Chờ cộng hưởng và đồng hành Mặt trận với các hội văn nghệ

Đây cũng là hướng kiến tạo thêm hoạt động nghề nghiệp để phát triển các hội; là hướng đi cần thúc đẩy nhằm nâng cao giá trị, tiế ng nói văn học nghệ thuật (VHNT) trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội.

1. Theo định hướng của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các hội trong khối Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam đang nghiên cứu thực hiện việc sáp nhập. Theo đó, dự kiến các hội sẽ về dưới mái nhà Mặt trận, có thể hoạt động theo đầu mối Liên hiệp.

Có thể thấy, sẽ không chỉ các hội văn nghệ mà nhiều tổ chức chính trị, xã hội, nghề nghiệp khác dự kiến cũng quy tụ về Mặt trận. Đang có những mong mỏi chính đáng của các lãnh đạo hội nghề, chuyên gia, văn nghệ sĩ về việc giữ và tôn trọng đặc thù lĩnh vực của các hội trong quá trình hoạt động.

Hội nghị góp ý đề án sắp xếp, tinh gọn các Hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ, ngày 29.7. Ảnh: Quang Vinh.

Như so sánh của PGS. TS Nguyễn Thế Kỷ - Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương khi liên hệ đến những năm qua và gần đây khi nhiều đơn vị nghệ thuật trung ương và địa phương như chèo, tuồng, cải lương, cùng với các trung tâm văn hóa được sáp nhập.

Theo đó, rất cần giữ riêng các đơn vị trong cơ quan chung, giữ đặc trưng các bộ môn nghệ thuật để các nghệ sĩ vẫn được làm việc trong lĩnh vực mà mình đã được đào tạo, biểu diễn.

Cùng với đó, gần đây, PGS.TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân - Chủ tịch Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam cho rằng, phải tôn trọng đặc thù của từng hội, giữ mô hình Liên hiệp và từng hội văn nghệ trong khối Mặt trận.

Bên cạnh những đề xuất, góp ý trên là ý tưởng, gợi mở về việc hợp tác, thúc đẩy hoạt động chung giữa Mặt trận và Liên hiệp cũng như các hội VHNT; giữa các tổ chức khác với khối văn nghệ trên.

Mặt trận và nhiều tổ chức chính trị, xã hội, nghề nghiệp đều có lịch sử phát triển lâu dài, có nhiều thành tựu trong hoạt động khoa học kỹ thuật, xã hội, nhân văn; có đóng góp với Đảng, Nhà nước về xây dựng các chính sách để lãnh đạo, quản lý, phát triển đất nước trên nhiều lĩnh vực.

Mặt trận cũng như nhiều hội đều có tiếng nói và uy tín chính trị, xã hội, văn hóa đối với xã hội. Dòng chảy truyền thống, thành tựu và những hoài bão phát triển của khối Mặt trận nói chung, các hội nói riêng nếu có sự cộng hưởng, phản ánh, lan tỏa bằng VHNT thì sẽ càng thấm sâu trong công chúng và xã hội.

Nhìn rộng thêm, trong lịch sử xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, sức mạnh của VHNT đã được chứng minh. Những năm qua, Đảng và Nhà nước ta càng nhận rõ, đề cao giá trị “đặc biệt tinh tế” của VHNT trong phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng con người Việt Nam. Vì thế, huy động các hội VHNT và văn nghệ sĩ cùng bồi đắp, phát triển khối Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức dự kiến sẽ “về trong một nhà” là vấn đề đúng đắn, giàu tiềm năng, hứa hẹn nhiều thành quả.

2. Từ việc đặt vấn đề và sự khả quan, ý nghĩa thời cuộc của hướng đi trên, xin được đề xuất một số trọng tâm phối hợp hoạt động sau:

Tăng cường vận dụng VHNT phản ánh lịch sử, truyền thống, dấu son của Mặt trận và các tổ chức như Công đoàn, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh, Hội Phụ nữ, Đoàn thanh niên, khối Liên hiệp các Hội khoa học kỹ thuật, các tổ chức xã hội, quần chúng khác.

Một số nhà văn tham dự Trại sáng tác văn học về đề tài “Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống”. Ảnh: Văn Học.

Mặt trận và các hội xây dựng cơ chế phối hợp sáng tác với những đề tài lịch sử, dấu son, chiến công, thành tựu, gương sáng tác bậc tiền bối, các gương anh hùng, chiến sĩ, người tốt việc tốt tiêu biểu, những sự kiện nổi bật… trong quá trình xây dựng, phát triển Mặt trận và các hội. Những cuốn sách truyện, trường ca, tập thơ, vở kịch, bài hát, điệu múa, bức tranh, bộ phim… về các chủ đề, đề tài trên có thể được thực hiện, xuất bản, công bố bằng nguồn ngân sách, bằng xã hội hóa, bằng việc phối hợp giữa Mặt trận với các hội và các bộ ngành, nhất là ngành văn hóa nơi có nhiều thiết chế như nhà hát, rạp phim, trại sáng tác, nhà xuất bản…

Sự hợp tác, tương hỗ đó sẽ góp phần đưa nhiều tác phẩm thuộc các lĩnh vực, thể loại đến với xã hội, phục vụ đông đảo công chúng. Đặc biệt hiện nay, nhu cầu thưởng thức văn hóa, VHNT của người dân ngày càng được thúc đẩy, nâng cao. Đáng chú ý nữa khi quần chúng đang quan tâm hơn đến các đề tài chính trị, xã hội, lịch sử, truyền thống đất nước. Trong bối cảnh đó, những dòng chảy hào hùng, lấp lánh, bền lâu được khai thác từ Mặt trận và các tổ chức sẽ khơi nguồn cảm hứng tạo nên những thành quả đáng kể bằng VHNT.

Cùng với việc tôn vinh truyền thống, việc hợp tác cần được thúc đẩy trong các chương trình, hoạt động của hiện tại, những thành quả tiêu biểu có ý nghĩa thời điểm, thời cuộc của Mặt trận, của các hội. Những năm qua, nhiều chương trình, hoạt động được Mặt trận và các tổ chức chính trị, xã hội, nghề nghiệp triển khai đã có những thành quả đa dạng, duy trì ngọn lửa đoàn kết dân tộc; củng cố mối liên kết các thành phần trong xã hội, cố kết công – nông – binh - trí…

Có thể kể đến cuộc vận động “Người Việt Nam dùng hàng Việt Nam”, nhiều hoạt động hưởng ứng Ngày Vì người nghèo 17/10, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc 18/11, Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam 19/4, Giỗ tổ Hùng Vương 10/3 Âm lịch… Và hàng loạt cuộc vận động, đồng hành xóa nhà tạm, nhà dột nát; xây nhà ở xã hội; hỗ trợ đồng bào bị ảnh hưởng thiên tai, bão lụt; hỗ trợ học sinh nghèo vượt khó, gia đình neo đơn, người có công với cách mạng, các hoạt động giúp đỡ công nhân, nông dân…

Nhiều những hoạt động như thế khi được khai thác, gợi mở, cung cấp các nguồn tư liệu, nhân chứng chân thực, giàu giá trị đạo đức, nhân văn, sẽ gợi hứng và thôi thúc văn nghệ sĩ thâm nhập sáng tác. Càng ý nghĩa khi đó là những đề tài đầy ắp chất liệu đời sống, nóng hổi hơi thở cuộc sống, gắn bó mật thiết với thực tại hôm nay và hướng về tương lai kiến tạ o, phát triển sôi nổi của đất nước, xã hội.

Một gợi ý cụ thể hơn nữa liên quan đến việc tổ chức sáng tác, công bố tác phẩm VHNT về các mảng đề tài trên là việc tổ chức các cuộc thi, vận động sáng tác để mời gọi hội viên các hội VHNT và văn nghệ sĩ trong xã hội tham gia. Cơ chế phối hợp rõ ràng, sự tích cực trong tổ chức cho văn nghệ sĩ thực tế và sáng tác, hệ thống giải thưởng cùng với khen thưởng đủ hấp dẫn, việc chấm chọn minh bạch và truyền thông - quảng bá rộng rãi…, đó sẽ là những tiêu chí cần thiết, là các điều kiện khuyến khích văn nghệ sĩ hăng hái nhập cuộc.

Từ đây, gợi mở thêm về việc quảng bá, lan tỏa tác phẩm, với sự bắt tay giữa Mặt trận và các hội văn nghệ, rất nên tranh thủ hệ thống báo chí, trang điện tử, trang mạng xã hội… chính thống của Mặt trận và các tổ chức chính trị, xã hội, nghề nghiệp để đăng tải tác phẩm. Qua hệ thống này, cùng với nhiều hình thức xuất bản, trình chiếu, biểu diễn, tổ chức triển lãm, trưng bày…, các tác phẩm VHNT sẽ lan tỏ a vào xã hội, vào chính hệ thống các tổ chức hội và những người làm công tác Mặt trận, công tác đoàn thể thanh niên, phụ nữ, công nhân, nông dân… Qua đó, củng cố thêm niềm tự hào, lòng tin, tư thế vững vàng, yên tâm công tác, cống hiến của đội ngũ.

Thêm một gợi ý nữa về việc vậ n dụng các tác phẩm VHNT vào công tác tuyên truyền của Mặt trậ n và các hội. Đảng và Nhà nước ta luôn đề cao việc củng cố khối đại đoàn kết toàn dân; định hướng các tổ chức tích cực lan tỏa hoạt động, thực hiện tốt vai trò, sứ mệnh đối với đội ngũ thành viên, hội viên của mình nói riêng, với xã hội nói chung.

Các nhà báo tác nghiệp tại Đại hội XIII. Ảnh: Trọng Phú.

Đã có nhiều chính sách được xây dựng với mong muốn đẩy mạnh tuyên truyền, hiện thực hóa sâu rộng. Bên cạnh hệ thống báo chí, trang điện tử, mạng xã hội với phương thức truyền thông thời sự, cập nhật, thì khả năng lan tỏa sâu rộng, giá trị thẩm mĩ và tác động lâu dài của các tác phẩm VHNT rất cần được khai thác, phát huy.

Theo đó, nên có sự chọn lựa, khai thác từ hệ thống chính sách, cơ chế, ý kiến chỉ đạo… của Đảng, Nhà nước đối với Mặt trận và các tổ chức, đoàn thể. Từ đó triển khai các hoạt động sáng tác phù hợp.

Theo ý kiến của PGS.TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân thì gần đây, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã có gợi ý với văn nghệ sĩ về việc sáng tác tôn vinh những tấm gương người tốt, việc tốt tiêu biểu trong đời sống xã hội. Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân cho rằng, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam nên phối hợp cùng các hội văn nghệ triển khai hoạt động sáng tác, tuyên truyền về những tấm gương này.

3. Liên hệ từ thực tế đời sống văn hóa, xã hội mấy năm qua, có thể thấy một số đợt và hoạt động sáng tác tích cực đến từ ý thức tự thân của nhiều văn nghệ sĩ, có cả từ tiếng nói phát động, khích lệ của các hội văn nghệ và một số bộ ngành. Ví dụ như trong đại dịch Covid-19, rất nhiều bức ảnh, tranh cổ động, tranh ký họa, bài hát, bài thơ, tản văn, bút ký… đã ra đời, góp phần cổ vũ đồng bào và các lực lượng chống dịch; chia sẻ nỗi đau với người dân vùng dịch.

Góp phần lan tỏ a các tác phẩm này là một số hội nghề nghiệp về văn học, âm nhạc, sân khấu… và một số nhà xuất bản cùng nhiều cơ quan báo chí. Một số đợt bão lũ gây thiệt hai nặng nề gần đây, nhiều sáng tác cũng ra đời, truyền tải thông điệp “bầu ơi thương lấy bí cùng”, “lá lành đùm lá rách”, cổ vũ và tôn vinh các chiến sĩ gồng mình chống lũ, hỗ trợ người dân tránh trú an toàn.

Khối diễu hành Ngành Văn hóa, Thể thao tại Đại lễ A80. Ảnh: Nhật Bắc.

Đã có những cuộc hợp tác tổ chức thi sáng tác, chẳng hạn Hội Nhà văn phối hợp với các bộ ngành như Công an, Quốc phòng, Văn hóa, Thể thao và Du lịch… với các đề tài vì an ninh cuộc sống, bảo vệ Tổ quốc với những tác phẩm được ghi nhận. Một số cuộc thi ca khúc với vai trò tổ chức của Hội Nhạc sĩ Việt Nam, hướng về các đề tài xã hội cũng được nhiều nhạc sĩ hưởng ứng…

Đó đều là những ví dụ gợi mở sinh động cho MTTQ Việt Nam và các tổ chức, đoàn thể trong việc bắt tay với các hội văn nghệ, thắp lên ngọn lửa sáng tạo VHNT. Đương nhiên, khi triển khai hợp tác, đồng hành, sẽ phải nghiên cứu xây dựng các cơ chế phù hợp về trách nhiệm giữa các tổ chức hội; các phương thức vận dụng từ ngân sách, vận động từ xã hội; các vấn đề về quyền lợi… nhằm khơi gợi và thúc đẩy cho các hoạt động sáng tác phát triển.

Trong bối cảnh hiện nay, những yêu cầu này là đòi hỏi rất cao ở sự sáng tạo, năng động, chủ động của Mặt trận và các hội nhằm huy đông, chuẩn bị các điều kiện thuận lợi. Không thể thiếu sự nhiệt tình, ý thức công dân và đặc biệt là tài năng văn nghệ sĩ với niềm say mê sáng tạo, tinh thần cống hiến. Tin rằng, khi những ý nguyện tốt đẹp gặp được nhau, đó sẽ là những nhen nhóm ban đầu cho các cuộc hội tụ dồi dào, sôi nổi sau này.

Về mặt tổ chức và mục đích duy trì, vận hành, vấn đề phối hợp sáng tác như trong bài viết này đặt ra, là một công việc cần thiết, có tác dụng chứng minh cho sự tồn tại và hoạt động của các hội VHNT. Về ý nghĩa văn hóa, nhân văn, thì đó là một gợi hướng lớn và rộng cho hoạt động sáng tác của văn nghệ sĩ, cho công tác phát triển phong trào sáng tác của các hội nghề nghiệp. Kết quả tốt đẹp sẽ là sự hưởng thụ về tư tưởng, thẩm mĩ của công chúng thuộc nhiều thành phần, lực lượng trong xã hội khi được đón nhận những tác phẩm chất lượng tốt.

Và như vậy, có lẽ cũng không nên chậm trễ trong hiện tại khi đang nghiên cứu, bàn thảo về việc sáp nhập các hội VHNT cùng các tổ chức, đoàn thể khác vào Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Đồng thời với đó, cần nghiên cứu, đề xuất cụ thể về cơ chế phối hợp giữa Mặt trận và các hội, giữa các hội với nhau. Trong đó, phối hợp thúc đẩy sáng tác là một mũi nhọn.

Kỳ vọng từ đây, phong trào và hoạt động sáng tác VHNT sẽ được khơi nguồn từ những biến chuyển đời sống sôi động đang diễn ra khắp nơi, trong không khí vươn tới ấm no, giàu mạnh, dân chủ, văn hóa, văn minh của nhân dân và đất nước.

Không thể phủ nhận thành tựu chính sách dân tộc ở Tây Bắc Trong dòng chảy phát triển của đất nước, vùng “phên dậu” phía Tây Bắc của Tổ quốc luôn được Đảng, Nhà nước dành sự quan ...

Mái ấm thắp sáng niềm tin Ở Đà Nẵng, hàng nghìn mái ấm đã được xây dựng từ chương trình “xóa nhà tạm, nhà dột nát” với sự chung tay của ...

Phát huy truyền thống đại đoàn kết, xây dựng Việt Nam giàu mạnh, hạnh phúc Sáng 18.11, thôn Bảo An, xã Gò Nổi, thành phố Đà Nẵng rộn ràng trong không khí Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc. ...