Nghị quyết 57: Cởi trói pháp lý, mở đường sáng tạo

Tại Hội nghị toàn quốc về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Tổng Bí thư Tô Lâm đã đưa ra một tuyên ngôn mạnh mẽ: "Càng sớm càng tốt, phải sửa đổi hoặc ban hành mới các quy định pháp luật, tháo gỡ điểm nghẽn để giải phóng tối đa sức sáng tạo".

Pháp luật trong tư duy mới không chỉ là hệ thống kiểm soát, mà là chất xúc tác cho năng lực sáng tạo xã hội.

Đây không chỉ là mệnh lệnh đối với cơ quan lập pháp và hành pháp, mà còn là tín hiệu hồi sinh đối với hàng triệu người lao động, công nhân và tổ chức công đoàn trên khắp cả nước.

“Cuộc cách mạng” đổi mới pháp luật bắt đầu từ lòng tin

Hàng triệu công nhân Việt Nam đang làm việc miệt mài trong các nhà máy, khu công nghiệp, xưởng cơ khí nhưng lại bị “trói buộc” bởi một thực tế họ có ý tưởng, có trải nghiệm thực tiễn, có giải pháp sáng tạo, nhưng không có cơ chế để trình bày, phát triển và hiện thực hóa. Mọi sáng kiến, nếu vượt ra khỏi “quy trình chuẩn”, thường bị đánh giá là mạo hiểm, thậm chí bị… bác bỏ không cần xem xét.

Một người công nhân muốn thay đổi sơ đồ dây chuyền để tiết kiệm năng lượng, nhưng “không ai dám ký”. Một cán bộ tổ công đoàn đề xuất thí điểm quy trình đào tạo kép giữa doanh nghiệp và trường nghề, nhưng không có ngân sách vì “luật chưa quy định”. Những câu chuyện như vậy diễn ra hàng ngày và lặng lẽ “giết chết” sự sáng tạo, khiến người lao động ngày càng thụ động và cam chịu.

Phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm đã chạm đúng vào nỗi đau âm thầm ấy. Khi ông nói: “Luật nào cần sửa thì sửa luôn, quy định nào không còn phù hợp thì bỏ luôn”, đó không chỉ là lời thúc giục các nhà lập pháp, mà là lời hứa với người lao động rằng luật pháp sẽ không còn là “vòng kim cô”, mà sẽ trở thành cây đuốc soi đường cho đổi mới từ công xưởng tới nghị trường.

Công nhân Việt Nam không thiếu sáng tạo. Họ chính là những người đầu tiên nhìn thấy lãng phí, bất hợp lý trong sản xuất. Nhưng họ thiếu một hành lang pháp lý đủ an toàn để sáng tạo không bị biến thành “sai phạm”, để cải tiến không bị đánh giá là “tự ý thay đổi quy trình”.

Trong thực tiễn sản xuất, kinh doanh, ở ngay các khu công nghiệp, tổ công đoàn, xưởng máy, hàng nghìn ý tưởng cải tiến nhỏ đã và đang nảy nở mỗi ngày.

Tổ chức Công đoàn, lực lượng sát cánh bên người lao động cũng thường xuyên rơi vào thế bị động. Nhìn thấy bất cập, muốn thay đổi nhưng nếu không có luật hỗ trợ, không có quyền phân bổ kinh phí, không có vai trò chính danh trong việc quyết định sáng kiến, thì tất cả chỉ dừng ở những bản kiến nghị dài và vô vọng.

Tổng Bí thư đã khẳng định: “Khuyến khích người dám nghĩ, dám làm trước hết bằng chính quy định pháp luật”. Điều đó có nghĩa, nếu luật pháp được cải cách theo hướng rõ ràng, minh bạch, trao quyền và trách nhiệm thì Công đoàn sẽ có thể trở thành “vườn ươm đổi mới cơ sở”. Một mô hình “liên kết 3 nhà”: Nhà nước – Công đoàn – Công nhân hoàn toàn khả thi, nếu được luật pháp bảo vệ, tiếp sức.

Pháp luật không còn phù hợp sẽ trở thành “xiềng xích”. Khi Tổng Bí thư nhấn mạnh: “Một nội dung chỉ nên quy định ở 1 luật, đồng bộ, tinh thần thông thoáng”. Tổng Bí thư đang nói về một cuộc đại tu không chỉ về kỹ thuật lập pháp, mà còn về tư duy thể chế. Đặc biệt, khi đề cập đến việc sửa đổi đồng bộ các đạo luật như Luật Công nghệ thông tin, Luật Khoa học và Công nghệ, Luật Ngân sách nhà nước, Luật Viên chức, Luật Quản lý tài sản công…

Tổng Bí thư đang chỉ rõ, để giải phóng sáng tạo, không thể chỉ "nói suông" mà phải hành động ở từng điều khoản, từng cơ chế vận hành. Bởi, chính ở các đạo luật ấy hiện đang tồn tại hàng loạt “nút thắt” khiến cán bộ, công chức, doanh nghiệp và người lao động không dám làm gì khác ngoài những gì “được phép”.

Nếu một công nhân được pháp luật bảo vệ quyền sáng tạo, nghĩa là được trình bày ý tưởng, được thử nghiệm, được hỗ trợ ngân sách như qua quỹ đổi mới sáng tạo của công đoàn chẳng hạn, và được ghi nhận bằng danh hiệu hay lợi ích kinh tế thì đó sẽ là một “cuộc cách mạng âm thầm” trong lòng tầng lớp lao động.

Pháp luật khai phóng tạo sức bật mới cho người lao động

Một trong những điểm đặc biệt trong thông điệp của Tổng Bí thư là yêu cầu “tạo không gian cho người quản lý được quyền quyết định và chịu trách nhiệm”. Điều này vô cùng quan trọng với các cán bộ công đoàn, giám đốc nhà máy, trưởng xưởng… những người hàng ngày trực tiếp tiếp nhận, đánh giá và triển khai các sáng kiến từ cơ sở.

Nếu như các luật được sửa đổi theo đúng định hướng của Tổng Bí thư, đó là tinh gọn, rõ ràng, thông thoáng thì mỗi công nhân cũng có thể là người đổi mới.

Họ thường bị “ám ảnh” bởi trách nhiệm hành chính, nếu có sự cố thì người phê duyệt bị quy trách nhiệm đầu tiên, còn nếu thành công thì sáng kiến lại được đưa lên như “phong trào” chung. Vì thế, không ai dám đứng ra ký duyệt thí điểm, không ai dám cho phép triển khai những cải tiến “chưa có tiền lệ”.

Khi Tổng Bí thư nhấn mạnh việc sửa luật để “trao quyền và đồng thời là trách nhiệm”, đó là một hành lang pháp lý đầy nhân văn và thực tế. Người cán bộ sẽ không còn phải làm việc trong nỗi lo “sai luật” mà được làm trong khung pháp lý rõ ràng, được luật pháp bảo vệ nếu hành động vì đổi mới và lợi ích chung.

Cải cách pháp lý là hành trình dài và không dễ dàng. Nhưng việc Tổng Bí thư đặt ra thời hạn “trong năm 2025, càng sớm càng tốt” cho thấy đây không còn là khuyến nghị, mà là mệnh lệnh chính trị. Nó khơi dậy niềm hy vọng sâu sắc nơi người lao động, rằng không chỉ lãnh đạo cấp cao nhìn thấy họ, mà còn hành động để tháo gỡ cho họ.

Công đoàn sẽ không chỉ bảo vệ quyền lợi, mà trở thành tổ chức của trí tuệ, nơi “ý tưởng nhỏ” có thể thành “thay đổi lớn”.

Nếu lời của Tổng Bí thư trở thành hành động cụ thể bằng việc sửa luật, ban hành chính sách, thiết lập cơ chế bảo vệ đổi mới thì người công nhân sẽ được “bước ra khỏi vùng bóng tối”, nơi họ từng bị “bó buộc” bởi luật lệ lỗi thời. Họ sẽ được công nhận là “chủ thể sáng tạo” và công đoàn sẽ trở thành “bà đỡ” cho các phát minh đời thường nhưng có giá trị thiết thực.

Thông điệp mạnh mẽ của Tổng Bí thư Tô Lâm không chỉ là một lời kêu gọi sửa luật, mà là lời hiệu triệu cả hệ thống chính trị bước vào một thời kỳ đổi mới toàn diện, bắt đầu từ thể chế. Trong kỷ nguyên số, nơi tri thức và đổi mới là tài sản quý giá nhất, nếu pháp luật không được cải cách kịp thời, chúng ta sẽ tiếp tục bỏ lỡ những “cơ hội vàng”.

Nhưng nếu luật pháp được thiết kế để khuyến khích dấn thân, bảo vệ sự khác biệt và trao quyền cho sáng tạo thì người công nhân, người lao động, người cán bộ công đoàn sẽ không còn là “người đứng sau đổi mới”, mà chính là những người “vẽ nên tương lai” của đất nước.

Đó chính là sự khai phóng pháp lý, sự đổi mới từ gốc rễ để Việt Nam không chỉ tiến về phía trước, mà tiến một cách vững vàng bằng đôi chân của chính những người lao động, lực lượng đông đảo và kiên cường nhất trong mọi cuộc cách mạng.

Nghị quyết 57: Người lao động có cơ hội “thăng hoa” cùng thời đại số Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị được Tổng Bí thư Tô Lâm ví như một “Khoán 10” trong lĩnh vực khoa học, công nghệ ...

Nghị quyết 57: “Cánh cửa vàng” mở ra kỷ nguyên mới cho công nhân Việt Nam Việc Chính phủ được đề nghị phân bổ tối thiểu 3% ngân sách nhà nước cho khoa học – công nghệ và nâng dần lên ...

“Gieo hạt” tri thức, “gặt mùa” đổi thay Từ ruộng đồng đến nhà máy, từ làng quê đến khu công nghiệp, hàng triệu công nhân và người lao động Việt Nam đang từng ...