Giảm thời gian tối thiểu đóng BHXH: Người lao động có thể tự mình đi đến tương lai an toàn

Họ làm nghề không ổn định, thu nhập bấp bênh, khó có điều kiện duy trì đóng BHXH liên tục 20 năm. Và vì vậy, “giấc mơ” được về hưu với lương đã từ lâu không còn là ưu tiên trong suy nghĩ. Chính sách mới như mở ra một “lối đi nhân văn”, trao cơ hội cho họ được trở lại, được tính lại, được tin tưởng rằng chỉ cần kiên trì 15 năm họ sẽ có một cuộc sống không còn bấp bênh ở tuổi già.

Có rất nhiều người lao động vì hoàn cảnh đã dừng đóng BHXH giữa chừng, sau đó không thể quay lại đủ 20 năm và chọn nhận BHXH một lần.

Hình ảnh người công nhân vệ sinh ngoài 50 tuổi, người bán hàng rong gầy gò, người xe ôm truyền thống rong ruổi trong thành phố mỗi ngày… tất cả họ đều là những người từng nghĩ đến tuổi già trong nỗi lo sợ: “Sẽ ra sao nếu ốm đau? Lấy gì để sống khi không còn sức lao động?”.

Trong câu chuyện của chị Trần Thị Hương (54 tuổi) từng là công nhân may ở Bình Dương, sau khi nghỉ việc do nhà máy giải thể chị đã phải đắn đo rất lâu giữa việc rút BHXH một lần hay tiếp tục đóng BHXH tự nguyện.

“Tôi chỉ đóng 6 năm nữa là tròn 15 năm, nhưng không biết có nên cố không. Trước kia, phải đủ 20 năm thì mới có lương hưu, tôi không đủ sức chờ,” chị Hương chia sẻ.

Giờ đây, khi luật mới cho phép nghỉ hưu với 15 năm đóng BHXH, những người như chị Hương có thêm lý do để hy vọng, để tiếp tục gắn bó, để tin rằng tuổi già không phải là quãng thời gian “sống trong sợ hãi”.

Trong các khu công nghiệp, hàng triệu công nhân trẻ vào làm việc từ 18–20 tuổi nhưng đến 35–40 tuổi đã phải rời hệ thống do áp lực công việc, sức khỏe và đời sống khó khăn. Số liệu từ BHXH Việt Nam cho thấy, cứ 2 người rút BHXH một lần thì có 1 người là công nhân khu công nghiệp, làm việc dưới 10 năm.

“Giấc mơ” lương hưu với họ đã từng là một điều gì đó xa xỉ và phi thực tế. Nhưng giờ đây, với chính sách mới, nếu công đoàn và doanh nghiệp đồng hành, nhiều người có thể được “kéo lại”, được tư vấn để giữ lại quá trình đóng và tiếp tục tích lũy. Với 15 năm, một công nhân có thể bắt đầu từ con số 0 nhưng vẫn có cơ hội đạt được lương hưu, điều tưởng chừng xa vời với họ vài năm trước.

Thay đổi chính sách là một chuyện, nhưng để nó đi vào đời sống thì cần vai trò đặc biệt của tổ chức công đoàn. Công đoàn không chỉ là nơi hỗ trợ pháp lý, can thiệp tranh chấp mà trong bối cảnh mới, cần trở thành trung tâm kết nối an sinh, tuyên truyền, tư vấn, vận động người lao động tham gia và duy trì BHXH.

Tổ chức công đoàn cần chủ động tiếp cận nhóm lao động dễ bị tổn thương như công nhân lớn tuổi, lao động thời vụ, nữ lao động nghỉ sinh sớm, lao động ngành nghề độc hại… để giúp họ nhìn thấy tương lai từ chính sách 15 năm mới. Công đoàn cũng nên làm việc với chính quyền địa phương, doanh nghiệp để thiết kế các chính sách đóng bù, hỗ trợ BHXH tự nguyện hoặc tạm ứng BHXH cho người lao động khó khăn.

Luật BHXH 2024 không chỉ điều chỉnh thời gian đóng, mà còn tạo cơ chế để người dân dễ dàng tiếp cận BHXH tự nguyện, một trong những công cụ mạnh mẽ nhất để “giữ chân” người lao động không bị loại khỏi hệ thống.

Tuy nhiên, để BHXH tự nguyện trở nên hấp dẫn thì rất cần có những sự hỗ trợ thiết thực như trợ giá mức đóng cho người nghèo, cận nghèo, tạo điều kiện đóng linh hoạt theo quý, theo năm, mở rộng quyền lợi như bảo hiểm tai nạn, thai sản cho người tham gia tự nguyện…

Nay, với chỉ 15 năm đóng BHXH – tương đương 180 tháng – một người lao động có thể lên kế hoạch cụ thể hơn để tích lũy cho tuổi già.

Chính sách hưu trí là thước đo của một xã hội văn minh. Việc giảm điều kiện thời gian đóng BHXH là cách Nhà nước gửi đi một thông điệp: “Dù là ai, làm nghề gì, ở thành thị hay nông thôn, chỉ cần đã cống hiến sức lao động thì xứng đáng được sống an lành khi tuổi già”.

Một xã hội nhân văn là xã hội không để ai về già phải sống trong cô đơn và khốn khó. Một hệ thống an sinh bền vững là hệ thống không chỉ bảo vệ người giàu, mà nâng đỡ cả những người yếu thế nhất.

Luật BHXH 2024 không chỉ mở ra một “cánh cửa” để người lao động trở lại với “giấc mơ” hưu trí. Giấc mơ ấy giờ đây không còn quá xa vời. Nó gần hơn, rõ hơn và thực tế hơn.

Nếu luật là “cánh cửa”, thì công đoàn chính là người “giữ chìa khóa”. Công đoàn cần tổ chức những buổi truyền thông tại công trường, lắng nghe người lao động nói, trả lời từng thắc mắc của họ.

Cần đưa thông tin đến khu nhà trọ, góc chợ, xưởng sản xuất nhỏ lẻ… nơi luật pháp thường khó chạm tới. Những cán bộ công đoàn phải là người bạn, người đồng hành tin cậy, không chỉ để nói về quyền lợi, mà còn để gieo hy vọng.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng cần thay đổi tư duy. Hỗ trợ người lao động tham gia BHXH không chỉ là nghĩa vụ, mà là đầu tư vào tương lai bền vững của lực lượng lao động chính mình. Một công nhân yên tâm về hưu trí sẽ là người làm việc có trách nhiệm, cống hiến lâu dài hơn.

Một đất nước văn minh không để những người già từng cống hiến phải sống trong thiếu thốn, không còn phải lựa chọn giữa thuốc men và bữa ăn. Khi chúng ta nói về chính sách hưu trí, đó không chỉ là con số hay quy định, mà là cách xã hội thể hiện lòng biết ơn và sự tôn trọng đối với người lao động.

Luật BHXH 2024 là một bước tiến lớn. Nhưng để nó đi vào đời sống, để nó không chỉ “nằm trên giấy”, thì rất cần một hệ thống chính trị đồng lòng, một đội ngũ công đoàn tận tâm, một cộng đồng doanh nghiệp trách nhiệm.

Giao kết nhiều hợp đồng lao động thì đóng BHXH như thế nào? Theo Bộ luật Lao động 2019, người lao động (NLĐ) có quyền giao kết nhiều hợp đồng lao động (HĐLĐ) với nhiều người sử dụng ...

Thời gian giải quyết trợ cấp ốm đau cho người lao động là bao lâu? Thời gian giải quyết trợ cấp ốm đau cho người lao động được quy định tại Điều 48 Luật Bảo hiểm xã hội 2024.

Giảm thời gian tối thiểu đóng BHXH: Một chính sách, nhiều niềm tin Với việc Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) năm 2024 chính thức giảm thời gian tối thiểu đóng BHXH để hưởng lương hưu từ 20 ...