Công đoàn phường: Điểm tựa mới của người lao động trong thời kỳ chuyển đổi

Một mô hình mới trong hệ thống chính trị cơ sở

Mới đây, Liên đoàn Lao động TP Hà Nội đã công bố thành lập 84 Công đoàn xã, phường trên địa bàn Thủ đô. Đây là dấu mốc quan trọng, mở ra chặng đường mới cho hoạt động Công đoàn Thủ đô trong bối cảnh hội nhập và đổi mới.

Với 241 công đoàn cơ sở với gần 17.122 đoàn viên trực thuộc, Công đoàn phường Hoàn Kiếm được thành lập với nhiệm vụ tập hợp, quản lý các công đoàn cơ sở trên địa bàn, từ trường học, bệnh viện đến các doanh nghiệp, hộ sản xuất kinh doanh.

Ông Đinh Sỹ Đạt - Chủ tịch Công đoàn phường Hoàn Kiếm khai mạc hội nghị. Ảnh: P.Mai.

Nói cách khác, Công đoàn phường không chỉ là “cầu nối” giữa người lao động và chính quyền địa phương, mà còn là thử nghiệm đầu tiên về mô hình quản lý công đoàn gắn với không gian đô thị, nơi người lao động không chỉ làm việc trong các doanh nghiệp nhà nước mà còn phân tán ở hàng trăm cơ sở nhỏ, linh hoạt, phi chính thức.

Ông Đinh Sỹ Đạt - Chủ tịch Công đoàn phường Hoàn Kiếm khẳng định: Đại hội lần thứ I của Công đoàn phường Hoàn Kiếm chính là bước khởi động cho một cấu trúc đại diện mới của giai cấp công nhân trong thời kỳ đô thị hóa sâu rộng.

Từ “kỷ cương hành chính” đến “giỏi việc nước, đảm việc nhà”

Công đoàn phường Hoàn Kiếm hướng đến ba trụ cột chính trong nhiệm kỳ đầu tiên gồm: kỷ cương hành chính, bảo vệ quyền lợi và đổi mới phương thức hoạt động.

Đại diện Công đoàn Trường Tiểu học Trần Nhật Duật cho biết, công tác tuyên truyền, giáo dục kỷ luật, kỷ cương hành chính được lồng ghép với phong trào “Giỏi việc nước – Đảm việc nhà” của nữ công nhân viên chức lao động. Từ việc ứng dụng công nghệ thông tin trong tuyên truyền, tổ chức tọa đàm, chia sẻ kinh nghiệm, đến việc sử dụng mạng xã hội nội bộ để lan tỏa gương người tốt, cách làm này thể hiện một sự chuyển mình từ công đoàn hành chính sang công đoàn tương tác số, gần gũi và năng động hơn.

Đặc biệt, phong trào nữ công không còn dừng lại ở những hoạt động bề nổi, mà gắn trực tiếp với yêu cầu nghề nghiệp, kỹ năng sống, tinh thần phục vụ cộng đồng. Đây là hướng đi thể hiện tinh thần “chăm lo người lao động từ trong công việc đến đời sống”, yếu tố nền tảng tạo nên sức bền của tổ chức Công đoàn.

Toàn cảnh đại hội. Ảnh: P.Mai.

Chỗ dựa tin cậy của người lao động

Một trong những thách thức lớn của Công đoàn phường là làm sao đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động trong khu vực doanh nghiệp tư nhân, vốn chiếm tỷ lệ lớn tại Hoàn Kiếm.

Đại diện Công đoàn Công ty Cổ phần Đồng Xuân chỉ ra thực tế này bằng những con số và trải nghiệm cụ thể. Giữa bối cảnh kinh tế khó khăn, công đoàn cơ sở đã phối hợp với người sử dụng lao động tổ chức tuyên truyền pháp luật, thương lượng tập thể, xây dựng văn hóa doanh nghiệp, phát động phong trào thi đua. Mục tiêu không chỉ là bảo vệ người lao động, mà còn xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định, tiến bộ – điều kiện sống còn của cả hai phía trong nền kinh tế thị trường.

Điều đáng chú ý là, khi công đoàn được nhìn nhận như “đối tác đồng hành” thay vì “bên đối lập”, năng lượng tích cực sẽ lan tỏa trong doanh nghiệp. Văn hóa doanh nghiệp và tinh thần đoàn kết được coi như “sợi dây văn hóa” gắn kết chủ – thợ. Đây chính là hình ảnh một tổ chức công đoàn biết thích ứng và chia sẻ trách nhiệm, chứ không chỉ là nơi gửi gắm khiếu nại hay đề xuất phúc lợi.

Từ tổ chức hành chính đến tổ chức số hóa

Bà Trương Thị Thanh Nhàn, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Hoàn Kiếm thẳng thắn nhìn nhận: mô hình công đoàn phường là mới, chưa có tiền lệ, nên không tránh khỏi những lúng túng ban đầu. Bên cạnh đó, tình trạng doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh nợ đọng, trốn đóng bảo hiểm vẫn còn diễn ra, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người lao động.

Bà Trương Thị Thanh Nhàn, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Hoàn Kiếm phát biểu chỉ đạo hội nghị. Ảnh: P.Mai.

Tuy nhiên, cũng từ đây, tổ chức công đoàn có cơ hội tái định nghĩa vai trò của mình trong thời đại số. Chỉ đạo của lãnh đạo phường đặt ra yêu cầu “100% cán bộ công đoàn vận dụng thành thạo trí tuệ nhân tạo, ChatGPT vào công việc, 100% tài liệu họp được số hóa, hướng tới các cuộc họp không giấy tờ”.

Đây không chỉ là khẩu hiệu hiện đại hóa, mà là lời tuyên bố cho một mô hình công đoàn thông minh, minh bạch và hiệu quả, nơi người cán bộ công đoàn không chỉ nắm luật mà còn biết sử dụng công nghệ để bảo vệ quyền lợi đoàn viên nhanh chóng, chính xác hơn.

Tuy vậy, điều quan trọng hơn cả vẫn là tính hành động. Các chỉ tiêu ấy chỉ có ý nghĩa khi công đoàn thật sự đi sâu vào đời sống người lao động: từ việc thương lượng tăng lương, giám sát an toàn lao động, đến việc tổ chức hoạt động phúc lợi và hỗ trợ đoàn viên khó khăn. Một công đoàn mạnh không nằm ở báo cáo hay chương trình, mà ở niềm tin của người lao động khi họ biết “ở đây, quyền lợi của mình được bảo vệ”.