3 trường hợp được hoàn trả tiền đã đóng bảo hiểm y tế năm 2025

Bảo hiểm xã hội Việt Nam cho biết, tại điều 20 Văn bản hợp nhất số 2525 ngày 15/8/2023 của cơ quan này quy định về 3 trường hợp những người tham gia Bảo hiểm y tế sẽ được hoàn tiền. Cụ thể như sau:

Trường hợp 1: Người tham gia được cấp thẻ Bảo hiểm y tế theo nhóm đối tượng mới, nay báo giảm giá trị sử dụng thẻ đã cấp trước đó

Điều kiện để được hoàn trả tiền Bảo hiểm y tế là người dân sau đó được cấp thẻ Bảo hiểm y tế theo một nhóm đối tượng khác.

Ví dụ: Khi người thuộc hộ gia đình tham gia Bảo hiểm y tế hộ gia đình, sau đó được nhận vào làm tại một công ty và được cấp thẻ Bảo hiểm y tế do công ty đóng. Trong trường hợp này, thẻ Bảo hiểm y tế hộ gia đình đã đóng trước đó sẽ bị giảm giá trị sử dụng (do thẻ Bảo hiểm y tế theo đối tượng mới có thứ tự ưu tiên cao hơn). Lúc này, người dân được hoàn lại số tiền đã đóng cho thời gian chưa sử dụng.

Trường hợp 2: Được ngân sách Nhà nước điều chỉnh tăng hỗ trợ mức đóng Bảo hiểm y tế

Trường hợp được hoàn tiền Bảo hiểm y tế khi chính sách thay đổi và một nhóm đối tượng nào đó được hưởng mức hỗ trợ đóng Bảo hiểm y tế cao hơn so với trước đây.

Trường hợp 3: Người tham gia bị chết trước khi thẻ Bảo hiểm y tế có giá trị sử dụng

Trong trường hợp người mua thẻ Bảo hiểm y tế nhưng qua đời trước khi thẻ có hiệu lực, gia đình người đã mất sẽ được hoàn lại toàn bộ số tiền đã đóng cho thẻ Bảo hiểm y tế chưa sử dụng.

Nguyên tắc tính toán số tiền hoàn trả Bảo hiểm y tế

Đối với 3 trường hợp trên, số tiền hoàn trả tính theo mức đóng Bảo hiểm y tế và thời gian đã đóng tiền nhưng chưa sử dụng thẻ. Cụ thể:

- Trường hợp 1: Thời gian chưa sử dụng thẻ tính từ thời điểm thẻ Bảo hiểm y tế theo nhóm đối tượng mới có hiệu lực.

- Trường hợp 2: Thời gian chưa sử dụng thẻ tính từ thời điểm quyết định điều chỉnh tăng mức hỗ trợ có hiệu lực.

- Trường hợp 3: Thời gian chưa sử dụng thẻ tính từ thời điểm thẻ Bảo hiểm y tế bắt đầu có giá trị sử dụng.

Theo Khoản 2 Điều 13 Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi năm 2014, trường hợp một người đồng thời thuộc nhiều đối tượng tham gia Bảo hiểm y tế khác nhau thì đóng Bảo hiểm y tế theo đối tượng đầu tiên mà người đó được xác định theo thứ tự.

Điều 12 Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi năm 2014 quy định thứ tự đối tượng tham gia Bảo hiểm y tế như sau:

1. Nhóm do người lao động và người sử dụng lao động đóng.

2. Nhóm do tổ chức Bảo hiểm xã hội đóng.

3. Nhóm do ngân sách Nhà nước đóng.

4. Nhóm được ngân sách Nhà nước hỗ trợ mức đóng.

5. Nhóm tham gia Bảo hiểm y tế theo hộ gia đình.

Trong thực tế, mặc dù chỉ có 3 trường hợp rõ ràng được hoàn trả tiền đóng bảo hiểm y tế theo quy định hiện hành, nhưng nhiều người dân vẫn còn thắc mắc, chưa hiểu rõ quyền lợi của mình, đặc biệt khi có sự thay đổi trong chế độ, đối tượng tham gia hoặc biến cố cá nhân. Việc tuyên truyền và hướng dẫn chi tiết là hết sức cần thiết để tránh trường hợp người lao động bị thiệt thòi vì thiếu hiểu biết.

Để bảo vệ quyền lợi của người dân, Bảo hiểm xã hội Việt Nam quy định nguyên tắc tính toán khoản hoàn trả dựa trên số tiền đã đóng và khoảng thời gian mà thẻ chưa được sử dụng. Trong mỗi trường hợp, cần xác định đúng mốc thời gian (ngày thẻ mới có hiệu lực, ngày điều chỉnh hỗ trợ, ngày bắt đầu hiệu lực thẻ) để tính phần chưa sử dụng, tránh tính toán sai dẫn đến hoàn trả thấp hơn thực tế.

Trên phương diện quản lý, công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát cũng nên được tăng cường để phát hiện sai sót, trường hợp không đúng quy định, người dân khiếu nại kịp thời. Công đoàn, tổ chức xã hội có thể phối hợp với các cơ quan Bảo hiểm xã hội, chính quyền địa phương để tổ chức phiên tư vấn, nhiều nơi thực hiện điểm nóng tại các xã, khu dân cư để giải thích quyền lợi hoàn trả Bảo hiểm y tế.

Việc công khai danh sách những người được hoàn trả, cung cấp mẫu đơn, hướng dẫn cụ thể tại trụ sở UBND xã, phường hoặc qua các kênh truyền thông (cổng thông tin điện tử, mạng xã hội…) sẽ giúp người dân dễ tiếp cận hơn và giảm rủi ro bị bỏ sót.

Quy định về việc hoàn trả tiền đóng Bảo hiểm y tế trong các trường hợp cụ thể này thể hiện tính nhân văn và linh hoạt của chính sách, đảm bảo quyền lợi chính đáng cho người tham gia. Việc làm rõ các trường hợp và nguyên tắc hoàn trả không chỉ giúp người dân yên tâm hơn khi đóng Bảo hiểm y tế, tránh thiệt thòi khi có sự thay đổi về đối tượng tham gia hoặc chính sách hỗ trợ, mà còn góp phần củng cố lòng tin vào hệ thống an sinh xã hội, khuyến khích sự tham gia bền vững vào chính sách bảo hiểm y tế toàn dân.