Những khoản nào được điều chỉnh khi lương cơ sở tăng vào năm 2026?

Căn cứ Kết luận số 206-KL/TW của Bộ Chính trị về tiền lương, phụ cấp đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang sau sắp xếp tổ chức bộ máy, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, Bộ Nội vụ đang phối hợp với các cơ quan Trung ương xây dựng, hoàn thiện các văn bản sửa đổi, bổ sung chế độ tiền lương, phụ cấp để triển khai từ năm 2026.

Song song với đó, Bộ Nội vụ cũng đang phối hợp Bộ Tài chính và các bộ, ngành liên quan báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét việc tăng mức lương cơ sở trong năm 2026.

Nếu lương cơ sở được điều chỉnh, nhiều khoản đóng và chế độ hưởng sẽ tăng tương ứng.

Tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế

Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 và Luật Việc làm năm 2025 quy định: đối với người lao động thuộc diện hưởng lương theo chế độ do Nhà nước quy định, tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp là tiền lương theo chức vụ, chức danh, ngạch, bậc, cấp bậc quân hàm, cùng các khoản phụ cấp như phụ cấp chức vụ, thâm niên vượt khung, thâm niên nghề và hệ số chênh lệch bảo lưu (nếu có).

Nhóm đối tượng này có tiền lương gắn trực tiếp với mức lương cơ sở. Vì vậy, khi lương cơ sở tăng, tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cũng sẽ tăng theo, đồng nghĩa với việc quyền lợi hưởng các chế độ bảo hiểm về lâu dài được cải thiện.

Mức lương đóng bảo hiểm xã hội, trợ cấp mai táng... sẽ tăng lên nếu lương cơ sở dự kiến được điều chỉnh trong năm 2026. Ảnh minh họa.

Trợ cấp mai táng tăng theo lương cơ sở

Một trong những khoản an sinh chịu tác động rõ rệt khi lương cơ sở điều chỉnh là trợ cấp mai táng. Theo Điều 85 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, mức trợ cấp mai táng đối với thân nhân người đang hưởng lương hưu qua đời bằng 10 lần mức tham chiếu tại tháng người đó mất.

Mức tham chiếu do Chính phủ quy định. Trong thời gian chưa bãi bỏ lương cơ sở, mức tham chiếu được xác định bằng lương cơ sở. Trường hợp lương cơ sở bị bãi bỏ, mức tham chiếu không được thấp hơn mức lương cơ sở tại thời điểm đó. Do vậy, nếu trong năm 2026 lương cơ sở tăng, mức trợ cấp mai táng cũng sẽ được điều chỉnh tăng tương ứng.

Đối tượng được nhận trợ cấp mai táng bao gồm thân nhân, người thừa kế hoặc tổ chức, cá nhân trực tiếp lo mai táng cho người qua đời theo quy định của pháp luật.

Mức đóng bảo hiểm y tế của nhiều nhóm đối tượng được điều chỉnh

Theo Nghị định số 188/2025/NĐ-CP hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm y tế, mức đóng bảo hiểm y tế hằng tháng của học sinh, sinh viên được xác định bằng 4,5% mức tham chiếu (hiện nay mức tham chiếu bằng lương cơ sở). Ngân sách nhà nước hỗ trợ tối thiểu 50% mức đóng này; tùy điều kiện cụ thể, các địa phương có thể hỗ trợ thêm từ ngân sách địa phương.

Đối với người tham gia bảo hiểm y tế tự nguyện theo hộ gia đình, mức đóng được tính dựa trên lương cơ sở: người thứ nhất đóng bằng 4,5% mức lương cơ sở; người thứ hai, thứ ba, thứ tư lần lượt đóng bằng 70%, 60%, 50% mức đóng của người thứ nhất; từ người thứ năm trở đi đóng bằng 40%.

Như vậy, khi lương cơ sở tăng, mức đóng bảo hiểm y tế cũng sẽ được điều chỉnh theo.

Có thể thấy rằng, việc điều chỉnh lương cơ sở trong năm 2026, nếu được quyết định, sẽ tác động lan tỏa đến nhiều chính sách tiền lương và an sinh xã hội, qua đó góp phần cải thiện đời sống, tăng cường bảo đảm quyền lợi cho cán bộ, công chức, viên chức và người lao động.