Covid-19 là một bệnh nghề nghiệp - Quan điểm và đề xuất

Thăm khám, hội chẩn cho bệnh nhân Covid-19 nặng tại khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Ảnh: Minh Quyết

1. Về khái niệm bệnh nghề nghiệp

Theo Điều 3 Luật An toàn, vệ sinh lao động (2015), bệnh nghề nghiệp là “bệnh phát sinh do điều kiện lao động có hại của nghề nghiệp tác động đối với người lao động”. Bệnh nghề nghiệp xảy ra cấp tính hoặc từ từ (hay còn gọi là mãn tính). Một số bệnh không chữa khỏi và để lại di chứng. Tuy nhiên, bệnh nghề nghiệp có thể phòng tránh được. Nguyên nhân của bệnh nghề nghiệp là do phải thường xuyên và lâu dài tiếp xúc với điều kiện lao động không tốt. Ngay từ khi có lao động, bệnh nghề nghiệp đã xuất hiện và gây ảnh hưởng tới người lao động.

Bệnh nghề nghiệp đã được Chính phủ quy định trong Nghị định số 37/2016/NĐ-CP về Quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động về bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp bắt buộc. Bên cạnh đó, Bộ Y tế cũng ban hành Danh mục bệnh nghề nghiệp và Hướng dẫn quản lý trong Thông tư số 15/2016/TT-BYT quy định về bệnh nghề nghiệp được hưởng bảo hiểm xã hội và Thông tư số 28/2016/TT-BYT hướng dẫn quản lý bệnh nghề nghiệp.

2. Quan điểm coi Covid-19 là một bệnh nghề nghiệp

Đại dịch Covid-19 đang tác động mạnh đến những người lao động tiếp xúc với vi rút trong môi trường làm việc của họ. Theo Văn phòng Thống kê châu Âu (Eurostat), hầu hết các nước thành viên đều công nhận Covid-19 là một bệnh nghề nghiệp. Tuy nhiên, vẫn có những quốc gia có quan điểm trái ngược về vấn đề này.

Lấy mẫu xét nghiệm COVID-19 cho công nhân tại Khu công nghiệp Vân Trung (Bắc Giang).

Ở Tây Ban Nha, Covid-19 đáp ứng mọi điều kiện để được coi là một bệnh nghề nghiệp, song ở Italia, Covid-19 được coi là một tai nạn nghề nghiệp. Các quốc gia như Thụy Điển, Phần Lan cũng công nhận Covid-19 là một bệnh nghề nghiệp. Ở Malta, mặc dù Covid-19 không nằm trong danh sách các bệnh nghề nghiệp, song luật pháp vẫn để mở và danh sách bệnh nghề nghiệp có thể được cập nhật với Covid-10. Ở Ireland, bệnh này vẫn chưa được công nhận là bệnh nghề nghiệp, nhưng nó đang trải qua quá trình xem xét sẽ cần sự hỗ trợ của chính phủ trong trường hợp có khuyến nghị tích cực. Tại Vương quốc Anh, bất chấp nỗ lực bổ sung Covid-19 vào danh sách, Bộ trưởng về An sinh Xã hội Vương quốc Anh kết luận rằng, hiện tại, bằng chứng là không đủ.

Danh mục bệnh nghề nghiệp ở hầu hết các nước châu Âu được phân loại theo danh sách phù hợp với danh sách bệnh nghề nghiệp của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) hoặc Liên minh châu Âu (EU). Theo luật của Pháp, chỉ những người lao động từ khu vực tư nhân mới có thể được công nhận là mắc bệnh nghề nghiệp khi nhiễm Covid-19. Để được coi là bệnh nghề nghiệp, cần phải thiết lập mối liên hệ rõ ràng giữa bệnh và những tiếp xúc tại nơi làm việc. Mối liên hệ này có vẻ rõ ràng liên quan đến những nhân viên y tế và những người làm trong lĩnh vực dịch vụ xã hội trong bối cảnh của đại dịch Covid-19. Tuy nhiên, nó phải đáp ứng các yêu cầu về y tế và hành chính của từng quốc gia. Thậm chí, người lao động tại nhiều nước châu Âu mất nhiều thời gian để chứng minh mình mắc Covid-19 trong quá trình làm việc tại doanh nghiệp. Ở Bulgaria, Covid-19 có thể được coi là bệnh nghề nghiệp nếu mối liên hệ với phơi nhiễm tại nơi làm việc chắc chắn được thiết lập.

Ở Cộng hòa Séc, việc cung cấp các bằng chứng chứng minh Covid-19 thực sự liên quan trực tiếp đến kết quả công việc là không cần thiết. Ở Bồ Đào Nha, chỉ có nhân viên y tế và nhân viên an ninh mới có quyền yêu cầu các nhà chức trách công nhận việc mình bị nhiễm Covid-19 đồng nghĩa với việc mắc bệnh nghề nghiệp. Ở Pháp, vì một loạt các lĩnh vực lao động đã bị loại trừ, do đó, các thủ tục pháp lý đã trở thành con đường duy nhất cho người lao động đòi quyền lợi của họ. Đất nước Hà Lan có sự khác biệt với các nước khác ở châu Âu vì bản thân luật của họ không có quy định bồi thường cho một bệnh nghề nghiệp, do đó, Covid-19 không được công nhận là bệnh nghề nghiệp có thể bồi thường.

Xét nghiệm mẫu bệnh phẩm Covid-19 tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP. Hồ Chí Minh

Một khi Covid-19 được coi là bệnh nghề nghiệp, người lao động sẽ được hưởng lợi từ khoản bồi thường bao gồm toàn bộ hoặc một phần thiệt hại thu nhập của họ. Tổ chức UNICARE đã thực hiện một dự án nghiên cứu về ảnh hưởng của Covid-19 đến đội ngũ nhân viên y tế. Nghiên cứu này thấy rằng các hỗ trợ xã hội mà các quốc gia châu Âu dành cho đội ngũ nhân viên y tế thực hiện công tác điều trị Covid-19 là tốt; song, sự đa dạng về chính sách và sự khác nhau trong quan điểm của nhiều quốc gia khiến cho nhu cầu cấp thiết cần có một quy tắc chung để công nhận Covid-19 là một bệnh nghề nghiệp.

Mặc dù nhân viên y tế và chăm sóc xã hội thuộc nhóm nghề nghiệp có nguy cơ rủi ro cao mắc Covid-19 nhưng tất cả các ngành nghề trong xã hội đều quan tâm vấn đề này bởi Covid-19 đang không loại trừ một ai. Đặc biệt, cần có dữ liệu chính xác để xem xét mức độ ảnh hưởng của Covid-19 đến người lao động và các lĩnh vực liên quan. Vì một bệnh nghề nghiệp phải liên quan đến mức độ phơi nhiễm nhất định tại nơi làm việc, trong khi việc đánh giá này là khá khó khăn. Bên cạnh đó, việc xác định các triệu chứng lâm sàng cũng như các biện pháp cần thực hiện khi một người lao động có kết quả xét nghiệm dương tính cũng có thể dẫn đến các phương pháp tiếp cận khác nhau. Từ đó dẫn đến sự khó thống nhất trong đề xuất các chính sách chung.

Học viên tham gia thực hành kỹ năng chăm sóc, điều trị bệnh nhân nhiễm Covid-19 tại Lớp tập huấn hướng dẫn tiếp nhận điều trị, chăm sóc, lấy mẫu xét nghiệm Covid-19 do Sở Y tế Lai Châu tổ chức

3. Đề xuất

Bộ Lao động - Thương binh, Xã hội dự báo, với tình hình dịch bệnh bùng phát hiện nay, sẽ có trên 30 triệu lao động bị ảnh hưởng tiêu cực, khoảng 4 triệu lao động làm việc tại các doanh nghiệp trong Khu công nghiệp, Khu chế xuất bị tác động trực diện, lao động làm việc trong tất cả các ngành, lĩnh vực đều bị tác động mạnh. Theo Tổng cục Thống kê, trong quý I/2021, dịch Covid-19 đã tác động tiêu cực đến 9,1 triệu người từ 15 tuổi trở lên, trong đó 540 nghìn người bị mất việc và hàng triệu lao động phải tạm nghỉ, nghỉ giãn việc, giảm thu nhập (2,8 triệu người phải tạm nghỉ/tạm ngừng sản xuất kinh doanh; 3,1 triệu người cho biết họ bị cắt giảm giờ làm hoặc buộc phải nghỉ giãn việc, nghỉ luân phiên và 6,5 triệu lao động bị giảm thu nhập). Trước tình hình diễn biến phức tạp của đại dịch Covid-19 đã và đang tác động, ảnh hưởng lớn đến tình hình sản xuất, kinh doanh và đời sống nhân dân, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 68/NQ-CP về một số chính sách hỗ trợ người lao động và người sử dụng lao động gặp khó khăn do đại dịch Covid-19. Nghị quyết được ban hành nhằm mục đích góp phần phục hồi sản xuất, kinh doanh, giảm thiểu những tác động tiêu cực của đại dịch, ổn định sản xuất, kinh doanh, đảm bảo đời sống và an toàn cho người lao động.

Thời gian qua, chúng ta thấy, Đảng, Nhà nước, các ban, bộ, ngành từ Trung ương tới địa phương đang nỗ lực hết sức mình cùng với toàn dân tích cực phòng, chống đại dịch Covid-19. Để tăng cường hiệu quả hỗ trợ và đảm bảo quyền lợi cho người lao động, thiết nghĩ, thời gian tới, ngành Lao động, Thương binh, Xã hội và ngành Y tế cần có những đánh giá chi tiết hơn về hệ quả của Covid-19 đến người lao động; xây dựng dữ liệu thống kê, theo dõi về mức độ ảnh hưởng của dịch Covid-19 đến người lao động tại nơi làm việc. Ngoài ra, đồng thời kiến nghị xem xét việc cân nhắc đưa Covid-19 vào trong danh mục bệnh nghề nghiệp đối với một số ngành nghề có môi trường làm việc nguy hiểm và rủi ro cao như ngành Y tế, An ninh, Môi trường, An toàn, vệ sinh lao động với những chế độ chính sách phù hợp để giúp lao động những ngành này yên tâm làm việc và cống hiến.

Người lao động Công ty TNHH xuất nhập khẩu Sung IL Vina tại Hòa Bình luôn đeo khẩu trang trong suốt quá trình làm việc

Cán bộ công đoàn vừa là nguồn tin chính xác, vừa kể câu chuyện xúc động trong đại dịch Theo bà Vũ Thị Giáng Hương, Quyền Trưởng Ban Tuyên giáo Tổng LĐLĐ Việt Nam, để công tác thông tin, tuyên truyền trong bối cảnh ...

Nhiệm vụ cấp bách phòng chống Covid-19 trong các cấp công đoàn Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn vừa ban hành công văn yêu cầu LĐLĐ các tỉnh, thành phố, Công đoàn ngành Trung ương và tương ...

Khơi dậy tinh thần đoàn kết phòng, chống dịch Covid-19 trong điều kiện mới Dịch bệnh Covid-19 tiếp tục lan rộng như cú đánh bồi vào cơ thể vốn đã ốm yếu của nhiều nền kinh tế. Trong lúc ...