quan cả đoàn viên và NLĐ ngoài công đoàn, Công đoàn phối hợp với tổ chức của NLĐ mà NLĐ ngoài công đoàn là thành viên của tổ chức đó (nếu có) để chuẩn bị nội dung.

Lưu ý, trong mọi trường hợp, công đoàn cần chuẩn bị kỹ: thành phần tham gia đối thoại, nội dung cụ thể (dựa trên tổng hợp ý kiến của lao động nữ), các lập luận thuyết phục và căn cứ pháp lý rõ ràng, người phát biểu có kỹ năng truyền đạt và hiểu rõ nội dung.

Việc đối thoại tại nơi làm việc là cơ hội để Công đoàn thể hiện vai trò đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho NLĐ, nhất là lao động nữ. Cán bộ công đoàn cần nắm vững kiến thức, kỹ năng, phương pháp để chuẩn bị thật tốt cho cuộc đối thoại thành công.

Mời quý độc giả, cán bộ công đoàn xem đầy đủ nội dung bài giảng số 1 tại đây: