Mô hình “Tổ tuyên truyền tự quản - Nơi làm việc không khói thuốc”: giải pháp từ cơ sở

Doanh nghiệp FDI với trách nhiệm xã hội

Trong cuộc chiến chống lại thuốc lá - “kẻ giết người thầm lặng” gây ra hàng loạt căn bệnh hiểm nghèo - các giải pháp hành chính, pháp luật hay truyền thông đại chúng đều quan trọng. Nhưng thực tế cho thấy, những mô hình được triển khai ngay từ cơ sở, dựa vào sự tự giác và gắn kết cộng đồng, mới tạo ra sức lan tỏa bền vững.

Daesang Việt Nam là công ty con của Tập đoàn Daesang (Hàn Quốc), có mặt tại Việt Nam qua nhiều thập kỷ, chuyên phân phối các sản phẩm thực phẩm quen thuộc với người tiêu dùng như Miwon, O'Food, Chungjungone. Không chỉ tạo công ăn việc làm, sử dụng nguồn nguyên liệu trong nước, hỗ trợ nông sản Việt, doanh nghiệp này còn chú trọng xây dựng môi trường làm việc an toàn, văn minh.

Trụ sở Công ty TNHH Daesang Việt Nam xây dựng môi trường không khói thuốc. Ảnh: LĐCĐ

Bà Nguyễn Thị Bích Nga - cán bộ công đoàn của công ty - cho biết: trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá tại cơ sở, công đoàn đã khởi xướng mô hình “Tổ tuyên truyền tự quản - Nơi làm việc không khói thuốc”. Mô hình được xây dựng trên nguyên tắc phát huy vai trò tự giác, gắn kết cộng đồng và tinh thần trách nhiệm của từng cán bộ, công nhân viên.

Theo đó, mỗi phòng ban thành lập một tổ tự quản gồm 3 - 5 thành viên nòng cốt, uy tín và am hiểu về tác hại của thuốc lá. Họ đảm nhiệm vai trò “hạt nhân tuyên truyền”: thường xuyên nhắc nhở, theo dõi, trò chuyện với đồng nghiệp; tổ chức buổi sinh hoạt chuyên đề; chia sẻ tài liệu, video ngắn; thậm chí sử dụng mạng xã hội nội bộ để lan tỏa thông điệp “nói không với thuốc lá”.

Song song, công ty bố trí bảng “Cấm hút thuốc” tại nơi dễ quan sát, thiết lập góc truyền thông trực quan, phát động phong trào ký cam kết không hút thuốc. Đặc biệt, tiêu chí “không khói thuốc” được đưa vào nội dung đánh giá thi đua cuối năm - một cách làm vừa tăng tính ràng buộc, vừa khích lệ tập thể.

Công nhân tham gia mô hình Tổ tự quản không khói thuốc. Ảnh: AI

Những biện pháp mềm dẻo này đã tạo ra chuyển biến rõ rệt: số người hút thuốc tại công ty giảm đáng kể, môi trường làm việc trong lành hơn, tình đoàn kết nội bộ được củng cố.

Quy trình 6 bước - khung chính sách từ Trung ương

Mô hình ở Daesang không phải xuất phát từ ngẫu hứng, mà nằm trong định hướng chung của Quỹ Phòng, chống tác hại thuốc lá. Theo Quỹ, để xây dựng nơi làm việc không khói thuốc, các đơn vị cần thực hiện 6 bước cơ bản.

Thứ nhất, thành lập Ban Chỉ đạo, gồm đại diện cấp ủy, công đoàn, đoàn thanh niên, hội phụ nữ… Ban chỉ đạo có nhiệm vụ xây dựng nội quy, kế hoạch, phân công trách nhiệm cho từng thành viên.

Thứ hai, khảo sát thực trạng sử dụng thuốc lá. Đây là căn cứ quan trọng để nắm bắt tình hình: cán bộ, nhân viên hút thuốc ở mức nào, thái độ ra sao, khách đến cơ quan có hút thuốc không, hệ thống biển báo cấm đã có hay chưa…

Thứ ba, xây dựng nội quy và kế hoạch thực hiện, căn cứ vào Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, các văn bản hướng dẫn và kết quả khảo sát. Chỉ khi gắn với thực tế, quy định mới phát huy hiệu quả.

Thứ tư, phổ biến nội quy rộng rãi qua cuộc họp, văn bản, thông báo công khai ở khu vực đông người. Đây là bước can thiệp đầu tiên để nâng cao sự đồng thuận.

Thứ năm, tổ chức hoạt động hỗ trợ như lễ phát động, tập huấn, buổi nói chuyện chuyên đề, cuộc thi tìm hiểu… Những hoạt động này khiến thông tin không còn khô khan, mà đi vào đời sống một cách sinh động.

Thứ sáu, giám sát và đánh giá: theo dõi việc thực hiện, điều chỉnh quy định, khen thưởng tập thể, cá nhân điển hình và xử lý các trường hợp cố tình vi phạm.

Rõ ràng, mô hình tổ tự quản tại Daesang chính là cách cụ thể hóa sáng tạo, đưa khung chính sách 6 bước đi vào thực tế, với sự tham gia chủ động của người lao động.

Điểm đáng chú ý nhất của mô hình này là không dựa trên áp đặt hành chính, mà dựa trên sức mạnh cộng đồng. Khi đồng nghiệp nhắc nhở nhau, khi mỗi người cùng ký cam kết và cùng giám sát, việc bỏ thuốc không còn là “yêu cầu từ trên” mà trở thành chuẩn mực tập thể.

Ở đây, công đoàn cơ sở giữ vai trò then chốt. Với vị trí gần gũi người lao động, công đoàn lựa chọn được những hạt nhân tích cực, uy tín để làm thành viên tổ tự quản. Họ không phải “người kiểm tra”, mà là người đồng hành, bạn bè, đồng nghiệp, giúp việc bỏ thuốc trở nên nhẹ nhàng và bền vững hơn.

Bên cạnh đó, việc gắn tiêu chí “không khói thuốc” với thi đua khen thưởng cuối năm cũng là một “đòn bẩy chính sách mềm” rất đáng chú ý. Đây chính là cách biến ý thức thành hành động, biến quy định thành động lực.

Góp phần vào mục tiêu quốc gia

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, hút thuốc lá và hút thuốc thụ động là nguyên nhân khiến hàng triệu người tử vong mỗi năm. Ở Việt Nam, gánh nặng bệnh tật do thuốc lá vẫn rất lớn. Vì vậy, những mô hình như ở Daesang không chỉ mang ý nghĩa với riêng doanh nghiệp, mà còn góp phần thực hiện Chiến lược quốc gia về phòng, chống tác hại của thuốc lá đến năm 2030.

Mục tiêu của chiến lược này là xây dựng môi trường học tập, làm việc, sinh hoạt không khói thuốc; giảm tỷ lệ hút thuốc ở nam giới xuống còn 39% và ở nữ giới dưới 1,4%. Để đạt được, bên cạnh luật pháp, truyền thông, thì các mô hình cơ sở chính là “mắt xích” quyết định.

Từ thực tiễn Công ty Daesang Việt Nam có thể rút ra một thông điệp: mọi sự thay đổi lớn đều bắt đầu từ hành động nhỏ và gần gũi nhất. Chỉ cần một nhóm nhỏ 3 - 5 người nòng cốt, nhưng khi làm việc kiên trì, gắn bó với đồng nghiệp, đã có thể thay đổi hành vi của cả tập thể hàng trăm con người.

Đó không chỉ là câu chuyện của một công ty FDI, mà còn là gợi ý cho nhiều cơ quan, đơn vị khác: muốn xây dựng môi trường không khói thuốc, hãy bắt đầu bằng cơ chế tự quản - tự giác, gắn với lợi ích và trách nhiệm của chính người lao động.

Mô hình “Tổ tuyên truyền tự quản - Nơi làm việc không khói thuốc” tại Daesang Việt Nam là minh chứng cho sự kết hợp hài hòa giữa khung chính sách của Nhà nước và sáng kiến của cơ sở. Nó cho thấy, khi ý thức cá nhân được khơi dậy, khi tập thể trở thành điểm tựa, thì mục tiêu “nơi làm việc không khói thuốc” không còn xa vời, mà trở thành hiện thực ngay trong từng nhà máy, văn phòng.