Xây dựng hệ thống đánh giá viên chức, tránh tuyển vào là ở trong bộ máy suốt đời

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại phiên họp. Ảnh: Phạm Thắng.

Trình bày tờ trình của Chính phủ, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Trương Hải Long cho biết dự thảo Luật đổi mới cơ chế, phương thức tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức theo vị trí việc làm.

Theo đó, công tác tuyển dụng viên chức được đổi mới theo hướng quy định rõ việc tuyển dụng được thực hiện theo 2 hình thức: thi tuyển và xét tuyển; bổ sung quy định về tiếp nhận đối với người có kinh nghiệm công tác ở cả khu vực công và khu vực tư vào làm viên chức.

Đáng chú ý, dự thảo Luật mở rộng quyền của viên chức cho phép ký hợp đồng thực hiện hoạt động nghề nghiệp, tham gia góp vốn, điều hành các doanh nghiệp nếu pháp luật về phòng chống tham nhũng không cấm hoặc pháp luật chuyên ngành không có quy định khác.

Một điểm mới khác là việc đổi mới cơ chế đánh giá viên chức nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả phục vụ nhân dân và xã hội.

Theo Chủ tịch Quốc hội, Luật Viên chức sửa đổi năm 2025 đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc hiện đại hóa quản lý nguồn nhân lực công vụ tại Việt Nam. Kế thừa tinh thần Luật năm 2010, sửa đổi bổ sung năm 2019, chúng ta đang hướng tới mô hình lấy viên chức làm trung tâm. Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia và hội nhập quốc tế, dự thảo không chỉ khắc phục những bất cập cũ như cơ chế cứng nhắc, biên chế suốt đời,... mà còn mở ra không gian sáng tạo cho các đơn vị sự nghiệp công lập.

Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý, làm sao luật đảm bảo tăng cường tính minh bạch và chống lạm dụng trong tuyển dụng. Như vừa qua “linh hoạt” nhưng viên chức vào nhiều mà không đủ tiêu chuẩn thì không được.

“Bây giờ quy định của Đảng đã có đánh giá cán bộ 3 tháng một lần. Viên chức cũng nằm trong dạng phải đánh giá xem hoàn thành hay không hoàn thành, chứ không thể tuyển vào là bố trí, ở trong bộ máy suốt đời", Chủ tịch Quốc hội lưu ý.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh xây dựng đội ngũ viên chức phải chuyên nghiệp, tạo cơ chế linh hoạt trong tuyển dụng, đảm bảo quyền lợi chính đáng của viên chức, thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý viên chức, xây dựng nền hành chính công minh, hiện đại, minh bạch.

Ngoài ra, theo Chủ tịch Quốc hội, cần quan tâm các quy định về quản lý viên chức theo vị trí việc làm; đổi mới phương thức tuyển dụng viên chức; tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu ở đơn vị sự nghiệp công lập; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin; đảm bảo quyền lợi và chế độ đãi ngộ viên chức…

Thứ trưởng Bộ Nội vụ Trương Hải Long.

Trình bày báo cáo thẩm tra, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Trường Giang cho biết Thường trực Ủy ban này cơ bản tán thành với việc chuyển đổi phương thức quản lý viên chức theo vị trí việc làm để phù hợp với xu thế cải cách khu vực công hiện nay.

Cơ quan thẩm tra bày tỏ đồng tình với quy định viên chức được ký kết hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dịch vụ với cơ quan, tổ chức, đơn vị khác mà không trái với thỏa thuận tại hợp đồng làm việc và pháp luật không cấm.

Ông Nguyễn Trường Giang nhận định, điều này nhằm tận dụng năng lực, kinh nghiệm chuyên môn trong hoạt động nghề nghiệp của viên chức để đóng góp cho xã hội, đồng thời, tăng thu nhập chính đáng cho viên chức.

Về hợp đồng làm việc đối với viên chức, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng đây là loại hợp đồng đặc thù của hợp đồng lao động.

Do đó, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát các quy định đặc thù của hợp đồng làm việc đối với viên chức để quy định ngay tại dự thảo, làm cơ sở cho Chính phủ quy định chi tiết; Bổ sung quy định mang tính nguyên tắc về việc đơn phương chấm dứt hợp đồng làm việc, vì quy định này ảnh hưởng trực tiếp đến quyền làm việc của công dân, cần quy định cụ thể tại luật.

Cơ quan thẩm tra tán thành quy định về hợp đồng lao động và hợp đồng dịch vụ để thực hiện một số nhiệm vụ của viên chức, nhằm tạo sự liên thông trong sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao giữa khu vực công và khu vực tư, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ công đáp ứng yêu cầu của xã hội.

Có thể thấy, việc sửa đổi Luật Viên chức lần này hướng tới mục tiêu rất rõ ràng: xây dựng một đội ngũ viên chức tinh gọn, chuyên nghiệp, được đánh giá minh bạch và có cơ chế vận động linh hoạt. Đây không chỉ là bước đi khắc phục hạn chế “biên chế suốt đời” mà còn là cách để khu vực công cạnh tranh công bằng, thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng cao. Vấn đề quan trọng là quá trình thực thi phải đồng bộ, chặt chẽ, để những cải cách trên giấy thực sự đi vào cuộc sống, góp phần nâng cao hiệu quả phục vụ nhân dân và xã hội.