Doanh nghiệp khát nhân lực, người lao động vẫn khó tìm việc

Nghịch lý “thừa người - thiếu việc, thiếu người - thừa việc” tiếp tục hiện hữu, phản ánh rõ khoảng cách giữa nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp với năng lực và kỳ vọng của người lao động.

Lao động trung niên loay hoay tìm chỗ đứng

Tại chương trình “Mùa xuân kết nối việc làm” được tổ chức gần đây, không khí nhộn nhịp của các gian hàng tuyển dụng không đủ để xóa đi nỗi trăn trở của nhiều lao động trung niên. Họ đến với hy vọng tìm được cơ hội mới, nhưng cũng mang theo không ít nỗi lo về độ tuổi, khả năng thích ứng và sự cạnh tranh ngày càng gay gắt trên thị trường lao động.

Anh Bùi Duy Chinh (38 tuổi) là một trong số đó. Sau hơn 10 tháng nghỉ việc tại một công ty kinh doanh thiết bị điện, anh vẫn chưa tìm được công việc phù hợp. Với hơn 10 năm kinh nghiệm ở vị trí quản lý kinh doanh, anh từng tin rằng mình có lợi thế khi quay lại thị trường lao động. Nhưng thực tế lại không như kỳ vọng.

“Không ít nơi đăng tuyển yêu cầu lao động dưới 35 tuổi. Dù có kinh nghiệm nhưng khi quá tuổi họ ưu tiên thì cơ hội gần như khép lại”, anh Chinh chia sẻ. Những lần phỏng vấn liên tiếp không thành khiến anh dần nhận ra rằng, với lao động trung niên, kinh nghiệm đôi khi không còn là “tấm vé” đảm bảo.

Theo anh Chinh, nhiều doanh nghiệp hiện nay có xu hướng tuyển lao động trẻ để dễ đào tạo, linh hoạt trong công việc và tiết giảm chi phí tiền lương. Điều này khiến không ít lao động trung niên rơi vào thế khó, nhất là khi họ đã gắn bó lâu dài với một ngành nghề và chưa kịp thích nghi với những yêu cầu mới.

Người lao động tại thành phố Huế tìm đến chương trình “Mùa Xuân kết nối việc làm” để tìm kiếm việc làm phù hợp. Ảnh: ĐVCC.

Trái với sự dè dặt của lao động lớn tuổi, nhóm lao động trẻ lại có tâm thế cởi mở hơn. Họ sẵn sàng thử sức ở nhiều môi trường làm việc khác nhau, coi việc thay đổi công việc là cơ hội để tích lũy kinh nghiệm.

Chị Nguyễn Thanh Tú, từng làm việc tại một cửa hàng thời trang, hiện đang làm thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp cho biết, mong muốn tìm một công việc mới với mức thu nhập khoảng 8 - 10 triệu đồng/tháng. “Công việc cũ không còn phù hợp nên tôi nghỉ để tìm hướng đi khác. Tôi muốn tìm nơi có môi trường ổn định hơn và thu nhập tốt hơn”, chị Tú nói.

Sự chủ động này cũng phản ánh một xu hướng mới trên thị trường lao động là “tự thất nghiệp”, khi người lao động tạm thời rời khỏi công việc để tìm kiếm cơ hội tốt hơn hoặc chuyển hướng nghề nghiệp.

Tuy nhiên, không phải ai cũng dễ dàng tìm được công việc như mong muốn. Khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thực tế vẫn là rào cản lớn. Không ít sinh viên tốt nghiệp đại học nhưng thiếu kỹ năng thực hành, trong khi doanh nghiệp lại cần lao động có thể bắt tay vào làm việc ngay.

Lệch pha cung – cầu và bài toán cần lời giải

Theo thống kê tại TP. Huế, lực lượng lao động hiện có hơn 650.000 người. Mỗi năm, khoảng 10.000 lao động mới gia nhập thị trường, bao gồm học sinh, sinh viên tốt nghiệp, bộ đội xuất ngũ và những người mất việc. Đây là nguồn cung không nhỏ, nhưng thực tế lại cho thấy nhiều doanh nghiệp vẫn “khát” nhân lực.

Đại diện một số doanh nghiệp cho biết, họ sẵn sàng tuyển cả lao động chưa có tay nghề và tổ chức đào tạo lại từ đầu. Thế nhưng, việc tuyển đủ nhân sự vẫn gặp nhiều khó khăn. Nguyên nhân không chỉ nằm ở số lượng mà còn ở chất lượng và sự phù hợp của người lao động với yêu cầu công việc.

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, Việt Nam hiện có khoảng 1,06 triệu người trong độ tuổi lao động đang thất nghiệp. Con số này cho thấy nguồn lao động không hề thiếu. Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, nhiều doanh nghiệp tại các khu công nghiệp và đô thị lớn vẫn liên tục đăng tuyển mà không tìm được người.

Sự “lệch pha” giữa cung và cầu lao động ngày càng rõ nét. Trong khi một bộ phận người lao động mong muốn công việc nhẹ nhàng, thu nhập cao thì các doanh nghiệp sản xuất lại cần lao động ổn định, chấp nhận làm việc theo dây chuyền và có tay nghề. Khoảng cách này khiến hai bên khó tìm được “điểm chung”.

Theo thống kê tại TP. Huế, mỗi năm, khoảng 10.000 lao động mới gia nhập thị trường, bao gồm học sinh, sinh viên tốt nghiệp, bộ đội xuất ngũ và những người mất việc. Ảnh: ĐVCC.

Ông Trần Văn Anh - Giám đốc Công ty TNHH Hùng Phát nhận định: “Nếu không sớm thu hẹp khoảng cách này thì tình trạng doanh nghiệp thiếu lao động, người lao động khó tìm việc phù hợp sẽ còn kéo dài”.

Theo các chuyên gia, để giải quyết bài toán này cần sự vào cuộc đồng bộ của nhiều bên. Trước hết, công tác hướng nghiệp cần được đẩy mạnh ngay từ bậc phổ thông, giúp học sinh sớm định hình con đường nghề nghiệp phù hợp. Bên cạnh đó, hệ thống đào tạo nghề cần được nâng cao chất lượng, chú trọng kỹ năng thực hành để đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp.

Một yếu tố quan trọng khác là sự gắn kết giữa nhà trường và doanh nghiệp. Khi chương trình đào tạo được xây dựng sát với nhu cầu thực tế, người học sẽ có cơ hội tiếp cận công việc sớm hơn, giảm bớt khoảng cách khi gia nhập thị trường lao động.

Về phía người lao động, việc chủ động nâng cao tay nghề, thay đổi tư duy và sẵn sàng thích ứng với môi trường làm việc mới là điều cần thiết. Trong bối cảnh thị trường lao động đang chuyển đổi mạnh mẽ, sự linh hoạt và tinh thần học hỏi sẽ là “chìa khóa” giúp họ tìm được cơ hội phù hợp.

Có thể thấy rằng, nghịch lý doanh nghiệp thiếu lao động trong khi nhiều người vẫn thất nghiệp cho thấy thị trường lao động đang ở giai đoạn chuyển mình. Để cung - cầu thực sự gặp nhau, không chỉ cần nỗ lực từ doanh nghiệp và người lao động, mà còn cần những chính sách hỗ trợ hiệu quả, kịp thời từ cơ quan quản lý. Khi những “điểm nghẽn” dần được tháo gỡ, thị trường lao động sẽ vận hành thông suốt hơn, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững.