Từ thích ứng đến kiến tạo giá trị mới: Cuộc chuyển mình của Công đoàn ở miền Trung và Tây Nguyên

Cụm thi đua Liên đoàn Lao động các tỉnh miền Trung và Tây Nguyên tổ chức Hội nghị Sơ kết hoạt động công đoàn và phong trào công nhân, viên chức, lao động 6 tháng đầu năm 2026. Ảnh: ĐVCC

Thích ứng trong tình hình mới

Cùng với vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, các cấp Công đoàn ở miền Trung và Tây Nguyên bước vào một giai đoạn chuyển đổi toàn diện. Không chỉ sắp xếp tổ chức, kiện toàn bộ máy, mà còn phải bảo đảm mọi hoạt động đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, người lao động được triển khai liên tục, hiệu quả.

Quy mô tổ chức và lực lượng đoàn viên cho thấy yêu cầu thích ứng đặt ra đối với Công đoàn trong giai đoạn mới là rất lớn. Công đoàn các tỉnh miền Trung và Tây Nguyên có hơn 984.800 đoàn viên, gần 1,05 triệu người lao động, với 6.453 công đoàn, nghiệp đoàn cơ sở và 143 công đoàn xã, phường, đặc khu.

Nhìn từ thực tiễn, sự thích ứng được bắt đầu từ những việc làm cụ thể ở cơ sở. Tại Quảng Ngãi, Liên đoàn Lao động tỉnh tập trung hướng dẫn công đoàn cơ sở triển khai nhiệm vụ gắn với chủ đề năm, đẩy mạnh chuyển đổi số và tuyên truyền các chính sách mới đến đoàn viên. Công đoàn Lâm Đồng chủ động tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý đoàn viên và điều hành hoạt động. Nhiều địa phương khác cũng lựa chọn đổi mới phương thức hoạt động ngay từ cơ sở thay vì chờ hoàn thiện bộ máy.

Tinh thần chủ động ấy tiếp tục được cụ thể hóa bằng những mô hình phù hợp với điều kiện từng địa phương. Thanh Hóa phát động phong trào "5 tiên phong, 5 đồng hành", xây dựng mô hình "Công đoàn cơ sở kiểu mẫu - Đoàn viên công đoàn gương mẫu"; Nghệ An triển khai phong trào "Đổi mới sáng tạo - Đẩy mạnh chuyển đổi số - Nâng cao năng suất, hiệu quả"; nhiều địa phương tăng cường sử dụng nền tảng số, mạng xã hội và các kênh truyền thông của Công đoàn để kết nối, hỗ trợ đoàn viên...

Những cách làm ấy cho thấy sự thích ứng không chỉ diễn ra ở tổ chức bộ máy mà còn ở tư duy và phương thức hoạt động của Công đoàn trong điều kiện mới. Dù cách làm khác nhau, điểm chung ở các địa phương là đều bắt đầu từ yêu cầu gần đoàn viên hơn, sát cơ sở hơn và linh hoạt hơn trong phương thức hoạt động.

Liên đoàn Lao động tỉnh Nghệ An tổ chức Hội nghị đối thoại, gặp gỡ giữa công nhân lao động với lãnh đạo doanh nghiệp, tổ chức Công đoàn và các cơ quan liên quan năm 2026 với chủ đề “Tháng nghe đoàn viên, người lao động nói”. Ảnh: ĐVCC

Đổi mới để không đứt mạch đại diện và chăm lo cho người lao động

Trong bất kỳ cuộc sắp xếp tổ chức nào, điều đoàn viên và người lao động quan tâm trước hết không phải là bộ máy được tổ chức lại như thế nào, mà là ai sẽ tiếp tục đại diện cho tiếng nói và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Với các cấp Công đoàn ở miền Trung và Tây Nguyên, yêu cầu ấy càng trở nên rõ nét khi việc kiện toàn tổ chức diễn ra đồng thời với nhiệm vụ chăm lo, bảo vệ người lao động trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp vẫn còn gặp khó khăn trong sản xuất, kinh doanh.

Để giữ vững vai trò đại diện, Công đoàn không chỉ duy trì các hoạt động thường xuyên mà còn chủ động tham gia sâu hơn vào quá trình xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định như: Phối hợp tổ chức hội nghị người lao động, đối thoại tại nơi làm việc, thương lượng tập thể; tham gia xây dựng, giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật liên quan đến người lao động; tư vấn pháp luật, hỗ trợ giải quyết tranh chấp, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đoàn viên.

Vai trò đại diện ấy được cụ thể hóa bằng những việc làm sát với thực tiễn ở từng địa phương. Ở Lâm Đồng, Công đoàn thương lượng tập thể điều chỉnh tăng giá trị bữa ăn ca tại 48 doanh nghiệp; 293 doanh nghiệp duy trì đối thoại định kỳ tại nơi làm việc và hơn 11.700 lượt đoàn viên được tư vấn pháp luật, hỗ trợ giải quyết kịp thời các vụ việc phát sinh. Tại Khánh Hòa, Công đoàn giám sát việc phát triển nhà ở xã hội cho công nhân, đại diện khởi kiện doanh nghiệp nợ lương, trốn đóng bảo hiểm xã hội; đồng thời thương lượng ký kết thỏa ước lao động tập thể ở 517 doanh nghiệp, nhiều bản thỏa ước có lợi hơn cho người lao động so với quy định pháp luật… Mỗi cách làm khác nhau nhưng đều hướng tới mục tiêu chung là để tiếng nói của người lao động được lắng nghe và quyền lợi chính đáng được bảo đảm ngay trong quá trình chuyển đổi.

Hướng tới kỷ niệm 97 năm Ngày thành lập Công đoàn Việt Nam (28/7/1929 - 28/7/2026), Liên đoàn Lao động tỉnh Quảng Ngãi nghiệm thu, bàn giao 05 nhà "Mái ấm Công đoàn" cho đoàn viên có hoàn cảnh khó khăn, với tổng kinh phí hỗ trợ 260 triệu đồng. Ảnh: ĐVCC

Nếu hoạt động đại diện khẳng định vai trò của tổ chức Công đoàn thì công tác chăm lo lại phản ánh rõ nhất giá trị của sự đổi mới. Sáu tháng đầu năm 2026, các cấp Công đoàn trong Cụm đã hỗ trợ, chăm lo cho hơn 678.600 lượt đoàn viên, người lao động với tổng kinh phí gần 500 tỷ đồng; hỗ trợ xây dựng và sửa chữa 155 căn "Mái ấm Công đoàn", đồng thời triển khai nhiều chương trình phúc lợi, khám sức khỏe, hỗ trợ việc làm và chăm lo người lao động có hoàn cảnh khó khăn…

Đằng sau những con số ấy là những hoạt động thiết thực với người lao động. Các chương trình "Tết Sum vầy - Xuân ơn Đảng", "Chợ Tết Công đoàn", "Bữa cơm Công đoàn", khám sức khỏe cho đoàn viên tiếp tục được triển khai ở nhiều địa phương, góp phần chia sẻ khó khăn cả về vật chất lẫn tinh thần. Cùng với đó là các chương trình phúc lợi đoàn viên, hỗ trợ xây dựng "Mái ấm Công đoàn", chăm lo người lao động bị ảnh hưởng bởi thiên tai, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp... Những hoạt động ấy không chỉ đáp ứng nhu cầu trước mắt mà còn khẳng định sự đồng hành của tổ chức Công đoàn với người lao động trong nhiều mặt của đời sống và tiếp tục củng cố niềm tin của đoàn viên, người lao động đối với tổ chức mình.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, tỉnh Lâm Đồng thành lập mới 83 công đoàn cơ sở, kết nạp hơn 7.000 người lao động vào tổ chức Công đoàn. Ảnh: ĐVCC

Kiến tạo giá trị mới, xây dựng Công đoàn chuyên nghiệp, hiện đại

Quá trình chuyển đổi không chỉ đặt ra yêu cầu nhanh chóng ổn định tổ chức, bảo đảm hoạt động đại diện, chăm lo đoàn viên, người lao động được duy trì liên tục, mà còn đòi hỏi các cấp Công đoàn phải chủ động đổi mới tư duy, phương thức hoạt động để thích ứng với yêu cầu mới. Thực tiễn cho thấy, Công đoàn các tỉnh trong Cụm thi đua miền Trung và Tây Nguyên đã từng bước chuyển từ tư duy “duy trì hoạt động” sang “kiến tạo giá trị”, lấy đổi mới sáng tạo làm động lực nâng cao chất lượng tổ chức và hiệu quả phục vụ đoàn viên.

Dấu ấn rõ nét được thể hiện qua các phong trào thi đua yêu nước, lao động sáng tạo gắn với nhiệm vụ sản xuất, kinh doanh và chuyển đổi số trong sáu tháng đầu năm 2026. Toàn Cụm có 8.425 sáng kiến được công nhận, làm lợi trên 36,8 tỷ đồng; 228 công trình, sản phẩm được hoàn thành, gắn biển chào mừng các sự kiện lớn của đất nước và tổ chức Công đoàn. Đằng sau những con số đó là tinh thần trách nhiệm, ý chí sáng tạo của đội ngũ cán bộ, đoàn viên, người lao động; đồng thời khẳng định vai trò của Công đoàn trong việc khơi dậy tiềm năng, thúc đẩy năng suất và đóng góp vào sự phát triển chung của cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp.

Cùng với đó, các Công đoàn trong Cụm tiếp tục đẩy mạnh xây dựng tổ chức, nâng cao chất lượng hoạt động công đoàn cơ sở. Chỉ trong sáu tháng đầu năm 2026, toàn Cụm thành lập mới 335 công đoàn cơ sở, phát triển hơn 54.400 đoàn viên, giới thiệu hơn 2.000 đoàn viên ưu tú cho Đảng xem xét, bồi dưỡng, kết nạp. Đây không chỉ là sự phát triển về quy mô tổ chức mà còn phản ánh sức hấp dẫn, vai trò tập hợp của Công đoàn trong đời sống người lao động.

Điều đáng nói, quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, các cấp Công đoàn đồng thời chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đổi mới và tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, quản lý tài chính, công tác nữ công, quản trị... Những nhiệm vụ nền tảng này là yếu tố quyết định để xây dựng một tổ chức Công đoàn hoạt động khoa học, hiệu quả và đáp ứng tốt hơn yêu cầu trong giai đoạn mới.

Công đoàn phường Pleiku (tỉnh Gia Lai) tổ chức tập huấn kỹ năng số cho đoàn viên, người lao động theo mô hình “Gia sư số Công đoàn” năm 2026. Ảnh: ĐVCC

Đặc biệt, chuyển đổi số đang từng bước trở thành phương thức hoạt động mới của tổ chức Công đoàn. Việc ứng dụng nền tảng số trong tuyên truyền, quản lý đoàn viên, điều hành công việc và khai thác dữ liệu không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản trị mà còn mở rộng khả năng kết nối giữa tổ chức Công đoàn với đoàn viên, người lao động. Đây cũng là hướng đi quan trọng để xây dựng môi trường hoạt động linh hoạt, minh bạch và hiện đại hơn.

Nhìn lại chặng đường đầu tiên của quá trình chuyển đổi, điều ý nghĩa nhất chính là việc các cấp Công đoàn ở miền Trung và Tây Nguyên đã giữ vững vai trò đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động; đồng thời từng bước hình thành phương thức hoạt động chủ động hơn, chuyên nghiệp hơn, lấy đoàn viên làm trung tâm phục vụ. Sự chuyển mình ấy không chỉ được đo bằng số lượng đoàn viên, công đoàn cơ sở hay những con số về chăm lo, hỗ trợ, mà quan trọng hơn là bằng niềm tin của người lao động đối với tổ chức đại diện của mình. Khi lấy đoàn viên làm trung tâm, lấy đổi mới làm động lực, Công đoàn ở miền Trung và Tây Nguyên đang từng bước khẳng định vị thế của một tổ chức năng động, chuyên nghiệp, hiện đại - đồng hành cùng người lao động trong hành trình phát triển mới.