Từ lời kêu gọi trí thức 1946 đến mục tiêu thu hút 100 chuyên gia hàng đầu

Nếu ngày xưa các trí thức trở về để kiến thiết độc lập, thì hôm nay họ được mời gọi trở về với sứ mệnh đưa quốc gia vươn mình trong kỷ nguyên tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Con số 100 không chỉ là chỉ tiêu, mà là biểu tượng cho quyết tâm trọng dụng nhân tài và mở ra cơ hội lan tỏa cho cả cộng đồng trí thức Việt Nam toàn cầu.

Trở về với khát vọng đưa đất nước phát triển

Năm 1946, khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ vừa giành được độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi đi một lời hiệu triệu lịch sử: kêu gọi trí thức, văn nghệ sĩ, kỹ sư, bác sĩ… đang sinh sống ở nước ngoài hãy trở về cống hiến cho Tổ quốc.

Trong thư gửi giới công thương ngày 13.10.1945, hay trong nhiều lời phát biểu với trí thức tại Việt Bắc sau đó, Người luôn nhấn mạnh: “Nước nhà cần phải kiến thiết. Kiến thiết cần có nhân tài”.

Đáp lại lời kêu gọi ấy, nhiều trí thức yêu nước đã rời bỏ cuộc sống ổn định ở trời Tây để trở về trong khói lửa chiến tranh.

Giáo sư Trần Đại Nghĩa – kỹ sư chế tạo vũ khí khi ấy đang làm việc tại Pháp đã bỏ lại phòng thí nghiệm hiện đại để về chiến khu Việt Bắc, cùng đồng đội chế tạo súng Bazooka, súng SKZ, góp phần làm nên chiến thắng trong kháng chiến chống Pháp.

Bên cạnh đó, có nhiều trí thức đã trở thành những viên gạch đầu tiên xây dựng nên nền móng khoa học, giáo dục và y tế của nước Việt Nam độc lập.

Đại sứ Pháp Olivier Brochet trao huân chương Bắc đẩu Bội tinh bậc Sĩ quan cho vợ chồng GS Trần Thanh Vân - người sáng lập Hội khoa học Gặp gỡ Việt Nam nhằm hỗ trợ quê hương trong lĩnh vực khoa học và giáo dục, ngày 3.10.2025. Ảnh: SVO.

Gần 80 năm đã trôi qua, đất nước bước vào một kỷ nguyên mới – kỷ nguyên của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Hôm nay, một lần nữa, chúng ta lại nghe thấy lời kêu gọi từ lãnh đạo cao nhất của Đảng.

Tại Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm 2025, triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm về thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh: Bộ Nội vụ phải khẩn trương xây dựng chính sách đặc thù để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao trong và ngoài nước, với mục tiêu cụ thể là thu hút ít nhất 100 chuyên gia hàng đầu trở về làm việc tại Việt Nam.

Đồng thời, Tổng Bí thư yêu cầu phải xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về trí thức trong và ngoài nước, để việc hoạch định chính sách nhân lực chất lượng cao được bài bản, khoa học và minh bạch.

Nếu như năm 1946, trí thức về nước với khát vọng bảo vệ độc lập dân tộc, thì hôm nay, trí thức được mời gọi trở về với khát vọng đưa đất nước phát triển, vươn lên bằng tri thức và công nghệ.

Điểm chung trong cả hai thời khắc lịch sử ấy là niềm tin: niềm tin rằng mỗi người tài khi đặt chân lên đất mẹ sẽ tìm thấy sứ mệnh lớn lao của đời mình.

Con số 100 mà Tổng Bí thư đưa ra không chỉ là một chỉ tiêu hành chính. Nó còn mang tính biểu tượng, như 100 người con sinh ra từ 100 quả trứng hình thành nên đất nước, và cũng như một mốc khởi đầu để khẳng định quyết tâm của Đảng và Nhà nước trong việc trọng dụng nhân tài.

100 chuyên gia ấy, nếu được lựa chọn đúng, trao cơ chế đúng và giao sứ mệnh đúng, sẽ là những “hạt nhân xúc tác”, khởi động cho cả một phong trào lan tỏa, để hàng nghìn, hàng vạn trí thức khác nhìn vào mà thấy niềm tin, thấy cơ hội, và chọn con đường trở về để cống hiến.

Muốn đạt được điều đó, trước hết chúng ta cần dũng cảm tạo ra những chính sách đãi ngộ đặc biệt. Nếu ngày xưa các trí thức trở về chấp nhận sống thiếu thốn, gian khổ vì tình yêu Tổ quốc, thì hôm nay chúng ta phải cho họ thấy một môi trường xứng đáng với tài năng. Thu nhập cần được trả theo cơ chế thị trường quốc tế, vượt khung lương cứng nhắc. Nhà ở, điều kiện sống, học hành cho con cái, y tế cho gia đình phải được bảo đảm. Và quan trọng hơn hết, họ phải có một môi trường nghiên cứu hiện đại, được trao quyền tự chủ, được làm việc trong các phòng thí nghiệm ngang tầm quốc tế, với ngân sách minh bạch và cơ chế sử dụng linh hoạt.

Không để nhân tài trở về rồi “ngồi chơi xơi nước”

Điều quan trọng nữa là không để nhân tài trở về rồi “ngồi chơi xơi nước”. Mỗi chuyên gia phải gắn với một sứ mệnh quốc gia cụ thể: phát triển chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạ o trong y tế, vaccine thế hệ mới, năng lượng sạch, nông nghiệp số… Mỗi sứ mệnh ấy phải có mục tiêu, có mốc tiến độ, có ngân sách để họ phát huy hết khả năng. Khi được đặt vào môi trường khoa học đúng nghĩa, tài năng mới có thể tỏa sáng và cống hiến.

TS. Nguyễn Viết Hương - Phó Trưởng Khoa Khoa học và Kỹ thuật vật liệu, Trường Đại học Phenikaa đã vinh dự được vinh danh trong Top 10 Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu 2024. Ảnh: Trường Đại học Phenikaa.

Một bài học lớn từ quá khứ cũng cần nhắc lại: muốn thu hút trí thức, phải biết tin tưởng họ. Năm 1946, Bác Hồ đã không chỉ mời gọi mà còn trực tiếp trao trọng trách cho những trí thức trở về. Chính sự tin tưởng ấy đã biến những con người từng là “người khách” thành “chủ nhân” của công cuộc kiến thiết đất nước.

Hôm nay, khi mời gọi 100 chuyên gia hàng đầu về nước, chúng ta cũng phải có sự tin tưởng tương tự: tin tưởng trao quyền, tin tưởng trao cơ hội, và tin tưởng để họ được thử nghiệm, thậm chí được sai lầm trong quá trình tìm tòi sáng tạo.

Bên cạnh đó, việc xây dựng cơ sở dữ liệu trí thức trong và ngoài nước là bước đi hết sức quan trọng. Nó giống như một bản đồ nguồn lực quốc gia, để chúng ta biết mình có gì, ở đâu, và ai sẵn sàng đóng góp. Khi biết rõ lực lượng trí thức Việt Nam trên toàn cầu, chúng ta sẽ không chỉ dừng ở việc kêu gọi chung chung, mà có thể chủ động gọi tên từng người, đặt lên vai họ những sứ mệnh cụ thể, phù hợp với năng lực và kinh nghiệm của họ.

Sợi dây nối dài xuyên suốt

Từ lời kêu gọi của Bác Hồ năm 1946 đến mục tiêu của Tổng Bí thư Tô Lâm năm 2025 là một sợi dây nối dài xuyên suốt: Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn coi trọng trí thức, coi nhân tài là nguyên khí của quốc gia. Nếu như ngày xưa, trí thức trở về để góp phần bảo vệ nền độc lập vừa giành được, thì hôm nay trí thức trở về để đưa dân tộc vươn mình trong kỷ nguyên tri thức toàn cầu. Cả hai thời khắc ấy đều cần đến tinh thần yêu nước, đến niềm tin vào tương lai đất nước.

Chúng ta có quyền hy vọng rằng, nếu làm đúng, con số chuyên gia Việt kiều về nước sẽ không dừng lại ở 100 mà sẽ là khởi đầu cho một làn sóng trở về rộng lớn hơn, để Việt Nam trở thành điểm hẹn của trí tuệ, thành đất lành cho những hạt giống tài năng nảy mầm và kết trái. Khi ấy, khát vọng xây dựng một đất nước hùng cường, thịnh vượng bằng chính sức mạnh trí tuệ Việt Nam sẽ không còn là ước mơ xa vời, mà là hiện thực trong tầm tay.

Nuôi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao - Samsung cùng Việt Nam vươn mình Bằng các chương trình đào tạo đa dạng dành cho thế hệ trẻ và người lao động, Samsung đang khẳng định vai trò tiên phong ...

Bài 1: Nhu cầu cấp bách về nguồn nhân lực chất lượng cao Kinh tế số và tăng trưởng xanh đang là hai trụ cột của chiến lược phát triển đất nước. Tuy nhiên, nhiều ý kiến đã ...

Bài 2: Xác định nhu cầu nhân lực và đào tạo chuyên môn từ cơ sở Nếu ở tầm vĩ mô, chiến lược phát triển nhân lực được coi là điều kiện tiên quyết để đạt mục tiêu kinh tế số ...