Người lao động vừa làm công ty, vừa kinh doanh thì đóng BHXH thế nào?

Theo Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, chủ hộ kinh doanh không còn chỉ thuộc diện tham gia BHXH tự nguyện như trước, mà trở thành đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Cụ thể, khoản 2 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP quy định: chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh, nộp thuế theo phương pháp kê khai phải tham gia BHXH bắt buộc từ ngày 1.7.2025.

Tuy nhiên, pháp luật cũng đã dự liệu trường hợp một người cùng lúc thuộc nhiều diện tham gia BHXH, nhằm tránh việc người lao động phải đóng trùng, đóng chồng chéo.

Theo quy định hiện hành, nếu người lao động vừa ký hợp đồng lao động tại doanh nghiệp, vừa là chủ hộ kinh doanh, thì chỉ tham gia BHXH bắt buộc theo danh nghĩa người lao động tại công ty.

Nói cách khác, người lao động không phải đóng BHXH thêm với tư cách chủ hộ kinh doanh, dù hộ kinh doanh vẫn đang hoạt động hợp pháp. Quy định này được nêu rõ tại điểm a khoản 2 và điểm a khoản 3 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP.

Ví dụ, anh A đang làm nhân viên chính thức tại Công ty X và tham gia BHXH bắt buộc thông qua công ty. Đồng thời, anh A cũng là chủ một hộ kinh doanh đã đăng ký. Trong trường hợp này, anh A chỉ đóng BHXH thông qua Công ty X theo hợp đồng lao động, không phải đóng thêm BHXH với tư cách chủ hộ kinh doanh.

Hiện nay, không ít người lao động vừa làm việc theo hợp đồng tại doanh nghiệp, vừa đứng tên chủ hộ kinh doanh để tăng thêm thu nhập. Ảnh minh họa.

Trường hợp người lao động đã tham gia BHXH bắt buộc với tư cách chủ hộ kinh doanh, sau đó mới ký hợp đồng lao động tại doanh nghiệp, thì kể từ thời điểm phát sinh quan hệ lao động, việc tham gia BHXH sẽ chuyển sang thực hiện theo diện người lao động tại công ty.

Đối với trường hợp chỉ là chủ hộ kinh doanh, không ký hợp đồng lao động với doanh nghiệp nào, thì từ ngày 1.7.2025, người này bắt buộc phải tham gia BHXH theo diện chủ hộ kinh doanh.

Ví dụ, chị B là chủ hộ kinh doanh đã đăng ký, nộp thuế theo phương pháp kê khai và không làm việc theo hợp đồng lao động tại bất kỳ công ty nào. Khi đó, chị B phải tham gia BHXH bắt buộc với tư cách chủ hộ kinh doanh, theo đúng quy định của Luật BHXH 2024.

Theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, việc mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc nhằm bảo đảm an sinh lâu dài, giúp người lao động dù làm công hay tự kinh doanh đều có cơ hội tiếp cận các chế độ hưu trí, ốm đau, thai sản và tử tuất một cách bền vững.