Phong tục Tết cổ truyền
Tục cúng ông Công ông Táo có nguồn gốc như thế nào?
Cúng ông Công ông Táo là Lễ quan trọng trong tâm thức của người Việt. Lễ diễn ra vào ngày 23 tháng Chạp. Vậy nguồn gốc và ý nghĩa của nó là gì?
 |
| Một gia đình cúng ông Công ông Táo. |
Cúng ông Công ông Táo là một lễ quan trọng của người Việt. Lễ diễn ra vào ngày 23 tháng Chạp, nhưng nhiều nơi người dân quan niệm Lễ phải diễn ra trước 12 giờ trưa ngày 23, nên nhiều gia đình cúng từ ngày 22. Lễ cúng này quen thuộc đến nỗi chúng ta coi như một sự đương nhiên mà không mấy để ý nguồn gốc, ý nghĩa thực sự của nó như thế nào.
Truyện kể rằng, ngày xưa có hai vợ chồng nghèo khổ, sau một năm mất mùa, người chồng phải đi làm ăn xa, nhiều năm bặt tin không về. Người vợ để tang chồng, sau đó kết duyên với một người khác.
Một ngày kia, trong khi người chồng mới đi thăm đồng, người chồng cũ bỗng trở về. Vợ nhận ra chồng cũ, hai người ôm nhau khóc. Vừa lúc người chồng mới về nhà định lấy tro bón ruộng, sợ điều tiếng, người vợ bảo chồng cũ núp vào đống rơm. Người chồng tìm tro bón ruộng không có bèn đốt đống rơm, vô tình giết người chồng cũ.
Thấy chồng cũ chết oan uổng, người vợ thương xót nhảy vào lửa cùng chết. Người chồng mới thương vợ cũng nhảy vào lửa chết theo. Trời thấy ba người sống tình nghĩa nên phong cho họ làm Vua Bếp để được gần nhau mãi mãi. Trong bộ ba đó, người chồng mới là Thổ Công trông nom việc trong bếp, người chồng cũ là Thổ Địa trông coi việc trong nhà và người vợ là Thổ Kỳ trông coi việc chợ búa.
 |
| Mâm cỗ cúng ông Công ông Táo. Ảnh ngoisao.vn |
Dân gian quan niệm, hằng ngày Táo quân ghi lại những công tội, tốt xấu của mọi người để đến ngày trở về trời báo cáo với Ngọc Hoàng, làm cơ sở để thưởng cho cái tốt và phạt cái xấu. Vì vậy, để được Táo quân phù trợ, người ta thường làm lễ tiễn đưa ông Táo về chầu trời rất trọng thể. Người ta quan niệm một năm mở đầu bằng Tết Nguyên đán và kết thúc bằng Tết ông Táo vào 23 tháng Chạp. Đến đêm 30 tháng Chạp, ông Táo trở về cùng gia đình bước vào năm mới. Như vậy, hệ thống lễ Tết làm thành một chu trình khép kín, âm dương chuyển hóa cho nhau. Thổ Công định đoạt phúc họa cho cả nhà nên là vị thần quan trọng nhất.
Để không làm mất lòng ai, người dân xếp cho tổ tiên ngự tại bàn thờ tôn kính nhất ở gian giữa, còn Thổ Công ở gian bên trái (theo ngũ hành, bên trái, phương Đông là nơi quan trọng thứ hai sau trung tâm). Tuy địa vị kém nhân thần nhưng quyền lực của địa thần lại lớn hơn, Thổ Công được coi là đệ nhất gia chi chủ. Mỗi khi giỗ cha mẹ, người dân đều phải khấn Thổ Công trước rồi xin phép cho cha mẹ được về "phối hưởng".
Người xưa cho rằng, sau khi nghe Táo quân bẩm báo, Ngọc Hoàng sẽ căn cứ vào đó để định đoạt, có thể khen thưởng hoặc quở phạt. Vì thế, vào ngày 23 tháng Chạp, trước khi Táo quân lên thiên đình người ta bày lễ cúng để Táo quân “nói tốt“ cho nhà mình. Đồ cúng Táo quân thông thường là các loại kẹo bánh có vị ngọt, hi vọng thần ăn đồ ngọt sẽ không bẩm báo những chuyện nhỏ nhặt với Ngọc Hoàng. Khi cúng tiễn Thần Bếp, thường phải tắm rửa sạch sẽ, dùng muối, hoa, tinh dầu, lá bưởi hoặc các loại lá thơm làm nước tắm; tắm xong thay quần áo sạch sẽ rồi mới cúng.
 |
| Trong Lễ cúng ông Công ông Táo luôn có việc thả cá chép để 'Vua Bếp' cưỡi về trời. |
Sau khi tiễn Táo quân xong mới bắt đầu quét dọn, tục gọi là “quét tàn tinh” nhưng nếu năm đó nhà có tang ma thì không được quét để kiêng khói bụi bay vào mắt người chết. Việc quét dọn, kê lại đồ đạc trong nhà thường được thực hiện sau khi tiễn ông Táo, do lúc này các thần đã về trời bẩm báo công việc, chỉ còn một số thần nhỏ ở lại “trực” để duy trì trật tự, nếu có xê dịch làm đảo lộn đồ đạc thì cũng không mạo phạm đến thần. Quét dọn xong mới đến phần “lau rửa”, ngoài ý nghĩa làm vệ sinh môi trường xung quanh, lau chùi rửa sạch đồ đạc trong gia đình còn có ý nghĩa quan trọng hơn, đó là sự thanh tịnh trong tâm, phản tỉnh những sai lầm trong cả năm. Người xưa cho rằng nếu chỉ chăm chút bề ngoài mà không coi trọng sự thay đổi hướng thiện trong tâm hồn thì hiệu quả trừ bỏ những cái xấu của năm cũ có làm cũng như không.
Đặc biệt đối với những người trong năm gặp nhiều sự cố phát sinh khiến công việc và cuộc sống không được như ý, do gặp đen đủi, muốn tìm cách để thay đổi tương lai, hy vọng năm mới tốt đẹp hơn, sẽ nhân cơ hội này phản tỉnh, tổng kết sai lầm trong cả năm, rút kinh nghiệm cho năm mới thuận lợi hơn.
Đọc nhiều
Liên quan
Tin mới hơn
Nghỉ ốm dài ngày trước khi nghỉ thai sản, người lao động có mất quyền hưởng trợ cấp thất nghiệp?
Nhiều lao động nữ lo lắng việc nghỉ ốm dài ngày trước thời điểm nghỉ thai sản sẽ làm gián đoạn quá trình đóng bảo hiểm thất nghiệp và ảnh hưởng đến quyền hưởng trợ cấp thất nghiệp sau này. Tuy nhiên, pháp luật hiện hành có quy định cụ thể để bảo đảm quyền lợi cho người lao động trong trường hợp này.
Khi công ty đổi tên pháp nhân, người lao động có được truy trả bảo hiểm thời gian thử việc?
Nhiều người lao động cho rằng, thời gian thử việc sẽ không được tính đến các chế độ liên quan đến bảo hiểm hay trợ cấp thôi việc. Tuy nhiên, khi doanh nghiệp thay đổi pháp nhân hoặc chuyển đổi mô hình hoạt động, không ít người băn khoăn quyền lợi của mình có bị ảnh hưởng hay không.
Lao động nữ xin tạm nghỉ để dưỡng thai có cần xác nhận của bệnh viện công?
Khi sức khỏe thai kỳ không ổn định, nhiều lao động nữ buộc phải xin tạm hoãn công việc để dưỡng thai theo chỉ định của bác sĩ. Vậy doanh nghiệp có được quyền từ chối giấy xác nhận của bệnh viện tư nhân và yêu cầu người lao động phải khám lại tại bệnh viện công hay không?
Tin tức khác
Tai nạn trên đường từ công ty về nhà có được xem là tai nạn lao động?
Tai nạn giao thông trên đường đi làm hoặc tan ca là tình huống không ai mong muốn, nhưng thực tế vẫn xảy ra với nhiều người lao động. Khi gặp sự cố trên tuyến đường từ nơi làm việc về nhà, không ít người băn khoăn liệu trường hợp của mình có được xem là tai nạn lao động để hưởng chế độ theo quy định hay không.
Người giữ ngọn lửa yêu thương nơi những mảnh đời yếu thế
Bằng đôi bàn tay tận tụy và trái tim đầy yêu thương, chị Nguyễn Thị Kim Ly đã trở thành điểm tựa tinh thần cho nhiều đối tượng yếu thế tại Làng Hòa Bình Quảng Nam. Câu chuyện về người nữ nhân viên chăm sóc âm thầm cống hiến không chỉ là tấm gương đẹp về tinh thần trách nhiệm mà còn làm sáng lên giá trị của lòng nhân ái giữa đời thường.
Phúc lợi kịp thời, Tết Bính Ngọ thêm ấm áp với công nhân Huế
Những ngày cận Tết Nguyên đán Bính Ngọ, khi tháng lương thứ 13 vừa “về tay”, không khí sắm sửa cuối năm đã rộn ràng hơn tại nhiều khu công nghiệp, nhà máy trên địa bàn thành phố Huế. Thu nhập tăng thêm, cùng các chế độ phúc lợi được triển khai kịp thời, đã tiếp thêm động lực để người lao động yên tâm chuẩn bị Tết, hướng về gia đình sau một năm làm việc vất vả. Với nhiều công nhân, Tết năm nay không cần cầu kỳ, chỉ cần đủ đầy, ấm áp và an tâm.
Giải pháp thực hiện truyền thông hiệu quả nhằm tăng cường nhận thức bảo vệ môi trường ở Bắc Ninh
Bắc Ninh đã và đang khẳng định vị thế là cực tăng trưởng năng động của miền Bắc, điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư, đặc biệt trong lĩnh vực đô thị thông minh, đô thị xanh, công nghệ cao, công nghiệp bán dẫn.
Người thân thẫn thờ ngóng tin, lực lượng chức năng nỗ lực tìm kiếm thuyền viên mất tích
Tỉnh Quảng Trị đã huy động hàng trăm cán bộ, chiến sĩ công an, quân sự, biên phòng triển khai tìm kiếm các thuyền viên mất tích trên biển, trong cơn bão số 10. Trên bờ, người thân của các thuyền viên mất tích đang thẫn thờ ngóng tin.
Công nhân ngành điều tại Bình Phước: Người giữ hồn cho nông sản Việt
Giữa những con số xuất khẩu hàng tỷ USD mỗi năm của ngành điều Việt Nam, ít ai để ý rằng đằng sau thành công ấy là những đôi tay chai sạn, những giọt mồ hôi rơi giữa xưởng nóng và những câu chuyện đời thầm lặng của người lao động. Từ những người phụ nữ ngồi bó gối bên rổ điều sống để tách vỏ, đến những công nhân vận hành dây chuyền sản xuất hiện đại, họ chính là những mắt xích bền bỉ góp phần đưa hạt điều Việt Nam có mặt tại hơn 90 quốc gia trên thế giới.