Đổi mới tư duy công đoàn: Đưa việc học tập và làm theo Bác vào sản xuất, nâng cao năng suất và thu nhập cho người lao động

Ngày 19.5 tại Hà Nội, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tổ chức Diễn đàn “Đoàn viên công đoàn học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách của Bác thi đua lao động giỏi, năng suất cao, thu nhập tốt”.

Đồng chí Thái Thu Xương, Phó Chủ tịch Thường trực Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam. Ảnh: Nguyễn Việt

Đây là hoạt động có ý nghĩa chính trị sâu sắc, là trọng tâm trong Tháng Công nhân năm 2026 và là hành động thiết thực chào mừng Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam nhiệm kỳ 2026 - 2031.

Điểm nghẽn từ thực tiễn và áp lực đổi mới

Sự kiện nằm trong khuôn khổ các hoạt động sơ kết 5 năm thực hiện Kết luận số 01-KL/TW ngày 18/5/2021 của Bộ Chính trị và biểu dương điển hình tiên tiến học tập, làm theo Bác giai đoạn 2023-2025 theo Kế hoạch số 80/KH-TLĐ ngày 27/3/2026 của Tổng Liên đoàn.

Phát biểu chủ trì và gợi mở thảo luận tại Diễn đàn, đồng chí Thái Thu Xương, Phó Chủ tịch Thường trực Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, đã thẳng thắn định vị lại phương thức hoạt động của tổ chức công đoàn trước những yêu cầu cấp bách của giai đoạn phát triển mới.

Trải qua gần một thế kỷ xây dựng và trưởng thành dưới sự lãnh đạo của Đảng, Công đoàn Việt Nam luôn đồng hành cùng dân tộc, khẳng định vai trò là tổ chức đại diện lớn nhất, trung tâm tập hợp, đoàn kết của giai cấp công nhân và người lao động.

Với lực lượng hùng hậu gồm gần 10 triệu đoàn viên và hơn 62 nghìn công đoàn cơ sở, các cấp công đoàn đã tích cực chăm lo, bảo vệ quyền lợi hợp pháp, nâng cao chất lượng đối thoại và triển khai nhiều chương trình thiết thực.

Đặc biệt, việc học tập và làm theo Bác đã đi vào chiều sâu với nhiều mô hình ý nghĩa như "Không gian văn hóa Hồ Chí Minh", “Tháng Công nhân”, “Tết sum vầy”, “Mái ấm Công đoàn”, “Bữa cơm Công đoàn”.

Trọng tâm là phong trào “Lao động giỏi, Lao động sáng tạo" đã khơi dậy mạnh mẽ tinh thần đổi mới, tạo ra hàng triệu sáng kiến, cải tiến kỹ thuật nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước, hoạt động công đoàn và phong trào công nhân vẫn đứng trước nhiều khó khăn, thách thức lớn.

Đồng chí Thái Thu Xương đã thẳng thắn chỉ rõ những điểm nghẽn cốt lõi khi chất lượng đội ngũ công nhân chưa đồng đều; trình độ, kỹ năng nghề nghiệp, tác phong công nghiệp và ý thức kỷ luật của một bộ phận người lao động còn hạn chế.

Đời sống, việc làm, thu nhập và điều kiện lao động của nhiều công nhân còn gặp khó khăn, trong khi năng lực đại diện, bảo vệ người lao động của một bộ phận cán bộ công đoàn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu trong tình hình mới.

Bên cạnh đó, việc học tập và làm theo Bác từng lúc, từng nơi còn chưa thực chất; phong trào thi đua ở một số nơi vẫn còn biểu hiện hình thức, thiếu chiều sâu; việc phát hiện, bồi dưỡng điển hình tiên tiến chưa kịp thời. Số lượng sáng kiến tuy nhiều nhưng tỷ lệ ứng dụng, thương mại hóa và lan tỏa vào thực tiễn sản xuất còn hạn chế.

Đặc biệt, ở một số doanh nghiệp, việc gắn kết giữa năng suất lao động với tiền lương, thu nhập, phúc lợi và cơ hội phát triển của người lao động chưa thật sự chặt chẽ, làm giảm động lực thi đua và cống hiến.

Sự nhìn nhận thẳng thắn này mang tính tự phê bình rất cao của lãnh đạo Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam. Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, đẩy mạnh hội nhập quốc tế sâu rộng và tập trung thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, áp lực lên tổ chức công đoàn là vô cùng lớn.

Việc xuất hiện của các tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp theo quy định của pháp luật đặt ra bài toán sống còn: Công đoàn không thể tiếp tục duy trì tư duy phong trào bề nổi, hành chính hóa.

Thừa nhận việc thiếu gắn kết giữa năng suất và tiền lương hay sáng kiến thiếu tính thương mại hóa chính là bước đi đầu tiên để chuyển dịch sang tư duy hiệu quả thực chất, lấy lợi ích kinh tế và đời sống của người lao động làm thước đo tối cao.

Để khắc phục những tồn tại trên và quán triệt quan điểm chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư về việc “lấy Nhân dân làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của đổi mới”, “chuyển từ phong trào hình thức sang kết quả thực chất”, đồng chí Thái Thu Xương đã định hình những giải pháp đột phá, mang tính dẫn dắt cho các cấp công đoàn trong giai đoạn tới.

Trước hết, tổ chức Công đoàn cần phải cụ thể hóa các tiêu chí học tập và làm theo Bác cho từng nhóm đối tượng theo phương châm dễ học, dễ nhớ và dễ làm theo. Việc lựa chọn nội dung phải thật sự thiết thực, tránh tình trạng chung chung, hình thức để có thể gắn kết chặt chẽ vào lõi của các phong trào thi đua sản xuất, hướng tới mục tiêu cốt lõi là nâng cao năng suất và cải thiện thu nhập.

Đồng chí Thái Thu Xương, Phó Chủ tịch Thường trực Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam phát biểu khai mạc và đề dẫn Diễn đàn. Ảnh: Nguyễn Việt

Song song với việc xây dựng tiêu chí, các cấp công đoàn phải chủ động phát hiện, đúc kết kinh nghiệm từ các mô hình hay, các cá nhân xuất sắc tiêu biểu nhằm tích cực lan tỏa sâu rộng trong đời sống lao động.

Mục tiêu dài hạn là đưa tư tưởng, đạo đức, phong cách của Người thấm sâu từ nhận thức đến hành động, dần trở thành một nhu cầu tự thân hằng ngày của mỗi cán bộ, đoàn viên.

Tuy nhiên, mọi phong trào chỉ thực sự bén rễ khi tổ chức công đoàn thực hiện tốt bài học "lấy dân làm gốc" thông qua việc xây dựng phong cách cán bộ luôn "sát cơ sở, gần công nhân".

Người cán bộ công đoàn hiện đại không thể chỉ ngồi văn phòng, mà phải trực tiếp nghe được tiếng nói của người lao động ngay tại xưởng sản xuất, thấu cảm được những nỗi lo toan trong từng khu trọ. Từ sự sâu sát đó, công đoàn mới có thể tham mưu kịp thời các chính sách căn cốt về tiền lương, nhà ở và phúc lợi.

Khi người lao động thấy cán bộ công đoàn xuất hiện và đồng hành vào những lúc họ khó khăn nhất, họ mới gửi gắm trọn vẹn niềm tin vào tổ chức, coi công đoàn là điểm tựa vững chắc của mình.

Từ nền tảng niềm tin đó, công đoàn phải khẳng định bản chất là tổ chức của người lao động, do người lao động và vì người lao động bằng cách hướng mạnh trọng tâm hoạt động về cơ sở, đặc biệt chú trọng khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước.

Mọi chương trình, kế hoạch hoạt động cần bám sát thực tiễn, xuất phát từ chính tâm tư, nguyện vọng chính đáng của công nhân lao động. Cuối cùng, trong kỷ nguyên số, công tác tuyên truyền cũng cần có sự chuyển mình mạnh mẽ thông qua việc ứng dụng công nghệ số.

Đây là công cụ hữu hiệu để đưa tư tưởng của Bác đến gần hơn với công nhân trực tiếp sản xuất, giúp người lao động dễ nghe, dễ hiểu, dễ nhớ và dễ vận dụng bằng những việc làm cụ thể, thiết thực nhất trong cuộc sống hằng ngày.

Điểm cốt lõi trong các định hướng này là sự chuyển dịch căn bản về phương thức tiếp cận của cán bộ công đoàn. Yêu cầu cán bộ phải trở thành những "đại sứ" mang tư tưởng của Bác đến gần hơn với công nhân, không phải bằng những bài giảng lý luận khô khan, mà bằng hành động lặn lội xuống từng khu trọ, từng xưởng sản xuất để thấu cảm nỗi lo của người lao động.

Tư tưởng "lấy dân làm gốc" của Bác đã được cụ thể hóa thành hành động "lấy người lao động làm trung tâm". Tổ chức công đoàn chỉ có thể giữ vững vai trò đại diện, tập hợp khi chứng minh được mình là một "điểm tựa" có năng lực bảo vệ, có khả năng đối thoại sòng phẳng và đem lại lợi ích vật chất, tinh thần cụ thể cho công nhân.

Gắn kết thi đua với lợi ích cốt lõi của người lao động

Nhằm chuyển hóa các định hướng trên thành hành động cụ thể, đồng chí Phó Chủ tịch Thường trực đã yêu cầu các đại biểu tập trung thảo luận sâu vào ba bài toán trọng tâm đặt ra tại Diễn đàn.

Bà Thái Thu Xương chúc mừng các đại biểu được biểu dương điển hình tiên tiến học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong các cấp Công đoàn. Ảnh: Nguyễn Việt

Thứ nhất, tìm kiếm các giải pháp chuyển mạnh từ “học tập” sang “làm theo” tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh bằng những hành động cụ thể, kết quả thực chất trong lao động, sản xuất, công tác và đời sống hằng ngày của đoàn viên; qua đó khơi dậy tinh thần trách nhiệm, ý chí vươn lên, khát vọng cống hiến và giá trị văn hóa công nhân trong thời kỳ mới.

Thứ hai, vận dụng việc học tập và làm theo Bác để đổi mới nội dung, phương thức hoạt động công đoàn theo hướng gần cơ sở, sát người lao động, lấy đoàn viên, người lao động làm trung tâm; phát huy vai trò đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng, đồng thời khơi dậy mạnh mẽ phong trào thi đua lao động giỏi, năng suất cao, thu nhập tốt trong công nhân lao động.

Thứ ba, trao đổi, đề xuất các cơ chế, chính sách để sáng kiến, cải tiến kỹ thuật thực sự trở thành động lực nâng cao năng suất lao động, hiệu quả sản xuất kinh doanh và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp; bảo đảm hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp và người lao động thông qua việc gắn năng suất lao động với tiền lương, thu nhập, phúc lợi và cơ hội phát triển; phát hiện, bồi dưỡng, tôn vinh và nhân rộng kịp thời các điển hình tiên tiến, sáng kiến tiêu biểu.

Ba câu hỏi thảo luận này bám rất sát vào bản chất vận hành của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Đặc biệt, việc đặt thẳng vấn đề gắn năng suất lao động với tiền lương, thu nhập, phúc lợi là một tư duy rất trúng và sòng phẳng. Trong mối quan hệ lao động, lợi ích vật chất chính là động lực trực tiếp.

Người lao động không thể mãi thi đua bằng tinh thần nếu thành quả lao động sáng tạo của họ không được chuyển hóa thành sự cải thiện về thu nhập và phúc lợi gia đình. Giải được bài toán hài hòa lợi ích này chính là giải pháp gốc rễ để chấm dứt các phong trào mang tính hình thức, đưa năng suất lao động bứt phá.

Diễn đàn đã diễn ra với tinh thần đổi mới mạnh mẽ khi các ý kiến phát biểu tập trung, ngắn gọn dưới 5 phút, đi thẳng vào nội dung tham luận, phân tích rõ thực tiến, chia sẻ mô hình hay và đề xuất giải pháp cụ thể.

Những ý kiến tâm huyết, trách nhiệm của các chuyên gia, nhà khoa học, cán bộ công đoàn, doanh nghiệp và đoàn viên tại Diễn đàn sẽ góp phần quan trọng bổ sung cả cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc hoàn thiện dự thảo Văn kiện Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam.

Qua đó, khẳng định quyết tâm đổi mới toàn diện nội dung và phương thức hoạt động theo hướng thiết thực, hiệu quả, hướng về cơ sở, lấy đoàn viên và người lao động làm trung tâm; tiếp tục xây dựng Công đoàn Việt Nam vững mạnh, xứng đáng là cơ sở chính trị - xã hội vững chắc của Đảng, Nhà nước, chỗ dựa tin cậy nhất của đoàn viên, người lao động trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.

Học tập và làm theo Bác là nhiệm vụ thường xuyên, quan trọng 133 tập thể, cá nhân vừa được tôn vinh tại Hội nghị sơ kết 2 năm và biểu dương điển hình tiên tiến thực hiện ...

Một số điển hình tập thể, cá nhân trong học tập và làm theo Bác ở Đà Nẵng Từ Cuộc vận động học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh (sau đây gọi tắt là Cuộc vận ...

Cô giáo Trần Thị Thúy Vân - tấm gương học tập và làm theo Bác Hồ Cô giáo Trần Thị Thúy Vân – Khối trưởng khối 5, Trường Tiểu học Tam Hiệp (huyện Thanh Trì, Hà Nội) là một trong những ...