Công chức, viên chức không được thành lập, góp vốn và quản lý doanh nghiệp

Báo cáo tiếp thu, giải trình ý kiến của đại biểu Quốc hội đối với dự án luật, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng thông tin về việc bổ sung đối tượng viên chức được tham gia thành lập, quản lý doanh nghiệp.

Theo Bộ trưởng, một số đại biểu Quốc hội đề nghị rà soát để đảm bảo các quy định về đối tượng thành lập, góp vốn và quản lý doanh nghiệp tại Luật Doanh nghiệp đồng bộ, thống nhất với Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo và Nghị quyết số 193/2025/QH15.

Tiếp thu ý kiến, dự thảo luật đã sửa đổi theo hướng quy định đối tượng không được thành lập, góp vốn và quản lý doanh nghiệp bao gồm công chức, viên chức theo quy định của Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức.

Trong đó, trừ trường hợp được thực hiện theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Liên quan đến quy định tăng cường quản lý nhà nước trong kiểm tra, giám sát và chia sẻ dữ liệu của các cơ quan trung ương và địa phương, một số đại biểu Quốc hội đề nghị rà soát quy định trách nhiệm của UBND cấp tỉnh đảm bảo phù hợp với Luật Tổ chức Chính quyền địa phương, đảm bảo công khai, minh bạch, tuân thủ nguyên tắc hoạt động thanh tra, kiểm tra đã được quy định tại Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội.

Chính phủ tiếp thu ý kiến của Ủy ban Kinh tế và Tài chính và một số đại biểu Quốc hội để hoàn thiện dự thảo luật nhằm làm rõ trách nhiệm của UBND cấp tỉnh trong việc tổ chức đăng ký doanh nghiệp, ban hành quy trình kiểm tra nội dung đăng ký kinh doanh trên địa bàn.

Từ đó bảo đảm công khai, minh bạch, phù hợp chủ trương “thực hiện chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm gắn với tăng cường kiểm tra, giám sát” nêu tại Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, phù hợp với Luật Tổ chức Chính quyền địa phương.

Việc bổ sung quy định công chức, viên chức không được thành lập, góp vốn và quản lý doanh nghiệp trong Luật Doanh nghiệp sửa đổi lần này là bước đi cần thiết nhằm bảo đảm tính liêm chính, minh bạch trong hoạt động công vụ và phòng ngừa xung đột lợi ích trong khu vực công.

Đây cũng là sự cụ thể hóa tinh thần của nhiều nghị quyết, chỉ thị của Đảng về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; đồng thời góp phần củng cố niềm tin của người dân và doanh nghiệp vào bộ máy hành chính nhà nước.

Tuy nhiên, việc mở ra ngoại lệ “trừ trường hợp theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia” cho thấy sự linh hoạt cần thiết trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng số hóa, sáng tạo hơn. Điều này giúp phát huy nguồn lực trí tuệ của đội ngũ trí thức, nhà khoa học, chuyên gia kỹ thuật hiện đang là viên chức, công chức – những người có thể đóng góp đáng kể cho các mô hình doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.

Dù vậy, cũng cần có cơ chế giám sát chặt chẽ để đảm bảo ngoại lệ không trở thành “kẽ hở” cho việc lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong kinh doanh. Sự rõ ràng trong quy định và sự nghiêm minh trong thực thi sẽ là điều kiện tiên quyết để bảo vệ tính đúng đắn, nhân văn và hiệu quả của chính sách này, đồng thời góp phần xây dựng một môi trường đầu tư – kinh doanh lành mạnh, công bằng và minh bạch.