Các khoản thu, chi thay đổi thế nào nếu lương cơ sở tăng 8%?

Theo dự kiến, từ ngày 1.7.2026, Chính phủ sẽ tạm thời điều chỉnh mức lương cơ sở tăng khoảng 8%, đồng thời gắn với việc điều chỉnh lương hưu, trợ cấp người có công, trợ cấp bảo trợ xã hội và trợ cấp hưu trí xã hội.

Hiện nay, lương cơ sở đang ở mức 2,34 triệu đồng/tháng. Nếu tăng 8%, mức lương này sẽ tăng lên khoảng 2,527 triệu đồng/tháng, tức tăng thêm 187.200 đồng. Đây là mức lương áp dụng đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang hưởng lương từ ngân sách Nhà nước, đồng thời là căn cứ tính nhiều chế độ khác trong khu vực công.

Nhiều khoản thu nhập sẽ tăng

Lương cơ sở là yếu tố quan trọng để tính toán tiền lương, phụ cấp và nhiều chính sách an sinh xã hội. Vì vậy, khi mức lương này tăng, trước hết tiền lương của cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang sẽ tăng tương ứng, do tiền lương được tính theo hệ số nhân với lương cơ sở.

Bên cạnh đó, một số khoản phụ cấp như phụ cấp chức vụ, phụ cấp trách nhiệm, phụ cấp khu vực, phụ cấp thâm niên… cũng có thể tăng theo, vì nhiều khoản được tính theo tỷ lệ phần trăm của lương cơ sở.

Ngoài tiền lương, một số chế độ bảo hiểm xã hội tính trực tiếp theo lương cơ sở cũng sẽ tăng. Chẳng hạn, trợ cấp thai sản một lần đối với lao động nữ sinh con hoặc người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 6 tháng tuổi bằng 2 lần mức lương cơ sở tại thời điểm sinh hoặc nhận con nuôi. Nếu lương cơ sở tăng lên khoảng 2,527 triệu đồng, khoản trợ cấp này sẽ tăng từ 4,68 triệu đồng lên khoảng 5,054 triệu đồng cho mỗi con.

Một số chế độ khác cũng được điều chỉnh theo. Trợ cấp mai táng hiện bằng 10 lần lương cơ sở sẽ tăng từ 23,4 triệu đồng lên khoảng 25,27 triệu đồng.

Đối với trợ cấp tuất hằng tháng, thân nhân người lao động qua đời được hưởng 50% lương cơ sở, tương đương khoảng 1,26 triệu đồng/tháng. Trường hợp thân nhân không có người trực tiếp nuôi dưỡng sẽ được hưởng 70% lương cơ sở, tương đương khoảng 1,77 triệu đồng/tháng.

Nếu mức lương cơ sở được điều chỉnh tăng khoảng 8% từ ngày 1.7.2026, nhiều khoản thu nhập, đóng góp và chế độ an sinh liên quan cũng sẽ thay đổi. Ảnh minh họa.

Một số khoản đóng cũng tăng theo

Bên cạnh các khoản thu nhập tăng, việc điều chỉnh lương cơ sở cũng ảnh hưởng đến mức đóng bảo hiểm của một số nhóm đối tượng.

Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Luật Việc làm 2025, tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp và bảo hiểm y tế đối với nhóm người hưởng lương theo chế độ Nhà nước được xác định dựa trên tiền lương theo chức vụ, ngạch, bậc và các khoản phụ cấp.

Vì tiền lương của nhóm này gắn trực tiếp với lương cơ sở, nên khi lương cơ sở tăng thì mức tiền lương tính đóng bảo hiểm cũng tăng theo.

Ngoài ra, lương cơ sở còn là căn cứ xác định mức lương làm cơ sở đóng bảo hiểm xã hội thấp nhất và cao nhất. Theo quy định, mức thấp nhất bằng lương cơ sở và mức cao nhất bằng 20 lần lương cơ sở.

Nếu lương cơ sở tăng lên 2,527 triệu đồng, mức tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội thấp nhất sẽ là 2,527 triệu đồng/tháng và mức cao nhất khoảng 50,54 triệu đồng/tháng.

Một số khoản đóng bảo hiểm y tế (BHYT) cũng được xác định dựa trên lương cơ sở. Theo Nghị định 188/2025/NĐ-CP, mức đóng BHYT của học sinh, sinh viên bằng 4,5% mức tham chiếu, trong đó mức tham chiếu hiện bằng lương cơ sở.

Ngân sách Nhà nước hỗ trợ tối thiểu 50% mức đóng cho học sinh, sinh viên; nhiều địa phương còn hỗ trợ thêm tùy điều kiện kinh tế - xã hội.

Đối với bảo hiểm y tế hộ gia đình, người thứ nhất đóng bằng 4,5% lương cơ sở, người thứ hai, ba, bốn đóng lần lượt 70%, 60%, 50% mức của người thứ nhất; từ người thứ năm trở đi đóng 40%. Vì vậy, khi lương cơ sở tăng, mức đóng BHYT của các nhóm này cũng tăng tương ứng.

Có thể thấy, việc điều chỉnh lương cơ sở trong năm 2026, nếu được quyết định, sẽ tác động đến nhiều khoản thu và chi liên quan đến tiền lương, bảo hiểm và an sinh xã hội. Đây được xem là bước điều chỉnh quan trọng nhằm từng bước cải thiện thu nhập và bảo đảm quyền lợi cho cán bộ, công chức, viên chức và người lao động.