Để thỏa ước lao động tập thể phát huy hiệu quả ở công đoàn cơ sở

Chìa khóa nâng cao quyền lợi cho người lao động

Có thể thấy rằng, TƯLĐTT là thỏa thuận đạt được thông qua thương lượng tập thể và được các bên ký kết bằng văn bản. Theo đó, thương lượng tập thể là việc đàm phán, thỏa thuận giữa một bên là tổ chức đại diện người lao động với một bên là người sử dụng lao động/tổ chức đại diện người sử dụng lao động, nhằm xác lập điều kiện lao động, quy định về mối quan hệ giữa các bên và xây dựng quan hệ lao động tiến bộ và ổn định.

Thương lượng tập thể sẽ được tiến hành trên nguyên tắc “tự nguyện”, vì vậy pháp luật không quy định bắt buộc các doanh nghiệp phải ký kết TƯLĐTT mà sẽ tùy theo thương lượng của các bên.

Đoàn viên, người lao động phấn khởi khi bữa ăn ca được nâng chất lượng nhờ TƯLĐTT. Ảnh: ĐVCC.

Tuy nhiên, TƯLĐTT là công cụ cụ thể hoá các quy định của pháp luật phù hợp với tính chất, đặc điểm của doanh nghiệp; làm cơ sở pháp lý để doanh nghiệp thực hiện việc giao kết hợp đồng lao động với người lao động.

Từ đó, tạo nên sự cộng đồng trách nhiệm của hai bên trong việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ phát sinh trên cơ sở pháp luật lao động; tạo điều kiện cho người lao động thông qua sức mạnh tập thể để thương lượng nhằm đạt được những lợi ích cao hơn so với quy định của pháp luật.

Đây cũng là cơ sở pháp lý quan trọng bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của bên quan hệ lao động. Trên cơ sở đó, xây dựng mối quan hệ lao động hài hoà, ổn định, cùng nhau hợp tác vì sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

Việc thương lượng, ký kết các TƯLĐTT có lợi hơn cho người lao động về các nội dung, điều khoản như: Việc làm và đảm bảo việc làm; thời gian làm việc, thời gian nghỉ ngơi; tiền lương, tiền thưởng và phụ cấp lương; định mức lao động; an toàn lao động, vệ sinh lao động; bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và những nội dung thỏa thuận khác do sự thỏa thuận của người lao động và người sử dụng lao động.

Bám sát cơ sở, xây dựng TƯLĐTT chất lượng

Hằng năm, LĐLĐ tỉnh Quảng Bình đã chỉ đạo, hướng dẫn công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở tăng cường công tác hỗ trợ, đồng hành cùng công đoàn cơ sở trong đại diện người lao động để phối hợp với người sử dụng lao động tiến hành thương lượng, ký kết TƯLĐTT.

Cán bộ công đoàn tuyên truyền về các điều khoản có lợi hơn theo quy định của pháp luận có trong TƯLĐTT. Ảnh: ĐVCC.

Đồng thời, LĐLĐ tỉnh xây dựng kế hoạch, thành lập đoàn khảo sát, tiến hành đánh giá tình hình thực hiện TƯLĐTT tại các doanh nghiệp, hướng dẫn các cấp công đoàn rà soát, sửa đổi, bổ sung các bản TƯLĐTT đã ký kết nhằm bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tế tại doanh nghiệp.

Đặc biệt, với những doanh nghiệp chưa ký kết TƯLĐTT hoặc TƯLĐTT đã hết hạn, các công đoàn cấp trên chủ động chỉ đạo các công đoàn cơ sở phối hợp với người sử dụng lao động tổ chức thương lượng và ký kết lại TƯLĐTT theo quy định.

Nội dung thương lượng tập thể tập trung vào những điều khoản có lợi hơn cho người lao động như: Tiền lương, tiền thưởng, định mức lao động, thời giờ làm việc và nghỉ ngơi, bữa ăn ca, hỗ trợ phương tiện đi lại, hỗ trợ tiền gửi trẻ, chế độ hiếu, hỷ, du lịch, nghỉ mát... Tất cả đều được công khai, minh bạch trong quá trình thương lượng và sau khi ký kết.

Trước khi tiến hành thương lượng, ban chấp hành công đoàn cơ sở tổ chức lấy ý kiến, thu thập nguyện vọng từ người lao động để lựa chọn các nội dung sát với thực tế, bảo đảm đáp ứng những mong muốn chính đáng của người lao động. Các nội dung cụ thể như: Tiền lương, thưởng, trợ cấp, điều kiện làm việc, đào tạo, an toàn vệ sinh lao động, quy định riêng cho lao động nữ... được đưa vào thương lượng.

Các cuộc thương lượng đều được tổ chức theo thời gian và địa điểm đã thống nhất giữa hai bên, có biên bản ghi rõ những nội dung đã được thống nhất, chưa thống nhất hoặc cần thương lượng tiếp. Công đoàn cơ sở giữ vai trò cầu nối quan trọng giữa đoàn viên, người lao động và chủ doanh nghiệp, chủ động đề xuất các nội dung thương lượng hợp lý, hài hòa quyền lợi đôi bên.

Đoàn giám sát của LĐLĐ tỉnh Quảng Bình làm việc tại Công ty TNHH Thuỷ sản công nghệ cao Quảng Bình về thực hiện TƯLĐTT tại đơn vị. Ảnh: ĐVCC.

Nhờ sự bám sát chỉ đạo, hướng dẫn của LĐLĐ tỉnh và công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở hỗ trợ, đồng hành cùng công đoàn cơ sở, tính đến đầu năm 2025, toàn tỉnh có 205 bản TƯLĐTT được ký kết. Trong đó, doanh nghiệp nhà nước 17 bản, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài 7 bản, công ty cổ phần và công ty TNHH 181 bản. Đồng thời, có 103 bản TƯLĐTT đã được sửa đổi, bổ sung và 36 bản được ký mới.

Tuy nhiên, vẫn còn tới 51 bản TƯLĐTT đã hết hạn nhưng chưa được cập nhật, sửa đổi, bổ sung. Chất lượng các bản TƯLĐTT cũng có sự phân hóa rõ rệt, TƯLĐTT đạt loại A, B (có nhiều điều khoản có lợi cho người lao động) 99 bản (48,4%), TƯLĐTT đạt loại C, D (ít điều khoản có lợi, chủ yếu sao chép luật) 94 bản (45,8%), 12 doanh nghiệp thương lượng không đúng quy trình, bản TƯLĐTT không được đánh giá (5,8%).

Làm gì để TƯLĐTT phát huy hiệu quả?

Từ khảo sát và đánh giá của LĐLĐ tỉnh Quảng Bình cho thấy rằng, dù số lượng TƯLĐTT tăng nhưng nội dung thương lượng về lương, thưởng và thu nhập tăng thêm chủ yếu chỉ là sự thỏa thuận giữa công đoàn cơ sở và doanh nghiệp, người lao động, ít quan tâm đến tiền lương đóng bảo hiểm xã hội.

Các nội dung như: An toàn vệ sinh lao động, đào tạo nâng cao tay nghề, chính sách đối với lao động nữ… thường khó thương lượng thành công, doanh nghiệp chỉ thực hiện ở mức tối thiểu theo luật. Điều đáng chú ý, các doanh nghiệp nhỏ và vừa còn ít quan tâm đến việc thương lượng tập thể. Đây là điểm yếu cần có giải pháp khắc phục để bảo đảm quyền lợi người lao động được bảo vệ toàn diện hơn.

Việc thương lượng tập thể, ký kết và thực hiện TƯLĐTT đang từng bước đi vào nề nếp và phát huy hiệu quả trong bảo vệ quyền lợi người lao động. Tuy nhiên, để có bản TƯLĐTT chất lượng, công đoàn cơ sở phải có những bước đi “bài bản” từ khâu thương lượng tập thể. Đó là từ việc tổ chức thu thập, lấy ý kiến của người lao động về nội dung thương lượng; lựa chọn nội dung thương lượng; đề xuất thương lượng và thông báo nội dung thương lượng tập thể đến tiến hành thương lượng tập thể.

Đặc biệt, công đoàn cơ sở phải làm tốt vai trò cầu nối giữa đoàn viên, người lao động với chủ doanh nghiệp, chủ động đề xuất với người sử dụng lao động để thương lượng tập thể, ký kết và sửa đổi bổ sung TƯLĐTT với nhiều nội dung có lợi hơn cho người lao động và phù hợp với khả năng điều kiện của doanh nghiệp.

Công đoàn giám sát bữa ăn ca của người lao động. Ảnh: ĐVCC.

Thời gian tới, để tiếp tục nâng cao chất lượng thương lượng, ký kết, thực hiện TƯLĐTT trong doanh nghiệp, LĐLĐ tỉnh đang chỉ đạo công đoàn các cấp tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người sử dụng lao động và người lao động về vai trò, ý nghĩa và tầm quan trọng của thương lượng tập thể, ký kết và thực hiện TƯLĐTT.

Cùng với việc nêu cao trách nhiệm, động viên đoàn viên, người lao dộng tích cực tham gia các hoạt động của công đoàn cơ sở để phát huy hiệu quả hoạt động của tổ chức Công đoàn, các công đoàn cơ sở cần tiến hành thành lập các tổ tư vấn pháp luật, tổ thương lượng tại cơ sở và thông báo cho đoàn viên, người lao động biết để thuận tiện trong việc lấy ý kiến trực tiếp của tập thể người lao động về những đề xuất của người lao động với người sử dụng lao động và ngược lại.

Việc tham gia xây dựng hoàn thiện cơ chế chính sách, nhất là các cơ chế chính sách liên quan trực tiếp đến đối thoại, thương lượng, ký kết và thực hiện TƯLĐTT cũng được các cấp công đoàn quan tâm và xem đây là phương thức chăm lo cho đoàn viên, người lao động mang tính lâu dài, hiệu quả.

Video: Công đoàn Quảng Bình - điểm tựa vững chắc cho đoàn viên, người lao động.

Công đoàn khối Đảng tỉnh Quảng Bình: Chuyển mình để thích nghi Được thành lập vào đầu tháng 3/2025, Công đoàn Khối Đảng tỉnh Quảng Bình tiếp nhận 2.141 đoàn viên được chuyển giao từ Công đoàn ...

Tháng Công nhân ở Quảng Bình: Hướng về cơ sở, chăm lo người lao động Ngày 7/5, LĐLĐ tỉnh Quảng Bình phối hợp với Hội đồng an toàn, vệ sinh lao động (ATVSLĐ) tỉnh Quảng Bình tổ chức lễ phát ...

Trong 6 tháng, Công đoàn Quảng Bình hỗ trợ hơn 9.700 người lao động Trong 6 tháng đầu năm 2025, đã có hơn 9.700 lượt đoàn viên, người lao động có hoàn cảnh khó khăn được các cấp Công ...