Hoàn thiện cơ chế thúc đẩy học tập suốt đời trong công nhân lao động

Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Ngọ Duy Hiểu - Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam nhấn mạnh, việc hình thành thói quen tự học, học tập suốt đời có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với công nhân lao động. Đây không chỉ là con đường trực tiếp nâng cao tay nghề, giúp người lao động có việc làm bền vững, cải thiện thu nhập, ổn định cuộc sống, mà còn là yếu tố then chốt nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong bối cảnh phát triển mới.

Theo Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Quyết định số 1268/QĐ-TTg là một văn kiện có ý nghĩa quan trọng của Chính phủ, góp phần thúc đẩy phong trào học tập trong công nhân lao động.

Toàn cảnh hội nghị. Ảnh: P.Mai.

Sau hơn 3 năm triển khai, phong trào học tập suốt đời trong công nhân lao động đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận, từ công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức đến việc triển khai các mô hình học tập, tập huấn, bồi dưỡng cho cán bộ công đoàn và người lao động.

Nhiều chỉ tiêu vượt kế hoạch, chuyển biến rõ nét về nhận thức và kỹ năng

Theo báo cáo của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, trong quá trình triển khai Chương trình 1268, 100% Liên đoàn Lao động các tỉnh, thành phố, công đoàn ngành Trung ương và công đoàn tổng công ty trực thuộc đã xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện.

Đã có hơn 4,8 triệu công nhân lao động đã được tuyên truyền, phổ biến pháp luật, đạt 83,3% – vượt xa mục tiêu đề ra cho năm 2025. Hàng triệu lượt công nhân được đào tạo nghề, tham gia thi tay nghề, hoặc chủ động học tập để nâng cao kỹ năng. Trên 4 triệu người được trang bị các kỹ năng sống thiết yếu. Đáng chú ý, hơn 3 triệu công nhân đã biết tận dụng internet để học tập, tra cứu thông tin, tương tác trên môi trường số – một bước tiến không nhỏ trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ.

Những kết quả này cho thấy việc triển khai Chương trình đã góp phần nâng cao nhận thức, kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng sống và năng lực số của công nhân lao động, qua đó tác động tích cực tới năng suất lao động và chất lượng nguồn nhân lực.

Tuy nhiên, phía sau những con số tích cực ấy vẫn còn không ít trăn trở. Theo lãnh đạo Tổng Liên đoàn, một số mục tiêu vẫn khó đạt, đặc biệt là việc xây dựng và công nhận danh hiệu “Công dân học tập” trong công nhân lao động chưa thực sự đi vào thực chất như kỳ vọng. Không ít nơi còn lúng túng trong cách làm, thiếu nguồn lực, thiếu cơ chế khuyến khích đủ mạnh.

Thách thức càng lớn hơn khi bối cảnh đã thay đổi. Bộ máy công đoàn đang được sắp xếp tinh gọn, số lượng cán bộ giảm trong khi khối lượng công việc không hề giảm. Thị trường lao động biến động nhanh, yêu cầu về kỹ năng, nhất là kỹ năng số, ngày càng cao. Mục tiêu tăng trưởng và phát triển đất nước trong giai đoạn mới cũng đặt ra áp lực lớn hơn đối với chất lượng nguồn nhân lực.

Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Ngọ Duy Hiểu phát biểu tại hội nghị. Ảnh: P.Mai.

Trong bối cảnh đó, việc sửa đổi Hướng dẫn 69 không đơn thuần là điều chỉnh kỹ thuật, mà là một bước “tái thiết kế” cách tiếp cận đối với học tập suốt đời trong công nhân lao động.

Dự thảo hướng dẫn sửa đổi tiếp tục giữ vững mục tiêu tổng thể, đồng thời điều chỉnh theo hướng tập trung đến năm 2030 với các chỉ tiêu cụ thể như: 90% công nhân lao động được tuyên truyền pháp luật; 75% được nâng cao kỹ năng nghề, kỹ năng sống; 65% được trang bị kỹ năng số; 50% đạt danh hiệu “Công dân học tập”.

Cùng với đó, dự thảo cũng nhấn mạnh việc đổi mới phương thức triển khai, tăng cường ứng dụng công nghệ số, đa dạng hóa hình thức học tập, đồng thời thúc đẩy sự tham gia của doanh nghiệp và các tổ chức liên quan.

Gỡ vướng từ thực tiễn để chương trình đi vào chiều sâu

Theo bà Nguyễn Kim Loan - Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động TP Hồ Chí Minh, cần có cơ chế đủ mạnh để tạo động lực cho doanh nghiệp tham gia đào tạo, như cho phép khấu trừ thuế đối với chi phí đào tạo lao động. Đồng thời, cần chính sách hỗ trợ học phí để khuyến khích người lao động nâng cao trình độ. Đồng thời, đề nghị làm rõ trách nhiệm các bên và chuyển sang nền tảng số trong xét công nhận danh hiệu, thay vì thủ công như hiện nay.

Ở góc độ công đoàn ngành, bà Nguyễn Vĩnh Hồng - Phó Chủ tịch Công đoàn Dệt may Việt Nam cho biết, việc triển khai chương trình còn gặp nhiều khó khăn do đặc thù lao động làm việc theo ca, thời gian dài, thu nhập hạn chế, khiến việc tham gia học tập không dễ dàng. Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp chưa chú trọng đào tạo dài hạn, trong khi phương thức đào tạo còn thiếu linh hoạt.

Bà Nguyễn Vĩnh Hồng - Phó Chủ tịch Công đoàn Dệt may Việt Nam đưa ra những góp ý về tiêu chí xét chọn công dân học tập trong hướng dẫn sửa đổi. Ảnh: P.Mai.

Từ thực tế này, Phó Chủ tịch Công đoàn Dệt may Việt Nam đề nghị cần gắn việc học với lợi ích cụ thể của người lao động, đồng thời rà soát lại bộ tiêu chí “Công dân học tập” theo hướng rõ ràng, có trọng tâm và tránh hình thức.

Đáng chú ý, từ thực tiễn Hải Phòng, ông Đỗ Văn Sanh - Phó Ban Công tác Công đoàn, Liên đoàn Lao động TP Hải Phòng chia sẻ mô hình ứng dụng công nghệ trong kết nối và hỗ trợ người lao động thông qua ứng dụng Hướng Công - Công đoàn Hải Phòng.

Ứng dụng này được triển khai từ năm 2023, tích hợp nhiều tiện ích, cho phép đoàn viên tiếp cận thông tin, học tập, tư vấn pháp luật, tham gia các chương trình phúc lợi và được hỗ trợ trực tuyến. Với khoảng 15 chức năng, app không chỉ là kênh thông tin mà còn là nền tảng kết nối trực tiếp giữa công đoàn với người lao động, góp phần nắm bắt nhu cầu, hỗ trợ kịp thời và thúc đẩy hoạt động học tập trong môi trường số.

Ông Đỗ Văn Sanh - Phó Ban Công tác Công đoàn, Liên đoàn Lao động TP Hải Phòng nêu ý kiến tại hội nghị. Ảnh: P.Mai.

Theo ông Sanh, những mô hình như vậy cho thấy nếu có cách làm phù hợp, việc học tập suốt đời hoàn toàn có thể trở thành hoạt động thường xuyên, gắn với đời sống thực tế của người lao động. Tuy nhiên, để nhân rộng, vẫn cần nguồn lực đủ mạnh, đặc biệt là kinh phí và đội ngũ cán bộ có chuyên môn.

Theo nhiều ý kiến tại hội nghị, để đạt được các mục tiêu theo đề án sửa đổi, điều quan trọng là phải tháo gỡ những vướng mắc từ thực tiễn, từ cơ chế chính sách đến cách tổ chức thực hiện.

Học tập suốt đời trong công nhân lao động chỉ thực sự hiệu quả khi gắn với nhu cầu, điều kiện và lợi ích cụ thể của người lao động, đồng thời có sự tham gia thực chất của doanh nghiệp và các bên liên quan.