Một số vấn đề then chốt để xây chắc nền móng tổ chức Công đoàn Việt Nam

Đồng chí Trần Thanh Hải, Phó Chủ tịch Thường trực Tổng LĐLĐVN thăm hỏi, trao quà cho công nhân Công ty Công ty TNHH New Apparel Far Eastern Việt Nam (Bình Phước) gặp khó khăn, năm 2020.

Các số LĐ&CĐ tháng 7, 8/2021 đã đăng tải kỳ 1, kỳ 2 của bài viết và tại số này, Tạp chí LĐ&CĐ tiếp tục đăng tải kỳ 3 bài viết quan trọng nói trên. Trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

Hoạt động công đoàn thống nhất trong toàn hệ thống tổ chức Công đoàn và được cụ thể hóa trách nhiệm của mỗi cấp công đoàn. Theo quy định pháp luật và tình hình thực tế, nhất là những tác động khách quan nhanh, trực tiếp, rất lớn, để công đoàn cơ sở (CĐCS) hoàn thành tốt nhiệm vụ rất cần vai trò chủ động của CĐCS và sự hợp lực của các công đoàn cấp trên cơ sở.

Công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở là điểm tựa cho CĐCS, tổ chức đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng, nghiệp vụ cho cán bộ CĐCS; làm tốt công tác lãnh đạo, hướng dẫn, tư vấn cho CĐCS khi quyết định nội dung hoạt động; thực hiện công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá CĐCS trong việc thực hiện nhiệm vụ, ghi nhận kịp thời những mô hình hay, cách làm tốt, đúc kết kinh nghiệm và nhân rộng để ngày càng có nhiều hơn nữa CĐCS hoạt động tốt.

Công đoàn ngành và công đoàn địa phương phối hợp chặt chẽ, thông qua công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở để phát huy thế mạnh của công đoàn ngành trong lĩnh vực kinh tế, kỹ thuật và sự chỉ đạo toàn diện của công đoàn địa phương vì chất lượng hoạt động CĐCS theo nguyên tắc chỉ có một cấp trực tiếp chỉ đạo CĐCS.

Phối hợp nâng cao chất lượng cuộc sống của người lao động (NLĐ) là nhiệm vụ then chốt của tổ chức Công đoàn, nhưng cũng có nhiều khó khăn, thách thức. Điều quan trọng là cần nhận thức rõ đây không phải tự nhiên có được mà là kết quả của cộng đồng trách nhiệm và do cơ quan, đơn vị thực hiện là chủ yếu.

Liên đoàn Lao động huyện Thủy Nguyên (TP. Hải Phòng) tổ chức Lễ ký kết thỏa ước lao động tập thể các doanh nghiệp ngành Nhựa trên địa bàn huyện.

Đời sống NLĐ, trong đó có đời sống của đoàn viên và đoàn viên cũng có quyền lợi riêng do tổ chức Công đoàn chăm lo vì nghĩa vụ của đoàn viên với tổ chức Công đoàn. Đời sống NLĐ bao gồm mọi mặt sinh hoạt của con người, vừa có nhu cầu chung, vừa có cái riêng phụ thuộc vào lao động tập trung hay phân tán; đơn vị sản xuất, dịch vụ hay cơ quan, đơn vị hành chính sự nghiệp; giữa các vùng miền và có cả những hoàn cảnh đặc biệt, đòi hỏi công đoàn phải đi sâu vào các vấn đề cụ thể, phải đảm bảo thỏa mãn nhu cầu vật chất và tinh thần ngày càng tốt hơn. Đây cũng là mục đích chung của phát triển kinh tế-xã hội đối với nhân dân, trong đó có NLĐ, được phân cấp trách nhiệm theo luật pháp, nên các cấp công đoàn cần nắm vững, thực hiện tốt vai trò tham gia xây dựng chế độ chính sách sát hợp.

Trong phạm vi doanh nghiệp, đời sống NLĐ do kết quả sản xuất kinh doanh quyết định, nhưng giải quyết đúng vấn đề cấp bách trong đời sống NLĐ sẽ có tác động trở lại sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, nên doanh nghiệp phải có chính sách chăm sóc cho nguồn nhân lực của mình.

Mặt khác, lợi ích của NLĐ không thể cao hơn kết quả của kinh tế và năng lực đóng góp của NLĐ, đồng thời còn phải tích lũy xã hội cho phát triển, đây là sự khác biệt về quan điểm của chủ nghĩa công đoàn và công đoàn cách mạng.

Tiền lương, tiền thưởng, việc làm bền vững, điều kiện làm việc, bữa ăn giữa ca, phúc lợi xã hội... là lợi ích thiết thực của NLĐ và cũng là vấn đề của bản thân sản xuất, được giải quyết cơ bản là ở cơ sở thông qua hội nghị cán bộ công chức, đối thoại, thỏa ước lao động tập thể (TƯLĐTT). Do vậy, một trong những nhiệm vụ trọng tâm, quan trọng nhất của CĐCS cần thực hiện để bảo vệ, chăm lo quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của NLĐ, đó là chú trọng, thường xuyên nâng cao chất lượng thương lượng, ký kết và thực hiện TƯLĐTT trong các doanh nghiệp, với mục tiêu có CĐCS doanh nghiệp thì nơi đó có TƯLĐTT chất lượng.

Lãnh đạo LĐLĐ tỉnh Kiên Giang thăm hỏi công nhân trong buổi khám sàng lọc bệnh lý phụ khoa và tầm soát ung thư tại Công ty TNHH Hwaseung Rạch Giá, xã Thạnh Lộc (Châu Thành, Kiên Giang).

Trước khi tiến hành thương lượng, ký kết TƯLĐTT tại doanh nghiệp, các Ủy viên Ban Chấp hành CĐCS cần tập trung cung cấp thông tin, hướng dẫn, tư vấn về quyền và nghĩa vụ của NLĐ, chế độ, chính sách, pháp luật dành cho NLĐ; ghi nhận tâm tư, nguyện vọng, thực trạng đời sống, việc làm của NLĐ; xin ý kiến định hướng của công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở, thảo luận dân chủ, thống nhất nội dung đối thoại với người sử dụng lao động.

Việc xin ý kiến định hướng của công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở rất cần thiết, nhất là vấn đề tiền lương và điều kiện làm việc. Thông tin về tiền lương, yêu cầu kỹ thuật ngành nghề do công đoàn ngành cung cấp; mặt bằng thu nhập do công đoàn địa phương cung cấp; kết hợp với điều kiện cụ thể của doanh nghiệp là cơ sở để CĐCS thương lượng, đảm bảo tính sát thực hơn.

Việc thực hiện tốt TƯLĐTT cũng là khâu quan trọng, Ban Chấp hành CĐCS cần giám sát chặt chẽ để đảm bảo nội dung thỏa thuận được thực thi, nhưng cũng phải đồng hành với người sử dụng lao động, nhất là khi doanh nghiệp gặp khó khăn trong hoạt động sản xuất kinh doanh. CĐCS, NLĐ cũng cần có sự chia sẻ trong khả năng cho phép; tuyên truyền, phổ biến rộng rãi nội dung TƯLĐTT để NLĐ hiểu rõ giá trị của những điều khoản đã được ký kết, trân trọng những nội dung đã được thương lượng và đạt sự đồng thuận, từ đó sẽ nâng cao hơn nữa trách nhiệm trong lao động, góp phần phát triển doanh nghiệp, bởi lẽ, chỉ có sự phát triển bền vững của doanh nghiệp mới cho phép thực hiện một cách tốt nhất những quyền lợi của NLĐ.

Chất lượng cuộc sống của NLĐ có được còn từ sự tổng hợp của nhiều hoạt động đại diện NLĐ của tổ chức Công đoàn để mang lại nhiều lợi ích hơn phù hợp với xu hướng phát triển của xã hội. Ở tầm quốc gia, công đoàn tích cực tham gia xây dựng các chính sách, chế độ, tiền lương tối thiểu vùng làm nền tảng cho CĐCS thương lượng.

Liên đoàn Lao động thành phố Thái Bình (Thái Bình) trao Quyết định thành lập Công đoàn cơ sở Công ty TNHH Hàng thể thao QIS Việt Nam.

Ở cấp địa phương là các chính sách phúc lợi xã hội, nhất là vấn đề nhà ở, chính sách y tế, giáo dục, đào tạo lại nghề nghiệp, đi lại... và tham gia kiểm tra, giám sát việc thực hiện chế độ, chính sách, pháp luật của doanh nghiệp, giải quyết tranh chấp lao động tập thể, cá nhân. Trong phạm vi tổ chức Công đoàn, cần có hoạt động nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần; kết hợp chính sách nghỉ dưỡng và tái tạo sức lao động.

"Làm cán bộ công đoàn là phải dũng cảm, dám hy sinh quyền lợi của cá nhân mình vì lợi quyền công nhân lao động, không được thỏa hiệp nhưng cũng không quá cứng nhắc. Phải mềm dẻo nhưng không trái với các quy định của pháp luật, kiên quyết nhưng không quá khích”, Chủ tịch Tổng Công đoàn Việt Nam Nguyễn Văn Linh dặn dò.

Điều quan trọng nhất để đảm bảo cho NLĐ được chăm lo tốt nhất là ở doanh nghiệp trên cơ sở hoạt động sản xuất, kinh doanh có hiệu quả. Điều kiện tốt nhất để NLĐ đạt được kỳ vọng trong cuộc sống là trình độ chuyên môn nghề nghiệp và khả năng thích ứng về nghề nghiệp của NLĐ.

Ở doanh nghiệp, bên cạnh hoạt động của CĐCS tham gia duy trì việc làm ổn định cho NLĐ, ổn định tình hình quan hệ lao động là hoạt động góp phần tăng năng suất lao động, tạo ra những sản phẩm có chất lượng tốt hơn, hạ giá thành sản phẩm để tăng sức cạnh tranh trên thị trường. Vì vậy, CĐCS phối hợp với người sử dụng lao động lựa chọn tổ chức các phong trào thi đua đảm bảo tính thiết thực, thu hút đông đảo NLĐ tham gia; đồng thời, có chính sách động viên vật chất, tinh thần cho các cá nhân có thành tích xuất sắc và chế độ tiền thưởng cho những NLĐ từ kết quả tăng năng suất lao động của phong trào “Lao động giỏi, lao động sáng tạo”.

Nhiệm vụ cấp thiết của công đoàn là không để NLĐ rơi vào hoàn cảnh khốn khó. Muốn vậy, CĐCS cần giúp NLĐ biết tính toán việc chi tiêu trong gia đình, đề phòng lối sống xa hoa, phô trương, lãng phí và chống tư tưởng ỷ lại vào Đảng, Nhà nước; các cấp công đoàn quan tâm giải pháp giúp NLĐ tiết giảm chi phí sinh hoạt, tổ chức đời sống của mình để có tích lũy. Khi NLĐ, nhất là đoàn viên có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, kể cả trong ngắn hạn hay dài hạn thì các cấp công đoàn cần có sự quan tâm chăm lo kịp thời, chủ động trên cơ sở cộng đồng trách nhiệm, thể hiện tinh thần đoàn kết, sẻ chia.

Lớp tập huấn nghiệp vụ công tác công đoàn cho cán bộ công đoàn trên địa bàn huyện Bảo Lạc do LĐLĐ Bảo Lạc (Cao Bằng) tổ chức.

Nhiều NLĐ đang mong muốn công đoàn thực hiện nhiều hơn nhiệm vụ đại diện bảo vệ quyền lợi hợp pháp của NLĐ. Bên cạnh việc đối thoại, thương lượng xây dựng, thực hiện TƯLĐTT, nội quy, quy chế, thang bảng lương… còn có những việc làm cũng đảm bảo thực hiện quyền lợi hợp pháp của NLĐ, như tham gia giải quyết tốt thắc mắc, đơn khiếu nại, thống nhất thông tin về nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội, thời hạn trả tiền lương, tiền thưởng… của người sử dụng lao động cho NLĐ.

Khó khăn hơn là tham gia hòa giải, trọng tài lao động, tố tụng bảo vệ quyền lợi hợp pháp của NLĐ khi doanh nghiệp nợ lương, phá sản, chủ bỏ trốn… đòi hỏi cán bộ công đoàn các cấp không ngại gian khổ, vất vả, luôn kiên trì, thậm chí còn hy sinh về thời gian, tài chính cá nhân để thực hiện thu thập hồ sơ, thủ tục khởi kiện và đeo bám thi hành án vì nhiều NLĐ không còn làm việc tập trung tại đơn vị.