60% công nhân Thủ đô sống chật chội, tạm bợ: Nhà ở xã hội cần bước ngoặt mới

60% công nhân đang ở trọ

Theo báo cáo của LĐLĐ Thành phố Hà Nội, thành phố hiện có khoảng 167.000 lao động đang làm việc tại các khu công nghiệp, chế xuất và khu công nghệ cao. Trong đó, hơn 60% công nhân phải thuê trọ trong các khu dân cư xung quanh, phần lớn là nhà trọ tự phát, chật hẹp, điều kiện sống kém an toàn và thiếu vệ sinh môi trường.

Đáng nói, giá thuê nhà, tiền điện, nước tại các khu vực này thường cao hơn nhiều so với khả năng chi trả của công nhân.

Với thu nhập trung bình 7,7 triệu đồng/tháng, nhiều người lao động phải dành tới gần một nửa lương cho chỗ ở.

Hội nghị đối thoại giữa Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội và công nhân lao động năm 2025 được tổ chức trong khuôn khổ Tháng Công nhân 2025, do Lãnh đạo UBND - LĐLĐ Thành phố chủ trì. Ảnh: Mạnh Quân.

Hiện nay quy định về thu nhập dưới 15 triệu đồng/tháng mới thuộc đối tượng mua nhà ở xã hội với Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh là rất khó khăn. Lương tối thiểu của công nhân ở Hà Nội thấp nhất cũng là trên 4 triệu đồng và đa số các doanh nghiệp đều trả lương cao hơn lương tối thiểu vùng. Ngoài lương còn có chính sách thưởng, đặc biệt thưởng Tết, nhiều doanh nghiệp thưởng 3 tháng lương, do vậy mức thu nhập của nhiều công nhân đạt trên 15 triệu đồng.

“Thu nhập này so với giá cả chi tiêu ở thành phố thì vẫn còn khiến đời sống người lao động eo hẹp xong lại không đạt điều kiện mua nhà ở xã hội. Chính vì vậy, nếu có thể điều kiện về mua nhà ở xã hội thành: thu nhập 25 triệu đồng trở xuống hoặc 20 triệu đồng trở xuống thuộc diện được mua nhà ở xã hội sẽ phù hợp với thực tiễn sinh động của công nhân chúng tôi hơn”, chị Chu Thị Báu - công nhân Công ty TNHH Kanepackage chia sẻ.

Chị Chu Thị Báu - Công ty TNHH Kanepackage, chia sẻ tại hội nghị. Ảnh: Mạnh Quân.

Chính sách có nhưng thực tế vẫn xa

Giải đáp những thắc mắc này của công nhân, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Luyện Văn Phương cho biết, thời gian qua, chủ trương về nhà ở cho công nhân được thành phố đặc biệt quan tâm.

Theo đó, UBND Thành phố đã ban hành Chương trình phát triển nhà ở thành phố Hà Nội giai đoạn 2021-2030, Kế hoạch phát triển nhà ở xã hội thành phố Hà Nội giai đoạn 2021-2025, Kế hoạch phát triển nhà ở thành phố Hà Nội giai đoạn 2021-2025.

Trong đó đã giao Ban Quản lý các Khu công nghiệp và Chế xuất Hà Nội (nay là Ban Quản lý các Khu công nghệ cao và Khu công nghiệp Hà Nội), LĐLĐ Thành phố Hà Nội tổ chức nghiên cứu, đầu tư xây dựng nhà ở xã hội gắn với các thiết chế công đoàn cho công nhân, người lao động thuê tại các khu công nghiệp, khu chế xuất trên địa bàn Thành phố giai đoạn 2021-2025 theo Đề án “Đầu tư xây dựng các thiết chế của công đoàn tại các khu công nghiệp, khu chế xuất” đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 655/QĐ-TTg ngày 12/5/2017 và số 1729/QĐ-TTg ngày 04/11/2020.

Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Luyện Văn Phương giải đáp thắc mắc của công nhân lao động về vấn đề nhà ở xã hội. Ảnh: Mạnh Quân.

Bên cạnh đó, phối hợp Sở Quy hoạch - Kiến trúc, UBND các quận, huyện, thị xã tổ chức rà soát quy hoạch chi tiết các khu công nghiệp để xác định vị trí, quỹ đất dành để xây dựng các thiết chế của công đoàn (trong đó có nhà ở xã hội cho công nhân, người lao động thuê) đảm bảo đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, phù hợp quy hoạch chung, quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết đã được phê duyệt.

“Đề án đầu tư xây dựng gắn với thiết chế Công đoàn đã được Thủ tướng phê duyệt tại các quyết định. Tuy nhiên, việc bố trí trên thực tế còn khó khăn ngay từ khâu xác định nhu cầu của công nhân hiện nay là bao nhiêu còn chưa rõ kết quả”, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Luyện Văn Phương nói.

Hội nghị thu hút sự quan tâm của đông đảo công nhân lao động. Ảnh: Mạnh Quân.

Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội cho rằng, Sở Xây dựng Hà Nội không trực tiếp làm việc này. Tuy nhiên, qua trao đổi với Ban Quản lý khu công nghệ cao và khu công nghiệp Hà Nội cho thấy việc khảo sát tại công ty, nhu cầu của người lao động chưa xác định được.

“Việc phát triển chậm nhà ở xã hội cũng có lỗi của các đơn vị, chúng tôi xin nhận lỗi và khắc phục trong thời gian tới. Thủ tướng Chính phủ đã trình Quốc hội thủ tục xây dựng nhà ở xã hội, trong đó tháo gỡ rất nhiều vấn đề từ giao chủ đầu tư cho tới quy trình thủ tục”, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội nói, đồng thời đề nghị LĐLĐ Thành phố tiếp tục phối hợp với các đơn vị khảo sát nhu cầu xác đáng của công nhân lao động.

Liên quan đến vấn đề điều kiện mức lương mua nhà ở xã hội, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội nhấn mạnh đó đều là quy định rất rõ ở Luật. Trong thẩm quyền của mình, Sở Xây dựng Hà Nội ghi nhận ý kiến và sẽ tiếp tục có kiến nghị lên các cấp cao hơn để có thể sửa đổi cho phù hợp trong thời gian tới.

Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Luyện Văn Phương nhận trách nhiệm về việc phát triển chậm nhà ở xã hội.

Nỗ lực để tạo cơ hội tiếp cận nhà ở xã hội cho công nhân

Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Trần Sỹ Thanh cho rằng, những kiến nghị của công nhân đều là những mong muốn chính đáng, các đơn vị và Liên đoàn Lao động Thành phố Hà Nội cần nghiên cứu và lưu ý.

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trần Sỹ Thanh phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: P.Mai.

Theo đó, mức lương tối thiểu phù hợp điều kiện mua nhà ở xã hội đã được quy định trong Luật. Tuy nhiên, đồng chí Trần Sỹ Thanh cũng đưa ra gợi ý phía LĐLĐ Thành phố cùng các cơ quan, lãnh đạo Thành phố có kiến nghị, đối chiếu với Luật Thủ đô để xác định cơ chế đặc thù cho Hà Nội. Từ đó, để Hội đồng nhân dân có thể đưa ra nghị quyết riêng, hoặc bổ sung hệ số K để đông đảo công nhân lao động có cơ hội tiếp cận với nhà ở xã hội.

Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Trần Sỹ Thanh bổ sung quan điểm về vấn đề nhà ở xã hội cho công nhân lao động Thủ đô.

Về vấn đề nhà trọ cho công nhân lao động, Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội thông tin, năm nay, Hà Nội ban hành kế hoạch vượt mức nhà ở xã hội do Thủ tướng giao. Cơ chế vận hành nhà ở xã hội chủ yếu vẫn là bán, hình thức thuê - cho thuê sơ cấp, thứ cấp… quy định, cơ chế còn cứng nhắc. Do lịch sử hình thành các khu công nghiệp, nhà nước và nhân dân cung ứng dịch vụ cho thuê, tuy nhiên để nâng cấp vấn đề về an toàn phòng cháy chữa cháy, an ninh nhà nước phải có cái nhìn bài bản hơn.

Lãnh đạo Thành phố tiếp thu và sẽ có cách xử lý “mở” hơn về quy hoạch, phát triển nhà ở xã hội cũng như nhà ở cho thuê tại các khu công nghiệp, để có chính sách sát với thực tiễn hơn…

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trần Sỹ Thanh và Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam Ngọ Duy Hiểu trao quà cho công nhân lao động có hoàn cảnh khó khăn. Ảnh: Mạnh Quân.

Những chia sẻ tại hội nghị cho thấy, công nhân không đòi hỏi điều gì quá cao xa. Họ chỉ mong có một nơi ở tử tế, an toàn, sạch sẽ để an cư và cống hiến. Không ít doanh nghiệp hiện nay cũng gặp khó trong tuyển dụng lao động từ các tỉnh xa vì lý do nhà ở. Việc thiếu hụt nguồn cung nhà trọ giá rẻ gần khu công nghiệp khiến người lao động ngần ngại chuyển đến, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và năng suất.

Đã đến lúc, nhà ở xã hội cho công nhân không còn là chuyện hứa hẹn trên giấy hay thí điểm tượng trưng – mà phải là ưu tiên cấp thiết trong mọi hoạch định phát triển đô thị bền vững.