10 năm kiểm tra đồng hành cùng người lao động: Minh bạch, trách nhiệm và kiên định

Một thập kỷ định hướng và chuyển mình

Không đơn thuần là công cụ giám sát, UBKT công đoàn ngày nay đã trở thành trụ cột trong kiến tạo văn hóa minh bạch và trách nhiệm. Theo Hiến pháp năm 2013, Công đoàn Việt Nam là tổ chức chính trị – xã hội đại diện cho hàng triệu người lao động. Điều này đòi hỏi công tác kiểm tra phải không ngừng đổi mới và nâng cao hiệu quả.

Đảm bảo thực hiện Điều lệ Công đoàn, giám sát tài chính, xử lý vi phạm, giải quyết khiếu nại tố cáo, tham mưu kỷ luật… – đó không chỉ là danh sách nhiệm vụ, mà là chuỗi hành động thực tiễn mà hàng trăm cán bộ kiểm tra công đoàn vẫn đang thực hiện từng ngày.

Ban hành giữa giai đoạn kinh tế nhiều biến động (năm 2015), Nghị quyết 06b/NQ-TLĐ ra đời như lời khẳng định mạnh mẽ về quyết tâm đổi mới công tác kiểm tra công đoàn. Từ nền tảng của Nghị quyết này, hệ thống UBKT được củng cố, chuyên nghiệp hóa và từng bước chủ động hơn trong ngăn ngừa vi phạm.

“06b đã tạo hành lang pháp lý quan trọng, giúp UBKT các cấp chủ động hơn, góp phần bảo vệ quyền lợi đoàn viên”, ông Đỗ Xuân Học, nguyên Chủ nhiệm UBKT Tổng Liên đoàn nhiệm kỳ 2013–2018, chia sẻ.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng không ít gian nan. Sau 5 năm thực hiện, năm 2021, Tổng Liên đoàn đã tiến hành sơ kết, đánh giá và thẳng thắn nhìn nhận: trong 6 chỉ tiêu của Nghị quyết 06b, có 4 chỉ tiêu đạt, 2 chưa đạt. Kết quả ấy là hồi chuông cảnh tỉnh, mở đường cho sự điều chỉnh chiến lược tiếp theo – bằng Kết luận số 01/KL-BCH.

Được ban hành vào tháng 3/2021, Kết luận 01 không chỉ là bản tổng kết trung thực mà còn là tấm bản đồ định hướng hành động cho giai đoạn mới: nâng cao nhận thức, kiện toàn tổ chức, đổi mới phương thức hoạt động và hoàn thiện cơ chế chính sách.

“Chúng tôi đặt trọng tâm vào thực chất – kiểm tra phải gắn với đồng hành, giám sát phải kèm hỗ trợ” – ông Tạ Văn Đồng, nguyên Chủ nhiệm UBKT Tổng Liên đoàn nhiệm kỳ 2018–2023, nhấn mạnh.

Từ đây, công tác kiểm tra đã có thêm bước tiến mạnh mẽ: 10 đoàn khảo sát thực tiễn tại các địa phương được thành lập, ban hành Kế hoạch 176/KH-TLĐ (2024) và công văn 3067/TLĐ-UBKT với loạt hành động cụ thể, từ tập huấn nghiệp vụ đến cơ chế hỗ trợ.

Những câu chuyện sau mỗi bản báo cáo

Từ năm 2021-2024, UBKT công đoàn các cấp đã tiếp 26.110 lượt cán bộ, đoàn viên, người lao động đến khiếu nại tố cáo. Việc giải quyết và tham gia giải quyết đơn, thư khiếu nại, tố cáo được quan tâm, 91,6% đơn thư khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền của cơ quan nhà nước và tổ chức khác liên quan đến quyền lợi của đoàn viên, người lao động đã được công đoàn ban hành văn bản hoặc trực tiếp tham gia giải quyết. Kết quả, đã có 317.472 người được giải quyết các quyền lợi

Phía sau các con số thống kê, vẫn luôn có những câu chuyện khiến mỗi cán bộ kiểm tra chẳng thể quên. Ở đó, họ gặp nhiều phận đời công nhân lao động, nhiều trường hợp vi phạm, mà họ đã phải dành nhiều đêm trăn trở để tìm tòi, nghiên cứu văn bản pháp luật, tìm hướng giải quyết, bảo vệ người lao động.

Công đoàn Viên chức TP Hồ Chí Minh kiểm tra việc chấp hành Điều lệ Công đoàn và công tác quản lý, sử dụng tài chính Công đoàn tại Công đoàn cơ sở Viện kiểm sát nhân dân TP Hồ Chí Minh. Ảnh: CĐCC.

Tại một doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội (BHXH) trên địa bàn TP Hà Nội, hơn 100 lao động từng bức xúc vì không thể chốt sổ. Nhận thông tin, UBKT công đoàn ngành đã tận tình hướng dẫn và trực tiếp đến doanh nghiệp làm việc với ban lãnh đạo, đề nghị doanh nghiệp xây dựng kế hoạch, lộ trình trích nộp tiền nợ BHXH, trước mắt tập trung giải quyết nợ BHXH của hơn 100 người để giải quyết các quyền lợi liên quan.

Đồng thời làm việc với cơ quan BHXH địa phương, đề nghị phối hợp, tạo điều kiện để đơn vị thực hiện lộ trình trích nộp và chốt sổ BHXH. Chính sự vào cuộc quyết liệt ấy đã giúp hơn 100 người lao động đảm bảo quyền lợi.

Khắp nơi trên đất nước, mỗi địa phương là một bức tranh khác biệt về điều kiện kinh tế, văn hóa tổ chức và thách thức riêng trong công tác kiểm tra. Những chuyến khảo sát thực địa, với lắng nghe và trao đổi hai chiều, đã trở thành “cầu nối” giữa trung ương và cơ sở.

Chia sẻ về hiệu quả của việc kiểm tra tài chính công đoàn, ông Lương Quang Thành, nguyên Chủ nhiệm UBKT LĐLĐ TP Hà Nội, cho biết: “Chúng tôi không chỉ phát hiện sai sót, mà truy thu đầy đủ đoàn phí, kinh phí công đoàn, khôi phục lại nguồn lực cho tổ chức”.

Tại vùng sâu như Điện Biên, nơi nhiều đơn vị còn thiếu cán bộ chuyên trách, công tác kiểm tra gặp không ít thách thức. Nhưng chính tại những nơi như vậy, UBKT càng thể hiện rõ vai trò “vừa kiểm tra, vừa dẫn dắt”.

Gắn trách nhiệm với động lực

Nhằm hỗ trợ thiết thực cho đội ngũ cán bộ kiểm tra, Tổng Liên đoàn đã ban hành Quyết định 1411/QĐ-TLĐ (2024), tăng mức trợ cấp trang phục, bổ sung chế độ bồi dưỡng cho cán bộ tiếp dân, kiểm tra cơ sở. Đây là một bước đi nhân văn, thể hiện sự quan tâm và đầu tư đúng mức vào lực lượng nòng cốt của tổ chức.

Nhìn lại hành trình vừa qua, đồng chí Nguyễn Minh Dũng – Chủ nhiệm UBKT Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, nhấn mạnh: “Trong 10 năm, UBKT không ngừng đổi mới phương thức, ứng dụng công nghệ, nâng cao chất lượng đội ngũ và nhận thức các cấp công đoàn. Đó là nền tảng để đi xa hơn trong giai đoạn tới”.

UBKT LĐLĐ TP Đà Nẵng tổ chức hội nghị tập huấn công tác kiểm tra, giám sát năm 2024 cho gần 100 cán bộ Công đoàn các cấp. Ảnh: CĐCC.

Trên cơ sở đó, 06 mục tiêu, 06 chỉ tiêu và 05 nhóm nhiệm vụ, giải pháp tiếp tục được triển khai trong giai đoạn tới – từ đổi mới phương thức, nâng cao nhận thức, đến hoàn thiện cơ chế, chế tài.

10 năm là một hành trình dài. Hành trình ấy cho thấy một điều rõ ràng: kiểm tra – nếu được làm đúng, không chỉ giúp phòng ngừa vi phạm, mà còn là “chiếc la bàn” định hướng sự phát triển lành mạnh, bền vững cho tổ chức công đoàn.

Với cam kết “Minh bạch - Trách nhiệm - Đồng hành”, những người làm công tác kiểm tra hôm nay đang góp phần âm thầm nhưng kiên cường vào công cuộc xây dựng một tổ chức công đoàn trong sạch, vững mạnh – nơi người lao động có thể đặt trọn niềm tin.

Nghiệp đoàn đồng hành cùng lao động tự do ở Hòa Bình Lao động tự do đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, nhưng đồng thời cũng phải đối mặt với nhiều ...

Xây dựng văn hóa tiết kiệm, chống lãng phí trong các cơ quan, đơn vị công đoàn Đây là một trong những nhiệm vụ được đồng chí Nguyễn Đình Khang - Uỷ viên BCH Trung ương Đảng, Chủ tịch Tổng Liên đoàn ...

Công đoàn có quyền, trách nhiệm gì khi tham gia kiểm tra, thanh tra? Thanh tra, kiểm tra là phương thức kiểm soát chủ yếu, quan trọng của các cơ quan quản lý Nhà nước. Công đoàn có trách ...